Oromoo Lawyers Group

Oromoo Lawyers Group we promote service on our page
(1)

Practical breakdowns of your universal and civil freedoms,
​Rule of Law: Unpacking accountability, due process, and equal justice under the law,
​Citizen Empowerment: Actionable knowledge to advocate for yourself ,

FILANNOO (Kenniinsa sagalee uummata Oromoo karaa midiyaa hawwaasummaa taasifamaa jiru uummanni oromoo hunduu akka irratt...
26/09/2026

FILANNOO (Kenniinsa sagalee uummata Oromoo karaa midiyaa hawwaasummaa taasifamaa jiru uummanni oromoo hunduu akka irratti hirmaatuuf kan dhiyaate .

Kabajamtoota Uuummata bal'aa Oromoo fi Hordoftoota Keenya:

Dhiigni ilmaan Oromoo lola irratti dhangala’aa jiru, imimmaan haadholii keenyaa guyyaa fi halkaan dhangala’u, fi gidiraa uummata keenya irra gahaa jiru irratti furmaata barbaaduun dirqama hundumaa keenyati. Guyyaa irraa gara guyyaatti aarsaa eenyummaa keenyaaf baasaa jirru kana dhaabuuf, Gareen Ogeessota Seeraa Oromoo (OLG) dhiiga dhangala’u hir'isuuf ABO/WBO fi Mootummaaf waamicha marii araaraa dhiyeessuun isaa ni yaadatama.

Ta'us garuu:
• Mootummaan waamicha keenya kabajaan marii araaraa kana irratti hirmaachuuf kutannoo qabuu bifa shakkii hin qabneen nuuf mirkaneesseera. Nageenyi amansiisaan akka mirkanaa'uuf fi dhiigni dhangala'u dhaabachuuf tumsa barbaachisu mootummaa irraa eegamu hunda gochuuf kutannoo isaa nuuf dhiyeessee jira.
• ABO/WBO: "Mootummaa kana waliin mari'achuus ta'e sagantaa marii qabaachuu hin barbaannu" jechuun gaaffii Gareen Ogeeyyii Seeraa Oromoo dhiyeesseef fudhachuu akka hin feene nuuf mirkaneesseera. Hoogganaa ol'aanaa ABO/WBO kan ta'an Jaal Marroo fi Gorsaan Ol'aanaa kan ta'an Obbo Jireenyaa Guddataa af-gaaffii miidiyaa BBC waliin taasisan irratti waa'ee rakkoo nageenya Oromiyaa gaafatamtanii, nagaa fiduun dirqama mootummaati malee dirqama dhaaba isaanii akka hin taane mirkaneessaniiru. Dabalataan, garee "TUMSA" jedhamu waliin—hoogganaa Faannoo Zamanee Kaasee dabalatee humnoota hidhatanii socho'an torba (7) waliin qindoomuun—mootummaa humnaan kuffisuuf waraana itti fufuuf akka filatan nuuf mirkaneessaniiru.

TOFTAA KANA MAALIIF FILANNE? (Muuxannoo Biyyoota Addunyaa)

• Kolombiyaa: Lola waggoota 50 caalaaf dhiiga dhangalaasaa ture irratti, uummanni miidiyaa hawaasaa fi sagalee isaatiin dhiibbaa uumuun garee ambalta'aa (FARC) fi mootummaa gara waltajjii nageenyaatti akka dhufan godhee jira.
• Iraaq (Kurdistan): Sagalee uummataa karaa miidiyaa hawaasaa funaanuun, fedhii uummata bal'aa adda baasuu fi boordii marii siyaasaa irratti dhiibbaa uumuun nagaa fi tasgabbii fiduu danda'eera.

