Behaja News Afaan Oromo

13/06/2026

Har'a guyyaa isaati – Qananisaa Beqqelee waggaa 44ffaa dhaloota isaa kabajata

​|

​Waxabajjii 6 bara 2018, guyyaa samii Itoophiyaa faaruu gootummaatiin itti calaqqisu, seenaan atleetiksii addunyaas mootii jabaa tokkoof gadi jedhee ulfina itti kennu dha. Har'a guyyaa isaati – Qananisaa keenya!

​Gootni seenaa hojjete kun har'a dhaloota isaa waggaa 44ffaa kabajata. Qananisaa Beqqelee jechuun Itoophiyaaniif atleetii fiigichaa qofa irra darbeera; inni fakkeenya jiraataa jabinnaa, kutannoo, obsaa fi hafuura Itoophiyummaa hin mo’amnee ti.

​Qananisaa keenya! Itoophiyaan waan dhalatteef siif haa gammaddu!

Baga dhaloota kee waggaa 44ffaan siin ga’e goota keenya!

​Yaadni keessan maali? Yaada keessan comment irratti nuuf qooda.

​Oduuwwan keenya saffisaan akka isiniin gahan hordofuun (follow gochuun) maatii keenya ta'aa.

​Oduuwwan hatattamaa TikTok irratti hordofuuf:

👉 tiktok.com/

​|

13/06/2026

Atleet Gudaaf Tsaggayee ibsa haaraa baaste

​|

​Atleetiin beekamtuun Gudaaf Tsaggayee jaallattoota ispoortii fi deeggartoota ishee hundaaf odeeffannoo waqtavaa qooddeerti.

​Oduu ishee waliin wal-qabatee dhiyaateef deebii kan kennite atleetiin kun, dandeettii masiinummaa (daa'ima godhachuu) ishee fooyyeessuuf akka ajaja ogeessa fayyaatti qoricha dabalataa 'Letrozole' jedhamu fudhachaa akka turte ibsiteerti.

​Yeroo ammaa kanas ulfi ishee haala gaarii fi fayyummaa guutuu irratti akka argamu kan beeksiste atleetiin kun, akkuma daa'imni ishee dhalatteen gara dorgommii ispoortii ishee baay'ee jaallattuutti hatattamaan deebi'uuf abdiidhaan akka eeggattu beeksisteerti.

​Dabalataanis, deeggartoota ishee hundaaf jaalalaa fi deeggarsa isheedhaaf agarsiisaniif galata guddaa kan dhiheessite yoo ta'u, beekamtii fi deeggarsa Kutaan Atleetiksii Addunyaa (World Athletics) isheedhaaf taasiseef dinqisiifannaa ishee ibsiteerti.

​Yaadni keessan maali? Yaada keessan comment irratti nuuf qooda.

​Oduuwwan keenya saffisaan akka isiniin gahan hordofuun (follow gochuun) maatii keenya ta'aa.

​Oduuwwan hatattamaa TikTok irratti hordofuuf:

👉 tiktok.com/

​|

13/06/2026

Gaaffiin Abbaa Gadaa Filannoo Kabajamaa Abune Birhaaneyirsuus hojii irraa ka’uuf dhiheessan fudhatama argate

​|

​Liqee Phaaphaasii Mana Kiristaana Kaatoolikii Itoophiyaa fi Liqee Phaaphaasii Hagare Sibkat Addis Ababaa kan ta’an Kabajamaa Abune Birhaaneyirsuus sababa sooromaatiin (pension) itti gaafatamummaa isaanii dabarsanii kennaniiru.

​Akka gaaffii isaan Waajjira Qulqulluutti dhiheessanitti, Roonni Liqee Phaaphaasii Leewoo 14ffaan har’a gaaffii isaanii fudhachuu isaanii ergaa addaa ergamaa Waajjira Qulqulluu Kabajamaa Kaardinaal Kilaawudiyoo tiin Waxabajjii 5 bara 2018 beeksisaniiru.

​Bakka Kabajamaa Kaardinaal Abune Birhaaneyirsuus kan bu’an, kanaan dura gargaaraa phaaphaasii Addis Ababaa kan turan Kabajamaa Abune Tasfaasillaasee Liqee Phaaphaasii Hagare Sibkat Addis Ababaa ta’uun muudamaniiru.

