11/06/2026
Siyaasadda Isku-dhafan ee Lacagta iyo Maaliyadda Itoobiya ayaa Suurtagelisay Koboc Dhaqaale oo Degdeg ah - Wasiir Axmed Shide
AMN PLUS - AGAALI 04/2018 T.I.
Wasiirka Maaliyadda Itoobiya, Axmed Shide, ayaa sheegay in hirgelinta siyaasad isku-dhafan oo lacagta iyo maaliyadda ah ay suuragelisay in dalka laga hirgeliyo maamul dhaqaale oo wax ku ool ah, taasoo horseedday koboc dhaqaale oo degdeg ah.
Golaha Wakiillada Shacabka ee Itoobiya ayaa kulankiisii 25-aad ee caadiga ahaa ee sannad-shaqeedkiisa shanaad kaga doodaya miisaaniyadda qabyada ah ee dowladda federaalka ee sannadka miisaaniyadeed 2019-ka, iyadoo Wasiirka Maaliyaddu uu golaha u soo bandhigay faahfaahinta miisaaniyadda.
Axmed Shide ayaa sheegay in miisaaniyadda cusub lagu saleeyay xaaladda dhaqaale ee dalka, waxqabadkii sannadkan miisaaniyadeed iyo saadaasha dhaqaale ee sannadka soo socda.
Wuxuu xusay in hirgelinta guusha leh ee dib-u-habaynta dhaqaalaha gudaha iyo qorshaha horumarinta tobanka sano ah ay Itoobiya u suurtageliyeen inay si hufan uga gudubto caqabadaha gudaha iyo dibadda, isla markaana ay gaarto natiijooyin dhaqaale oo muuqda.
Sida uu sheegay wasiirku, dhaqaalaha Itoobiya ayaa intii u dhaxaysay sannadihii 2012 ilaa 2016 celcelis ahaan koray 6.8 boqolkiiba sannadkii, halka sannadkii 2017 uu gaaray koboc dhan 9.2 boqolkiiba.
Wuxuu sidoo kale sheegay in sannadkan miisaaniyadeed la filayo koboc dhaqaale oo gaara 10.2 boqolkiiba, inkastoo ay jireen cadaadisyo ka dhashay xaaladaha Bariga Dhexe.
Axmed Shide ayaa tilmaamay in kobocan uu Itoobiya ka dhigay mid ka mid ah dalalka ugu koboca dhaqsaha badan adduunka.
Wasiirku wuxuu sheegay in kobocan degdegga ah uu ku yimid hirgelinta siyaasado dhaqaale oo guulaystay, xakamaynta sicir-bararka iyo kor u qaadista wax-soo-saarka.
Sida uu sheegay, isku-duwidda siyaasadaha lacagta iyo maaliyadda, iyo dadaallada lagu kordhinayo wax-soo-saarka ayaa si weyn u yareeyay sicir-bararka, iyadoo qiimaha badeecadaha iyo adeegyada lagu soo dejiyay heer hal-lambar ah.
Qaybta beeraha ayaa sidoo kale door muhiim ah ka qaadatay xakameynta sicir-bararka iyada oo la hagaajiyay silsiladda wax-soo-saarka dalagyada iyo xoolaha, isla markaana la dhiirrigeliyay beeraha magaalooyinka.
Wasiirku wuxuu sheegay in xaddidaadda kobaca deymaha gudaha ee ay bixiyaan bangiyadu ay gacan ka geysatay in sahayda lacagtu la jaanqaaddo koboca dhaqaalaha, taasoo hoos u dhigtay sicir-bararka.
Sidoo kale, wuxuu xusay in la joojiyay maalgelintii tooska ahayd ee Bangiga Qaranka Itoobiya lagu dabooli jiray miisaaniyad-yaraanta dowladda, taasoo door weyn ka qaadatay dhimista sicir-bararka.
Sicir-bararka guud ee bishii Agoosto 2022 gaaray 34.5 boqolkiiba ayaa hoos ugu dhacay 9.4 boqolkiiba bishii Maarso 2024, sida uu sheegay wasiirku.
Wuxuu intaa ku daray in xogta Tusmada Qiimaha Macaamiisha (CPI) ee bil kasta la soo saaro ay muujinayso hoos u dhac ku yimid qiimaha badeecooyinka cuntada iyo kuwa aan cuntada ahayn.
Axmed Shide ayaa sidoo kale sheegay in isbeddellada lagu sameeyay nidaamka sarifka lacagaha qalaad loo maareeyay si aysan u sii kordhin sicir-bararka, taasoo suuragelisay in si wax ku ool ah loo xakameeyo kororka qiimaha.
Wuxuu ku soo gabagabeeyay in guulahani ay yihiin tallaabo weyn oo xoojinaysa dadaallada lagu dhisayo dhaqaale deggan oo barwaaqo ah, sida ay baahisay wakaaladda wararka Itoobiya.