02/04/2026
📌 Lufta kundër Iranit
Trump mbajti një fjalim drejtuar kombit, dhe nuk ishte hera e parë që dukej sikur jepte sinjale se lufta në Iran mund të shkonte drejt fundit. Administrata Trump është përpjekur të tregojë se Shtetet e Bashkuara i kanë arritur objektivat e vendosura. 🇺🇸🎙️
Por shumë nga objektivat që Shtetet e Bashkuara i kishin vendosur vetes në fillim të luftës nuk janë arritur. Dhe ka të paktën një aspekt të dukshëm për të cilin pjesa më e madhe e botës është më keq se përpara luftës. 🌍📉 (A je ndër ata që shqetësohen për faturën e ngrohjes ose për çmimin e karburantit? ⛽ Atëherë ndoshta e di se për çfarë bëhet fjalë.)
Vlen të ndalemi një çast dhe të reflektojmë mbi çfarë ka ndryshuar dhe çfarë jo, si pasojë e luftës së përbashkët mes Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit. 🕊️🧭
Lëndët nukleare? Irani i ka akoma. ☢️
Kërcënimi i një Irani të pajisur me armë bërthamore ishte në qendër të fjalimit që Trump mbajti në fillim të fushatës ushtarake. “Ata hodhën poshtë çdo mundësi për të hequr dorë nga ambiciet e tyre bërthamore, dhe ne nuk mund ta tolerojmë më këtë”, deklaroi ai.
Një muaj më vonë, nuk ka asnjë provë që Shtetet e Bashkuara ose Izraeli kanë larguar apo shkatërruar rezervat e vendit me lëndë djegëse bërthamore pothuajse të mjaftueshme për ndërtimin e bombave, të konsideruara të mjaftueshme për të paktën 10 mjete shpërthyese. 💣
Trump deklaroi dje se nuk është më i interesuar për uraniumin e pasuruar iranian, i cili në pjesën më të madhe ndodhet i varrosur pas sulmeve ajrore amerikane dhe izraelite të vitit të kaluar. ✈️
“Është aq thellë sa nuk më intereson fare”, tha ai në një intervistë për Reuters. Analistët bien dakord se, nëse Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli tërhiqen pa siguruar uraniumin, Irani do të kishte më shumë se kurrë nxitje për të ndërtuar një bombë atomike sa më shpejt të jetë e mundur. ⚠️☢️
Regjimi? Është ende i paprekur. 🏛️
Administrata e nisi luftën me një thirrje të fortë drejtuar iranianëve që të ngriheshin dhe të rrëzonin qeverinë e tyre.
Pastaj objektivat ndryshuan, disa herë. Siç vërejti *New York Times*, sipas presidentit dhe bashkëpunëtorëve të tij, ndryshimi i regjimit në Iran ka ndodhur tashmë. Ose ndoshta jo. Është një nga objektivat e luftës. Vetëm se nuk është. 🌀
“Kemi pasur tashmë një ndryshim regjimi, nëse e shihni, sepse regjimi i mëparshëm është decimuar, shkatërruar”, tha Trump këtë fundjavë. “Janë të gjithë të vdekur. Kështu që unë do ta konsideroja këtë një ndryshim regjimi.”
Ndoshta koncepti i ndryshimit të regjimit është subjektiv, por shumica e analistëve nuk bien dakord.📍
Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike mbetet forca dominuese në vend; Udhëheqësi Suprem, i vrarë nga Izraeli, është zëvendësuar nga i biri, një përfaqësues i linjës së ashpër. Një studiues i Iranit me të cilin foli NY TIMES e quajti këtë një “ndryshim personeli”, jo një ndryshim regjimi: “Burra të ndryshëm me të njëjtën ideologji”. 👥
Këto ishin probleme që ekzistonin edhe para ndërhyrjes amerikane në Iran. Ajo që ka ndryshuar është situata në Ngushticën e Hormuzit. 🌊🚢
Kjo është një çështje me rëndësi të jashtëzakonshme. Irani e ka shfrytëzuar maksimalisht ndikimin e tij mbi këtë rrugë kyçe tranziti të naftës dhe gazit gjatë luftës. 🛢️
Trafiku është praktikisht i bllokuar. Anijet e fundit cisternë që arritën të largoheshin nga Gjiri Persik përpara fillimit të luftës po nisin të mbërrijnë në destinacionet e tyre. Udhëheqësit botërorë janë të shqetësuar, pothuajse në panik. 🚨
Kemi folur edhe më parë për vështirësitë e shumta që lidhen me hapjen e ngushticës me mjete ushtarake. Dhe kërkesat e Trump ndaj aleatëve të Shteteve të Bashkuara për ndihmë nuk kanë pasur shumë sukses. 🤝
Në fjalimin e tij, Trump e paraqiti hapjen e Ngushticës së Hormuzit si një çështje që u përket kombeve të tjera. “Ne do të ndihmojmë, por duhet të jenë ata që të marrin nismën në mbrojtjen e naftës nga e cila varen kaq shumë”, tha ai. Të martën, Trump u tha vendeve evropiane: “Shkoni dhe siguroni naftën tuaj!” 🇪🇺⛽
Shtetet e Bashkuara janë eksportues neto të naftës dhe gazit natyror, por nuk janë të imunizuara nga efektet e kontrollit iranian mbi ngushticën. 📊
