08/05/2026
Buugga cajiibka ah ee "Ameerika iyo Warshadaynta Gaajada: Khuraafaadka Gabaabsinimada" (World Hunger: 10 Myths) oo ay qalinka u qaateen Frances Moore Lappé iyo Joseph Collins, waxa uu u taagan yahay mid ka mid ah shaqooyinka aqooneed ee ugu miisaanka culus ee abid la qoray, kaas oo gorfayn iyo falanqayn qotodheer ku sameeyay mashkiladda gaajada adduunka.
Buuggani waxa uu duminayaa gidaarka beenta ah ee bulshada laga dhaadhiciyey, isaga oo si cad u diidaya in macaluusha iyo nafaqo-darradu ay ka dhashaan cuntoyari (scarcity) ama khayraadka dabiiciga ah oo yaraaday. Beddelkeeda, gundhigga aragtida buuggu waxa ay ku qotontaa in dunidu ay dhab ahaan la iladaran tahay Caddaalad-yari balse aanay ahayn Cunto-yari.
Qoreyaashu waxay si xeel-dheer u majaxaabiyeen khuraafaadka weyn ee ina daashaday, taas oo ah in dhulku aanu awoodin quudinta tirada aadanaha ee sii kordhaya. Xaqiiqada dhabta ah ee ay buugga ku iftiimiyeen ayaa ah in wax-soosaarka beeraha adduunku uu aad uga badan yahay baahida aadanaha. Balse, sababta ay malaayiin qof u gaajoonayaan ma aha in cuntadu ay dabargo'day, ee waa in cuntadii laga saaray diiwaanka xuquuqda aadanaha, loona rogay badeecad ganacsi oo si indho-la'aan ah ugu hoggaansan nidaamka macaash raadiska ee hanti-goosiga (Capitalism). Sidaas darteed, cidda awoodda iibsi leh oo keliya ayaa cuntadaas heli karta, halka dadka saboolka ahina ay waddooyinka ugu bakhtiyaan gaajo iyada oo suuqyada adduunku ay cuntooyin buux-dhaafiyeen la ciirciirayaan.
Fikradda labaad ee udub-dhexaadka u ah buuggan ayaa ah in gaajadu aanay ahayn qaddar Ilaahay ama masiibo dabiici ah oo cirka ka timid, balse ay tahay go'aan siyaasadeed iyo mashkilad gacan-ku-rimis ah oo ay farsameeyeen nidaamyada dhaqaale ee casriga ahi. Lahaanshaha dhulalka oo in yar lala kaliyeystay, shirkadaha caalamiga ah ee isaga-gudba qaaradaha oo maamula sicirka cuntada, iyo siyaasadaha waddammada hodanka ah ee burburiya beeralayda yaryar ayaa ah matoorka dhabta ah ee soo saara, soona celceliya macaluusha. Cuntooyinka dibadda laga keeno iyo ganacsiga xorta ah ee aan dawladuhu nidaaminin waxay wiiqaan isku-filnaanshihii waddammada soo koraya, iyaga oo ka dhigaya kuwo u nugul ilameereyso dhaqaale oo raaga.
Dhinaca kale, buuggu waxa uu si adag u dhaleecaynayaa xalalka been-abuurka ah ee indho-sarcaadka ah, sida tignoolajiyadda beeraha warshadaysan, abuurka hiddasidaha laga beddelay (GMOs), iyo kaalmooyinka cuntada ee ay bixiyaan dalalka waaweyni. Sida ay qoreyaashu xuseen, qorshayaashani ma tirtiraan gaajada, balse waxay sii xoojiyaan awoodda shirkadaha waaweyn, waxay xaalufiyaan kheyraadkii deegaanka, waxayna waddammada saboolka ah ku xidhaan silsilad gargaar oo aan dhammaad lahayn. Kaalmada bini'aadantinimo ee saxaafaddu buunbuuniso waxa ay inta badan u adeegtaa danaha istaraatiijiyadeed ee dalalka deeqda bixiya, halkii ay dhab ahaan u dhisi lahayd amni cunto oo maxalli ah.
Gunaanadkii, buuggu waxa uu inoo iftiiminayaa xalka dhabta ah ee lagaga gudbi karo warshadaynta gaajada. Qoreyaashu waxay aaminsan yihiin in cirib-tirka macaluushu aanu ahayn in mishiinno la keeno oo wax-soosaarka uun la kordhiyo, balse ay si lamahuraan ah u baahan tahay in la qaybiyo awoodda iyo kheyraadka. Waa in la sameeyaa isbeddello siyaasadeed iyo kuwo xagga lahaanshaha dhulka ah, in la taageero beeralayda yaryar, in la xoojiyo hababka beerashada ee deegaanka u roon (Agroecology), iyo in dib loo hanto madax-bannaanida cuntada (food sovereignty). Nuxurka dhaxalgalka ah ee uu buuggani inoo reebayo ayaa ah: Faqriga iyo gaajadu ma aha calaamad muujinaysa fashilka dhibanayaasha, balse waa calaamad iftiiminaysa caddaalad-darrada hannaanka maamul ee adduunka, lagamana adkaan karo gaajada ilaa si dhab ah looga adkaado nidaamyada dhidibbada u taagay sinnaan la'aanta.