FILANNOOWWAN DHIYAATAN

🟩 FILANNOO "A" — Marii, Araara fi Nageenya (Dhiiga Dhangala'u Dhaabuu)
Akka hubannoo fi tilmaama Ogeeyyii Seeraa Oromootti, mariin araaraa waraana atattamaan dhaabuun lubbuu qaalii ilmaan Oromoo baraara. Imimmaan haadholii dhoorkuu, tasgabbii uummaaf fiduu, aangoo qooddachuu fi marii siyaasaatiin tokkummaa Oromoo jabeessa. Waraana xumura hin qabne obbolaa lamaan gidduutti gaggeeffamu ni dhaaba jennee amanna.

🟥 FILANNOO "B" — Qabsoo Humnaa fi Waraana Itti Fufsiisuu
• Faayidaa: Kaayyoowwan qabsoo hidhannoos mirkaneessuu, mootummaa amma jiru kuffisuun mootummaa ce'umsaa haaraa dhaabuu ykn murtii uummataa (Referendum) gaggeessuu danda'a.
• Miidhaa: Akka tilmaama Ogeeyyii Seeraa Oromootti, waraanni aarsaa lubbuu ilmaan Oromoo kumaatamaan lakkaa'amu, barbadaa’uu qabeenyaa fi daa'imman abbaa fi haadha malee hambisuu gaafata; nagaa fi tasgabbii yeroo dheeraaf jeeqa.

Comment Box keessatti haala gaditti ibsameen "A" ykn "B" filachuun hirmaadhaa:

• 🔸 "A" barreessaa: Dhiigni Dhangala'u Akka Dhaabatu, Marii fi Nageenyi Yoo Isiniif Caale.
• 🔸 "B" barreessaa: Waraannii fi Qabsoo Humnaa Akka Itti Fufu Yoo Deeggartan.

(Filannoo keessan "A" ykn "B" erga filtanii booda, yaada dabalataa yoo qabaattan barreessuu ni dandeessu!)

Filannoo dhiyaate lamaan keessaa warri filattan fedhiin uummanni Oromoo nagaa dheebotee jiruu maal akka ta'e qaamota wal waraansa waliinii xumura hin qabne maqaa Oromoon gaggeessuun Oromoon akka nagaa dhabu taasisaa jiranitti himuu keessaniin uummata Oromoo nagaa dheebotee jiruuf sagalee taataniittu .galatoomaa .

Garee Ogeessota Seeraa Oromoo (OLG)

1. Ajaja ABO/WBO: Jaal Marroo Dirribaaf2. Itti Aanaa Ajaja ABO/WBO: Jaal Gammachuu AbboyyeefMata Duree:"Waamicha Marii N...
25/09/2026

1. Ajaja ABO/WBO: Jaal Marroo Dirribaaf
2. Itti Aanaa Ajaja ABO/WBO: Jaal Gammachuu Abboyyeef

Mata Duree:
"Waamicha Marii Nageenyaa fi Araaraa Isa Xumuraa Isiniif Dhiyeessuu fi Fedhii Uummata Oromoo fi Miseensota ABO/WBO Malee, Garee Itti Dabalamtan Garee 'Tumsa' Obbo Zamanee Kaaseen Hoogganamu Keessaa Akka Baataniif Gaaffii Addaa Uummata Oromoo Irraa Sassaabamee Karaa Garee Ogeeyyii Seeraa Oromootiin ABO/WBO’f Dhiyaate"

ABO/WBO waltajjii “Tumsa” jedhamuun beekamu fi Obbo Zamane Kaaseen durfamu, kan gareelee hidhattootaa torba of keessatti qabateetti makamuu isaa erga labsee jalqabee, sababa kanaan uummata Oromoo biraa mormii cimaa fi gaddisiisaa dhaabbaticha diiguu danda’uun isa mudatee jira. Bisaba kanaan dhaabbichi deggartoota isaa hedduu kan dhabe yoo ta'u, hayyoonni, barattoonni, qaamoleen politikaa fi sab-hawaasni Oromoo adda addaas gocha kana cimsitee balaaleffachuun, dhaabbichi daandii badii kana irraa hatattamaan akka deebi'u waamicha isaanii dhiyeessaa jiru.