Çmimet e naftës përcaktohen nga tregu global dhe ndërprerjet në furnizimin me energji do të kishin pasoja zinxhir mbi ekonominë amerikane. 📈📉
Ndërkohë, Irani po lëviz për të formalizuar një sistem tarifash kalimi, përmes të cilit do të mblidhte pagesa për kalim të sigurt, duke siguruar kështu një burim shtesë të ardhurash që nuk e kishte para luftës. 💰🚢
Në javët e fundit ka mësuar se nuk i duhet një armë bërthamore për të përhapur kaos në shkallë të gjerë. ⚠️
Dhe nëse do të ruajë kontrollin mbi ngushticën – një rezultat që duket i vështirë të shmanget – e gjithë bota do të përballej me një problem që nuk ekzistonte përpara sulmit të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit. 🌍
… dhe pastaj, pas fjalimit të Trump, çmimet e naftës u hodhën në qiell dhe aksionet ranë ndjeshëm. 📈📉
Ndërkohë, sulmet e përbashkëta të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit nuk ndalen: dje në mëngjes sulmet goditën lagje civile të Teheranit dhe qytetin fqinj Malard, sipas Gjysmëhënës së Kuqe iraniane, dhe mes objektivave thuhet se ka qenë edhe ish-ambasada amerikane, sot nën kontrollin e Gardianëve të Revolucionit, një vend shumë simbolik që të kthen pas në vitin 1979 dhe që sot bëhet shënjestër e një lufte që sheh më shumë nga e tashmja sesa nga kujtesa. 🏙️💥
Por nuk është një episod i izoluar: në orët e fundit janë goditur edhe infrastruktura strategjike në të gjithë vendin, nga uzina e çelikut Mobarakeh në Isfahan te porti Shahid Haghani në Gjirin Persik, deri te impiante industriale e madje edhe struktura meteorologjike në Bushehr, ndërsa një punonjës i emergjencave është vrarë gjatë një sulmi në Zanjan. Shenjë se nuk bëhet fjalë vetëm për objektiva ushtarakë, por për një presion sistemik mbi vetë funksionimin e vendit. 🏭🔥
Teherani përgjigjet, dhe e bën këtë në disa fronte. Pasdaranët flasin për mbi njëqind raketa të rënda, dronë dhe të paktën dyqind predha të lëshuara jo vetëm kundër Izraelit, por edhe kundër objektivave amerikane në Gjirin Persik, mes Bahreinit dhe Kuvajtit. 🚀🛸
Në Izrael, të paktën 25 persona janë plagosur në sulme që kanë goditur rreth njëzet vende, dhe një ndërtesë në jug të Tel Avivit është shembur pjesërisht. 🏚️
Ushtria iraniane pretendon gjithashtu se ka kryer sulme me dronë kundër infrastrukturave industriale dhe të komunikimit pranë aeroportit Ben Gurion dhe në Haifa, duke pretenduar – pa verifikime të pavarura – se ato ishin të lidhura me prodhime ushtarake dhe sisteme të inteligjencës artificiale. 🤖
Ndërkohë edhe aleatët po lëvizin: Houthit nga Jemeni pretendojnë një tjetër lëshim raketash balistike kundër jugut të Izraelit, sulmi i tretë, duke premtuar përshkallëzim për aq kohë sa vazhdojnë bombardimet mbi Libanin, Iranin dhe Gazën. 🔥
Lufta tashmë nuk është më e kufizuar, por shtrihet përgjatë të gjitha rrugëve strategjike të Gjirit. 🌍⚔️
Në Kuvajt, një dron ka goditur depozitat e karburantit të aeroportit ndërkombëtar duke shkaktuar një zjarr të madh. Në Bahrein, një sulm me raketa ka shkaktuar zjarre në një zonë industriale, ndoshta të lidhur me infrastrukturë telekomunikacioni. 🛢️🔥
Në brigjet e Katarit, një cisternë nafte e lidhur me QatarEnergy është goditur nga një raketë iraniane, ndërsa dy të tjera janë kapur në ajër. 🚢
Në Irak, në Erbil, dronët kanë vënë flakën një depoje karburanti të një kompanie të lidhur me BP. Dhe madje edhe në Emiratet e Bashkuara Arabe, larg vijës së drejtpërdrejtë të frontit, fragmentet e një droni të kapur në ajër kanë vrarë një civil nga Bangladeshi: që nga fillimi i luftës, në vend numërohen tashmë njëmbëdhjetë të vdekur mes civilëve dhe ushtarakëve. 🕯️
Në planin politik, sinjalet janë kontradiktore. 🏛️
Nga njëra anë, Kina dhe Pakistani propozojnë një plan me pesë pika; nga ana tjetër, ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi konfirmon se po merr mesazhe nga Shtetet e Bashkuara përmes të dërguarit Steve Witkoff, por sqaron se “niveli i besimit është zero” dhe se nuk ka negociata të vërteta. 🇨🇳🇵🇰📩
Siria, me presidentin Ahmed al-Sharaa, zgjedh zyrtarisht të qëndrojë jashtë konfliktit, megjithëse pranon rrezikun e një efekti domino nga Libani. 🇸🇾
Dhe ndërkohë, Emiratet e Bashkuara Arabe po shqyrtojnë pjesëmarrjen në një operacion ushtarak për të rihapur Ngushticën e Hormuzit, madje edhe me një mandat të OKB-së, sinjal se Gjiri mund të hyjë drejtpërdrejt në luftë. 🌐⚠️