​Yaadni keessan maali? Yaada keessan comment irratti nuuf qooda.

​Oduuwwan keenya saffisaan akka isiniin gahan hordofuun (follow gochuun) maatii keenya ta'aa.

​Oduuwwan hatattamaa TikTok irratti hordofuuf:

👉 tiktok.com/

​|

12/06/2026

Traamp waraana dhaabuuf waliigaltee irra geenyeera yoo jedhanis Iiraan garuu hin xumuramne jette

​|

​Pirezidaantiin Ameerikaa Doonaald Traamp dhiheenyatti waliigalteen haaraa ni mallatteeffama jedhanii yoo labsanis, Iiraan garuu impaayera Ameerikaa waliin wal-dhabdee jiru dhaabuuf murtee dhumaa irra ga’uun akka hin danda’amne beeksisteerti. Traamp Kamisa darbe Ameerikaan Iiraaniin “haala baay’ee ulfaataa ta’een” akka dhiittu (haleeltu) beeksisanii kan turan yoo ta’u, boodarra garuu mariisistonni Iiraan waliin “waliigaltee guddaa” waan taasisaniif haleellicha haquu isaanii ibsaniiru.

​Gabaastotaaf akka hifatanitti, guyyoota muraasa dhufan keessatti xumuramni sanadootaa kan eegamu yoo ta’u, Awurooppaa keessatti sirni mallatteessuu uumamuu akka danda’u dubbataniiru. Haa ta’u malee, Dubbii Waajira Ministeera Alaa Iiraan Ismaa'il Baagaay gabaasni waliigaltee kanaa "tilmaama qofa" fi "waan xumurame tokkollee akka hin jirre" ibsaniiru. Traamp kanaan dura Iiraan waliin waliigaltee taasisan keessaa tokkollee utuu hin milkaa’in hafuu isaas dabalanii eeraniiru.

​Ameerikaa fi Israa’el Guraandhala 28 Iiraan irratti haleellaa bal’aa kan banan yoo ta’u, Iiraan deebisanii naannoo galaana bishaan keessatti Israa’el fi biyyoota michoota Ameerikaa haleeluun, akkasumas karaa bishaan Hoormuz (Strait of Hormuz) haala bu’a qabeessa ta’een cufuun karaa daldala boba’aa fi gaasii uumamaa addunyaa ijoo ta’e kutee turte. Eebila keessa waliigaltee dhukaasa dhaabinsaa irra yoo gahanis, Ameerikaa fi Iiraan torbee kana keessa yeroo lama dhukaasa wal-jijjiiraniiru.

​Yaadni keessan maali? Yaada keessan comment irratti nuuf qooda.

​Oduuwwan keenya saffisaan akka isiniin gahan hordofuun (follow gochuun) maatii keenya ta'aa.

​Oduuwwan hatattamaa TikTok irratti hordofuuf:

👉 tiktok.com/

​|

25/05/2026

23/05/2026

Gamtaan Deeggartoota Kilaba Arsonaal Kantiiba Magaalaa Bulee Horaa waliin marijate

​|

​Magaalaa Bulee Horaatti, gamtaan deeggartoota kilaba kubbaa miilaa Arsonaal tapha waancaa boru gaggeeffamuu fi hojiiwwan deeggartoonni gara fuulduraatti hojjechuuf karoorfatan irratti kantiiba magaalichaa waliin marii addaa taasisaniiru.

​Kantiibaan Magaalaa Bulee Horaa isaanis deeggartuu kilaba Arsonaal ta’uu isaanii ibsuun, mootummaan deeggartoonni walitti qabamanii tapha waancaa kana haala gaariin akka daawwatan bakka mijataa mijeessuu fi deeggarsa barbaachisu hunda gochuuf waadaa galaniiru. Marii kanaan wal-qabatee, ispoortiin jaalalaa fi tokkummaa ta’uu isaa kan eeran hoggantoonni waajjira kantiibaa, carraa kanaan deeggartoota hundaaf baga gammaddan jedhaniiru.

​Deeggartoonnis qophii marii kanaatti gammaduu isaanii ibsuun, dhumarratti dandeettii fi humna qabaniin ijaarsa Istaadiyeemii Bulee Horaa fi Istaadiyeemii Horaatiif gumaacha gochuuf qophaa’uu isaanii beeksiseera.

