30/07/2026
လေယာဉ်တစ်စီးလုံးကို ပျက်ကျတဲ့အချိန်မှာ လေထီးနဲ့ ထိန်းပေးတဲ့စနစ် (Ballistic Recovery System / Aircraft Parachute) ကို လေယာဉ်သေးသေးလေးတွေ (ဥပမာ - Cirrus SR22) မှာ တကယ်တပ်ဆင်ထားပြီး အသုံးပြုနေတာရှိပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ စီးနင်းနေကျ လူစီးလေယာဉ်ကြီးတွေ (Commercial Airliners - Boeing, Airbus စသည်) မှာ လေယာဉ်တစ်စီးလုံးစာ လေထီး မတပ်ဆင်နိုင်ရခြင်းမှာ နည်းပညာ၊ ရူပဗေဒနဲ့ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းအရင်းများစွာ ရှိပါတယ်။
၁။ အလေးချိန်နှင့် အရွယ်အစား (Weight and Size)
လူစီးလေယာဉ်ကြီးတွေဟာ အလွန်အမင်း လေးလံပါတယ်။ ဥပမာ- Boeing 747 တစ်စီးဟာ တန် ၄၀၀ နီးပါး လေးပါတယ်။
အဲဒီလို လေယာဉ်ကြီးတစ်စီးလုံး အရှိန်နဲ့ ထက်အောက် ထိန်းပေးနိုင်ဖို့အတွက် ဘောလုံးကွင်း အရွယ်အစားရှိတဲ့ လေထီးအကြီးကြီး ၂၁ စီးထက်မက လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။
အဲဒီ လေထီးတွေ၊ သံမဏိ ကြိုးတွေနဲ့ တွန်းထုတ်ပေးမယ့် ဒုံးပျံစနစ်တွေရဲ့ အလေးချိန်ဟာ ပေါင်ထောင်ပေါင်းများစွာ လေးလံသွားတာကြောင့် လေယာဉ်ပေါ်မှာ ခရီးသည်နဲ့ အထုပ်အပိုး တင်ဆောင်နိုင်စွမ်း မရှိသလောက် ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။
၂။ ပျက်ကျသည့် အရှိန်နှင့် မြင့်မားသည့် အမြင့် (Speed and Altitude)
ခရီးသည်တင် လေယာဉ်တွေဟာ တစ်နာရီကို မိုင် ၅၀၀ မှ ၆၀၀ အထိ အရှိန်နဲ့ မိုင် ၃၀,၀၀၀ နီးပါး အမြင့်မှာ ပျံသန်းကြတာပါ။
အဲဒီလို အရှိန်ပြင်းပြင်းနဲ့ ပျံသန်းနေစဉ် လေထီးကို ဖွင့်လိုက်ပါက လေတိုက်အား (Air Resistance) ကြောင့် လေထီး ပွင့်ပွင့်ချင်း ပွင့်ထွက်စုတ်ပြဲသွားမည် ဖြစ်သလို၊ ကြိုးဆွဲအားကြောင့် လေယာဉ်ကိုယ်ထည်ပါ တစ်စစီ ကျိုးပဲ့သွားနိုင်ပါတယ်။
လေထီးဖွင့်နိုင်ဖို့အတွက် လေယာဉ်ရဲ့ အရှိန်နဲ့ အမြင့်ကို အတော်လေး လျှော့ချရမှာ ဖြစ်ပြီး အဲဒီအချိန်မှာ လေထီးဖွင့်ဖို့ ကြိုးစားတာထက် လေယာဉ်မှူးအနေနဲ့ လေယာဉ်ကို ပြန်ထိန်းချုပ်ဖို့ ကြိုးစားတာက ပိုမို ဘေးကင်းပါတယ်။
မြေပြင်သို့ ရိုက်ခတ်သည့် ဒဏ် (Impact Energy)
လေထီးပွင့်သွားသည့်တိုင်အောင် လေယာဉ်သည် မြေပြင် သို့မဟုတ် ရေပြင်ပေါ်သို့ အရှိန်တစ်ခုနှင့် ပျက်ကျဆင်းသက်ရမည် ဖြစ်သည်။
အရွယ်အစား အလွန်ကြီးမားသော လေယာဉ်ကြီးများသည် လေထီးဖြင့် ဆင်းသည့်တိုင် ပြုတ်ကျသည့် အရှိန်ပြင်းထန်ဆဲ ဖြစ်တာကြောင့် လေယာဉ်အတွင်းရှိ ခရီးသည်များ ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် သေဆုံးခြင်းမှ အပြည့်အဝ မကာကွယ်နိုင်ပါ။
၄။ ပျက်ကျမှုအများစု၏ သဘာဝ (Nature of Accidents)
လေယာဉ်မတော်တဆမှု သာဓကအများစုဟာ လေယာဉ် တက်ချိန် (Take-off) နဲ့ ဆင်းချိန် (Landing) တို့မှာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါတယ်။
အဲဒီအချိန်တွေမှာ လေယာဉ်ဟာ မြေပြင်နဲ့ အရမ်းနီးနေတာကြောင့် လေထီးပွင့်ဖို့အချိန်မရပါဘူး (လေထီးတစ်ခု ပွင့်ပြီး လေယာဉ်ကို ထိန်းပေးဖို့ အနည်းဆုံး အမြင့်ပေ ထောင်ပေါင်းများစွာ လိုအပ်ပါတယ်)။
၅။ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ (Cost and Feasibility)
လေထီးစနစ် အကြီးစား တပ်ဆင်ရမည့် ကုန်ကျစရိတ်၊ ထိန်းသိမ်းစရိတ်နှင့် လေထီးအလေးချိန်ကြောင့် ပိုကုန်ကျမည့် စက်သုံးဆီစရိတ်တို့သည် အလွန်မြင့်မားပါသည်။
ဘေးကင်းရေးအတွက် အခြားနည်းလမ်းများ
ဒါကြောင့် လေယာဉ်ထုတ်လုပ်သူတွေနဲ့ အေဗီယေးရှင်း အဖွဲ့အစည်းတွေဟာ လေယာဉ်တစ်စီးလုံးကို လေထီးတပ်ဖို့ထက် -
စနစ်များကို မလိုအပ်ဘဲ ၂ ထပ်၊ ၃ ထပ် ပြင်ဆင်ထားခြင်း (Redundancy Systems) - အင်ဂျင်တစ်လုံး ပျက်သွားလျှင်ပင် ကျန်အင်ဂျင်ဖြင့် ဆက်လက်ပျံသန်းနိုင်ခြင်း။
လေယာဉ်မှူးများ၏ လေ့ကျင့်ရေးစနစ်ကို ပိုမိုမြင့်မားစေခြင်း။
လေယာဉ်၏ ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် အလိုအလျောက် ထိန်းချုပ်ရေးစနစ်များ (Autopilot/Safety Features) ကို တိုးမြှင့်ခြင်းတို့မှာပဲ ပိုမို အာရုံစိုက် ဆောင်ရွက်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
