10/04/2025
-tolchee ykn (AI) maali?
Aartifiishal Intellijens (AI) jechuun maashina yookin kompiyuutara akka namaatti yaaduu fi hojjechuu danda’uu dha. Kana jechuun, kompiyuutara akka sammuu namaatti wantoota namni hojjatu gochuu danda’uudha
– fakkeenyaaf fuula namaa adda baasuu, sagalee namaa adda baasuu, murteessu, taphoota gara garaa taphachuu fi kkf dha.
---
Fakkeenya salphaan Artafishaal Intallijans (AI) jireenya guyyaa guyyaa keessatti:
- Google Assistant / Siri / Alexa:- Sagalee keetiin si dhagahanii siif deebisu.
-YouTube / TikTok Recommendations:- Viidiyoo ati barbaaddu fi jaallattu osoo ati hin gaafatin siif dhiyeessuu.
Suuraa namaa adda baasuu fi Beekuu (Face Recognition): Bilbilli kee suuraa kee arguu fi adda baasuu danda’uu.
Makiinaa ofiin adeemu(Self-driving Cars): Daandii beeka, konkolaataa ofiin oofuu danda’u.
Email keessaa ispaam adda baasuu (spam protection): ergaawwan si hubuu danda'an ofiin adda baasuu fi haquu yookin dhoksuu.
---
AI akkamitti hojjeta?
daataa kennameef irraa Haala armaan gadiitiin hojjata:
1. Input: daataa jalqaba kennamuuf (fkn. fakkii namaa, bineensaa,adurree).
2. Barachuu: Fakkii san irraa akkuma namaa arguun, dhagahuun , tuquun akka baratu godhama (akkuma gurra, ija, gogaa namaa).
3. Deebii: Eergasii wanta kennameef irratti hundaa'uun deebii kenna: “kun sareedha!, kun nama , kun bineensa jedhee deebii kenna”
Adeemsi haala armaan olii kanaan barachuu danda'u jedhama – inni kun kutaa AI keessaa tokko.
---
Gosa AI:
1. AI Dadhabaa (Narrow AI): Hojii tokko qofaa hojjeta (fakkeenyaaf Google Translate).
2. AI Cimaa (General AI): Hojii namni hojjettu kamuu hojjachuu danda’a (yeroo amma itti fayyadamaa jirra. fakkeenyaa chat bootiwwan gara garaa)
3. AI Ol’aanaa (Super AI): Nama caala, yaada cimaa qaba – amma hin uumamne, yaada qofaan jira hanga ammaa.
---
AI maaliif barbaachisaa?
- Yeroo siif qusata (hojii hojii yeroo dheeraa sitti fudhatu yeroo gabaabatti siif hojjechuu danda’a)
- Dogoggora hir’isa
- Hojiiwwan akka daldalaaf faayidaa qaba (akkuma chatbot ykn tajaajila maamilaa)
-Jireenya ilma namaa salphisuu keessatti gahee ol'aanaa qaba.
nutillee teeknoolojiiwwan akkanaa kana waliin walitti madaquudhaan jireenya keenya salphisuu fi addunyaa waliin adeemuun barbaachisaadha.
Galatoomaa!
Egeree Sci-tech