​Yaadni keessan maali? Yaada keessan comment irratti nuuf qooda.

​Oduuwwan keenya saffisaan akka isiniin gahan hordofuun (follow gochuun) maatii keenya ta'aa.

​Oduuwwan hatattamaa TikTok irratti hordofuuf:

👉 tiktok.com/

​|

21/05/2026

Ooftoota seera cabsan irratti akeekkachiisni dhumaa kenname

​|

​Ooftoonni tajaajila geejjiba uummataa kennan, baasii mootummaan boba'aadhaaf deeggarsa taasisu dantaa dhuunfaaf oolchuun, boba'aa dhaan maallaqa seeraan alaa imaltoota irraa sassaabaa turan to'annoo jala oolaniiru. Ooftoota seera kana cabsan irratti tarkaanfiin seeraa jabaan kan fudhatamu yoo ta'u, kunis hidhaa fi adabbii maallaqaa dabalatee hayyamni tajaajila geejjiba isaanii guutummaatti akka haqamu taasifama.

​Imaltoonni fi hawaasni keenya kaffaltii seeraan alaa kanaan mormuudhaan, baajaajii ykn doonii (konkolaataa) seeraan ala maallaqa dabalataa isin gaafatan lakkoofsa gabatee (plate number) isaanii qabachuun, poolisii naannoo keessanii ykn hooggantoota geejjibaatti akka gabaastan labsameera.

​Yaadni keessan maali? Yaada keessan comment irratti nuuf qooda.

​Oduuwwan keenya saffisaan akka isiniin gahan hordofuun (follow gochuun) maatii keenya ta'aa.

​Oduuwwan hatattamaa TikTok irratti hordofuuf:

👉 tiktok.com/

​|

20/05/2026

Zii Jiinpiing fi Vilaadimiir Puutiin ibsa ejjennoo cimaa Ameerikaa irratti xiyyeeffate waliin baasan

​|

​Erga pirezidaantiin Ameerikaa Doonaald Traamp daawwannaa isaanii biyya Chaayinaatti taasisan xumuranii ba’anii guyyoota muraasa booda, pirezidaantiin Raashiyaa Vilaadimiir Puutiin magaalaa guddoo Chaayinaa Beejiiwukti daawwannaa hojii taasisaa jiru. Chaayinaan erga Traamp simattee gaggeessiteen booda, battalumatti Moskoo waliin qindoomuun ibsa ejjennoo cimaa Waashingitan irratti xiyyeeffate waliin baasaniiru.

​Pirezidaantiin Chaayinaa Zii Jiinpiing fi pirezidaantiin Raashiyaa Vilaadimiir Puutiin Beejiiwukti erga mariyatanii booda ibsa waliinii baasaniin; Waashingitan "duula waraanaa" addunyaa irratti gaggeessituu fi haleellaa dingataa biyyoota biroo irratti raawwattu balaaleffataniiru. Ibsi kun keessumaa biyyoota akka Iiraan fi Veenezuellaa irratti kan xiyyeeffate akka ta'e kan amanamu yoo ta'u, qabxiilee armaan gadii jabeessanii qitaniiru:

​Marii sababa godhachuun haleellaa raawwachuu,

​Hoggantoota biyyoota abbaa biyyummaa qabanii ajjeesuu,

​Keessoo biyyootaa keessa lixuu,

​Hoggantoota to'annoo jala oolchuun gara murtiitti dhiyeessuu,

​Mootummaa jijjiiruuf yaaluu jabeessanii mormaniiru.

​Tarkaanfiiwwan Ameerikaan fudhattu kunniin kakuu Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii (UN) fi seera idil-addunyaa "haala hamaadhaan" kan sarbu ta'uu Beejiiwukti fi Moskoon waliin ibsuu isaanii BBCn gabaaseera.

​Yaadni keessan maali? Yaada keessan comment irratti nuuf qooda.

​Oduuwwan keenya saffisaan akka isiniin gahan hordofuun (follow gochuun) maatii keenya ta'aa.