Keessattuu gubbaa uummata Oromoo kan cabse fi gadda guddaatti kan geessise, hoogganaan tumsa sanaa “Amiantaa tokko, ilaalcha politikaa tokko” mata duree jedhuun Oromiyaa kaartaa irraa haquun maqaa biraa kennuuf karoorsee kan hojjetu fi eerumsa (ideology) kana kan dursu ta'uu isaati. Bakki hoogganummaa tumsa kanaa Oromoof kan malu ta’ee osoo jiruu, bakka sana qabatee osoo ta'ee mormiin fi miidhaan hangana gahu uummata keenya biratti hin uumu ture.

Yeroo ammaa kana uummanni Oromoo 95% ol ta’u tumsa kana cimsee kan morme yoo ta’u, murtiin kun uummata fi hoogganoota ABO/WBO gidduutti gargariinsa cimaa uumee jira. Uummanni keenyas dhaabbicha irraa fagaachuu irratti argama. Kunis garee itti makamaniif faayidaa politikaa kan argamsiise yoo ta’u, ABO/WBO’f garuu kisaaraa politikaa, diploomaasii, diinagdee fi deggartoota uummataa dhabuu isa guddaa qaqqabsiiseera.

Ta’us akkasitti, hayyoonni addunyaa "Mistake is common" (Dogoggorri amala namaati) akkuma jedhan, ABO/WBO “Uummataafan qabsaa’a” osoo jedhuu uummata Oromoo tajaajilu osoo hin mariisisin diina keenya waliin walii galtee uumetti uummata biratti gaddi uumame dhaabbaticha guutummaatti diiguu irra osoo hin gahin hatattamaan uummata Oromoo dhiifama gaafachuu qaba.

ABO/WBO uummata Oromoo dhiifama gaafatee garee kana irraa ba’uuf yoo murteesse, uummanni Oromoos kabaja fi deeggarsa hoogganoota kanaaf kennamu deebisuufii qaba. Hoogganoonni kunniin sa'aatii xumuraa irratti dogoggoraan tumsa fedhii uummata keenyaa mormu keessa kan entered ta'anis, hanga tarkaanfiin kun fudhatamutti dandeettii fi amanamummaan ABO/WBO ijaaruu, qindeessuu fi aarsaa guddaa kafaluun isaanii kan yaadatamu waan ta'eef kabaja isaaniif malu kennuun barbaachisaa dha; malee isaan irratti duuluu, maqaa isaanii xureessuu fi mooraa isaanii miidhuun dhaabbachuu qaba.

Waamicha Nageenyaa Xumuraa ABO/WBO’f Dhiyaate

ABO/WBO “Uummata Oromoo tiifan qabsaa’a” jechuu isaa mirkaneessuu kan danda’u ergaa, fedhii fi gaaffii uummataa yoo dhaggeeffate qofa. Yeroo ammaa kana uummanni keenya mootummaa waliin marii nageenyaa akka gootaniif malee mootummaa kuffisuuf jettanii garee kana waliin tumsa uumtan guutummaatti waan mormeef, waamicha nageenyaa xumuraa kana kabaja guddaa fi laphee gaddaan guutameen irra deebinee isiniif dhiyeessina.

Kanaan dura isiniifis ta’ee mootummaaf waamicha nageenyaa dhiyeessineen mootummaan amanamummaadhaan barreeffamaan deebii gaarii kan kenne yoo ta’u, isin garuu waamicha kabajaan dhiyaate kana kufaa gochuun “Ergamtoota Paartii Badhaadhinaa” jettanii nu arrabsitanii, nu tuffattaniittu. Waamicha keenya kufaa gochuun diina Oromoo waliin tumsa uumuu kessaniin, mariin nageenyaa isin lachuu gidduutti gochuuf karoorfame gufatee jira. Kanaan kan ka’e nuun yeroo ammaa kana isin osoo hin hirmaatin mootummaa waliin dhimma kana irratti hojjechaa jirra.

