01/01/2026
Dhalinyarooy, reer Awdalow, daruuro madmadow baa inna dul taagan. Geeska isbadello waaweyn baa ka socda. Waxa aynu ku jirnaa xaaladdii 1884kii kolkii dawladihii reer Yurub inagu soo dareereen ee inna qaybsadeen mid la mida.
Maanta oo ay tahay 2026, waxa innagu soo dareeray dawladihii bariga dhexe ee ay badankood dhiseen gumaystihii reer Yurub oo isugu jira qaar ilaashanaya wax la dhaho "national security interest" iyo qaar "hegemonic power" u beretamaya oo meeliba meesha ay ka istiraatijisantahay u kala badinaya.
Waxa aynu degennahay gobol Awdal la yidhaahdo. Gobol sita magac aanu gumeysigu allifin balse ka da'weyn. Magac kutubta taariikhda Afrika haybad ku leh oo sheekooyinkiisu cimidh ka yihiin.
Labadii dal ee France iyo Ingiriis ee dhulka xuduudeyey, khariiradda Awdalna intaas iminka ay tahay ka soo reebay, gobolkeenna waxa ay ku rideen god saboolnimada hoy u ah oo istiraatiji ahaan maalgashiyada iyo mashaariicda horumarineed xasaasiyad laga qabo lagalana dagaallamo.
Taasina waa sababta gobolka Awdal loogu sifeeyo gobolka keliya ee 18kii gobol ee Somalia ka koobnayd aan weligiis ha yarataee hal mashruuc oo wax qabad ah laga fulinin.
Waxa aynu hadda galnay sanad cusub 2026. Waxa geeska Afrika ka socda isbadello qotodheer oo haddii aynaan si fiican u akhriyin si taxaddar iyo aqooni ku dheehantahayna ula falgelin boqolka sano ee soo socda nolosheenna saamayn ku yeelan doona si la mida kii 1884tii.
Waxad arkaysiin aqoonsiga Israiil iyo sheekooyinka ku gedaaman ee la isla dhex marayo ee ka mid yihiin qaxootiga Falastiiniyinta la soo rarayo iyo iskaashiga Xuuti-AS ee Somaliland ka dhanka ah iwm.
Dhinaca Koonfurta Somalia waad ogtihiin in kooxdii Awdal State quusta loo jaray kadib markii ay ogaadeen in systemkii Shirkii Carta lagu soo dhisay ee baarlamaanka 50/50 loogu qaybiyey qoyska Ismacil Cumar Geelle iyo Gadabursi meel ay ka maraan aanay jirin.
Sidoo kalena waad ogtihin in kooxdii AS ay dhaqannadii h**e wax ka bedeshay beryahan danbe oo dalal waaweyni baarka u soo fidhayaan meel loo wadaba.
Habeen h**e waxa aad maqlayseen in shirkii golaha amaanku qabtay ee lagaga hadlayay kiiskii aqoonsigii Israiil ee Somaliland, danjiraha Somalia u fadhiya halkaasi markii uu hadlayay, waqooyiga Somalia wuxu u qaybiyey labo magac. Wuxu yidhi maamulka waqooyi-bari (oo aynu ognahay uu yahay magac cusub oo dhawaan la sameeyey) iyo maamulka waqooyi-galbeed oo uu uga jeedo inta iminka Somaliland la yidhaahdo. Awdal wuxu ku tilmaamay dhul hoos taga maamulka waqooyi-galbeed. Magacyadani waxay u egyihiin khariiradda cusub ee Villa Somalia ay u dejisatay gobollada Somalia.
Sidoo kale dhawaan Jabuuti waxa ku kulmay Ismacil Cumar Geelle iyo Xasan Sheekh Maxamuud. Waxa ay bilaabeen xidhiidho iyo dhaqdhaqaaqyo hoose oo ka dhan ah Somaliland kaas oo dabcan haddii ay fulin damcaan laga bilaabi doono dhinaca gobolka Awdal.
Dhinaca Jabuuti waxad ogtihiin in xidhiidhka Jabuuti–Ethiopia iyo xidhiidhka Jabuuti–Somaliland uu beryahan sii xumaanayo.