​Oduuwwan hatattamaa TikTok irratti hordofuuf:

👉 tiktok.com/

​|

20/05/2026

Mana Maree Gamtaa Awurooppaa ittisa vaayisaa Itoophiyaa irratti gatee ture kaase

​|

​Manni Maree Gamtaa Awurooppaa (EU) ittisa vaayisaa Sheenganiin wal-qabatee erga bara 2024 jalqabee Itoophiyaa irratti gatee ture guutummaatti kaasuuf murteessuu isaa beeksiseera. Gamtichi akka ifa godhetti, murtichi kan darbe hordoffii fi qiimassaa cimaa erga taasisee boodadha.

​Manni marichaa kanaan dura ittisa kana kan gateef, Itoophiyaan lammiilee ishee seeraan ala gara Awurooppaa galan deebisanii simachuu irratti tattaaffii fi tumsa akka gootu dhiibbaa uumuuf ture. Komishiniin Gamtaa Awurooppaa qiimassaa haaraa gaggeesseen, mootummaan Itoophiyaa gama kanaan tumsa gaarii fi fooyya'iinsa olaanaas agarsiisuu isaa mirkaneesseera.

​Gabaasni komishinichaa akka agarsiisutti, lammiilee Itoophiyaa hayyama malee daangaa miseensota gamtichaa keessa jiraatan adda baasuu, xalayaa eenyummaa fi imala ariifachiisaa kennuu, akkasumas lammiilee deebisuu irratti hojiiwwan jabaan hojjetamaniiru. Murtichi erga biyyoota miseensota gamtichaa hundaaf qaqqabee booda gara hojiitti akka seenu eegama.

​Yaadni keessan maali? Yaada keessan comment irratti nuuf qooda.

​Oduuwwan keenya saffisaan akka isiniin gahan hordofuun (follow gochuun) maatii keenya ta'aa.

​Oduuwwan hatattamaa TikTok irratti hordofuuf:

👉 tiktok.com/

​|

20/05/2026

Wal-dhabdee daangaa Oromiyaa fi Sidaamaa gidduutti uumameen namoonni nagaa dhumaniiru

​|

​Daangaa naannoo Oromiyaa Godina Gujii Bahaa Aanaa Haranfamaa fi naannoo Sidaamaa Godina Sidaamaa Bahaa Aanaa Cirreetti wal-dhabdee hidhannoofii tamsaa’e kanaan namoonni nagaa du’uu fi madaa’uu isaanii maddeen naannichaa gabaasaniiru. Iddoon wal-dhabdeen kun ka’e "Gubbaa Heemaa" kan jedhamu yoo ta’u, iddoon kun uummatoonni lameen waggoota hedduuf nagaan waliin jireenyaan keessa turani dha.

​Akka maddeen jedhanitti, eeggannoon kun kan jalqabe utuu hoggantoonni daangaa biyyoota lameen walga’ii gaggeessaa jiranitti, gabaa Gubbaa Heemaa irratti gama Aanaa Haranfamaan haleellaa dingataa uumameen. Erga gochi kun mudatee booda gama Sidaamaatiinis dhukaasni kan baname yoo ta’u, kanaan wal-qabatee gama lameeniinuu namoonni du’aniiru. Maddeen naannichaa akka jedhanitti, gama Sidaamaa qofaan namoonni 6 hanga 10 ta’an lubbuun isaanii darbeera. Namoonni madaa’an ammoo gara Hospitaala Cirree fi Hawwaasaatti geeffamaa jiru.

​Hogganaan Biroo Nageenyaa fi Tasgabbii Naannoo Sidaamaa Obbo Daawwit Hayisoo akka jedhanitti, tasgabbii naannichaa deebisuu fi uummata tasgabbeessuuf hoggantoonni siyaasaa gara iddoo sanaa deemaniiru. Haa ta’u malee, lakkoofsa namoota du’anii fi miidhaa qaqqabe ibsuu irraa of qusataniiru. Gama Oromiyaatiin hoggantoota Godina Gujii Bahaa argachuuf yaaliin taasifame deebii argachuu hin dandeenye.

​Yaadni keessan maali? Yaada keessan comment irratti nuuf qooda.

​Oduuwwan keenya saffisaan akka isiniin gahan hordofuun (follow gochuun) maatii keenya ta'aa.

​Oduuwwan hatattamaa TikTok irratti hordofuuf:

👉 tiktok.com/

​|