Dhinaca Ethiopia waxad ogtihiin in cadowgdeedii taariikhiga ahaa ee Egypt ay soo fadhiisatay dekedaha Jabuuti iyo Eritrea, iyo Koonfurta Somalia. Taas oo Ethiopiana ku qasabtay in ay dhinaca Somaliland iyo Israiil u soo janjeedhsanto.
Sidoo kale waxad ogtihiin in Jabuuti ay dhawr sanoba gobolka Awdal ka wadday dhaqdhaqaaqyo mu'aamaradaysan iyo isku dhufasho qabaa'il aan dhiig iyo dhaqaale midna isku haynin.
Nidaamka Jabuuti ka dhisani waxad ogtihiin in uu teer iyo sagaashankii isha ku hayay qaybo kamida gobolka Awdal. Haddii aad fiiro sugan u yeelato inta jeer ee ay Jabuuti faragelin dadban ku samaysay gobolka iyo meelaha diiradda saartay, waxa kamida xeebaha Saylac illaa Lughaya iyo ceelasha shidaalka ee magacooda la yidhaahdo "Heemal-1 iyo Hemaal-2" oo ah kuwo shaqadooda la dhamaystiray balse la daboolay kolkii dawladdii kacaanku dhacday oo ay shirkadihii qoday ay dusha ka ilaashadaan.
Waxad maalmahan aragtiin in dadka saamaynta ku leh baraha bulshada ee Eritreanku durba ay bilaabeen dacaayado dhinaca media ah oo ku saabsan Somaliland iyaga oo bartilmaansanaysa sheekooyinka reeraha qaybtooda xanafta leh, halka kuwa Ethiopiankuna ay difaacayaan guulihii ay gaadhay Somaliland. Taas oo la macno ah in dagaalkii mediaha ee u dhexeeyay Ethiopia iyo Eritrea in ay u soo rareen dhinaca Somaliland gudaheeda.
Haddaba, isbadel kasta oo Somaliland ka dhacaa dalal uu saamayn ku yeelanayo ayaa innagu soo maqan. Haddii ay Somaliland hindhisto, waxa laga qufacayaa Jabuuti, Eritrea, Egypt, Ethiopia iyo qaar kaloo badan. Falcelintoodana haddii aynaan u diyaargaroobin waa ilduuf in laga soo waaqsadaa dheeraanyso.
Dhalinyaroy reer Awdalow! Waxaas oo mawjad ah ee innagu soo eeddan, waxa aynu kaga dabbaalan karnaa midnimo iyo sheekada qabiilka oo guddaafadda aynu geyno.
Markab weyn oo Gadabursi la yidhaahdo ayaynu saarannahay. Badweyn duufaanno isbadel qaadaa-dhigayaan ayaynu dhex maaxaynnaa. Ninka maanta idinku haasaawinaya in aad laashashka yaryar furataan oo markabka ka daadataan, wuxu la mid yahay ninkii Saamiri la odhan jiray ee Reer Bani Israiil iyaga oo geeddi ah, inta uu sanab Dibi ah u sameeyey ku yidhi waa kan ILAAHIINNIIYE CAABUDA!
Dhalinyarooy, reer Awdalow! Maalintii Rasaasta la idinla dhacayay December 4-7, jufo jufo la idiinma tooganayn!
Maanta oo aad guul joogtaan, xisaabtii xasuuquna weli taagantahay, gobolkana daruuro madoowi dul hoganayaan, Yaan jufo jufo la idiin kala shirin!
Yaan mediaha "annagoo reer hebel ah" ka soo dhaha la idinku qancin idinkoo gobol jahliga ceeb looga yaqaan ka soo jeeda. Samaysta qaabdhismeed dhalinyaro oo gaashaan idiinka noqda kuwa aaminsan in midnimo Gadabursi ay Somaliland khatar ku tahay!
Wuxu yidhi Afgudhiye Allah ha u naxariistee:
Waxaan wada socod ku weynnay
Inaan kala socod ku gaadhno
Keennii sugayaa la yaab leh!
Waaberi Dahir