Ta’us carraa xumuraa kanaatti fayyadamuun waamichi nu isiniif dhiyeessinu fedhii keenya dhuunfaa osoo नहीं, uummata Oromoo isa “Isaafan qabsaa’a” jettan kan rakkoo fi imimmaan keessa jiru dhimma godhachuun. ABO/WBOn akkuma dhaabbataatti garee walii galtee uumate kana irra mootummaa waliin mari’achuun aadaa fi duudhaa Oromoo, faayidaa uummata Oromoo kabachiisuu fi tokkummaa uummata keenyaa cimsuuf waan fayyaduuf; garee walii galtee uumtan irraa በግልጽ ba’uun mootummaa waliin mari’achuun dhiiga dhangala’u osoo hin ta'in faayidaa uummataa mirkaneessuu akka dandeessan waamicha keenya isiniif dhiyeessina.

Gama mootummaatiin haalli jiru guutummaatti karaa qabateera fi nageenyaaf qophii waan ta'eef, isinis carraa seenaa fi xumuraa kana fayyadamuun, biyya mijataa ta'e kamittuu fi bakka bu'oota filattanitti marii nageenyaa kanaaf carraa akka kennitani fi imimmaan uummata keenyaa akka haqdan kabaja guddaa fi abdii wajjin isin gaafanna.

Akeekkachiisa Xumuraa

Amma tumsa uumtan irraa ba'uun akkuma uummanni Oromoo fedhu mootummaa waliin mari'achuun nageenya fiduuf eeyyamamaa yoo hin taane; maqaa uummata Oromootiin qabsaa'uu akka hin dandeessne fi maqaa "ABO/WBO" (maqaa uummata keenyatiin) socho'a kamiyyuu uummanni Oromoo humna isaa guutuun kan mormu fi kan dura dhaabbatu ta'uu Isaa cimsinee fi kabaja guddaan isiniif ibsina; maqaa "Faannoo" jedhamuun sochootu malee maqaa ABO/WBO jedhuun soco'uu akka hin dandeenye cimsinee isin beeksifna .

አማርኛ (AMHARIC)
================================================

ለ ABO/WBO ዋና አዛዥ፡ ጃል ማሮ ድሪባ
ለ ABO/WBO ምክትል ዋና አዛዥ፡ ጃል ገመቹ አቦዬ

ርዕስ፡
"የመጨረሻውን የሰላምና የእርቅ ውይይት ጥሪ ማቅረብ፤ እንዲሁም ከኦሮሞ ሕዝብና ከABO/WBO አባላት ፍላጎት ውጪ የተቀላቀላችሁበትን በአቶ ዘመነ ካሴ የሚመራውን 'ቱምሳ' የተባለውን ስብስብ እንድትወጡ ከኦሮሞ ሕዝብ የተሰበሰበውን ልዩ ጥያቄ መሠረት በማድረግ በኦሮሞ የሕግ ባለሙያዎች ቡድን አማካኝነት ለABO/WBO የቀረበ"

ABO/WBO “ቱምሳ” (ሕብረት) በመባል ከሚታወቀውና በአቶ ዘመነ ካሴ ከሚመራው የሰባት ታጣቂ ቡድኖች ስብስብ ጋር መቀላቀሉን ይፋ ካደረገበት ጊዜ ጀምሮ፣ ከኦሮሞ ሕዝብ ዘንድ ድርጅቱን እስከ መፍረስ ሊያደርሰው የሚችል እጅግ ብርቱና አሳዛኝ የቅሬታ ማዕበል እያስተናገደ ይገኛል። በዚህ ውሳኔ ምክንያት ድርጅቱ በርካታ ደጋፊዎቹን አጥቷል፤ ምሁራን፣ ተማሪዎች፣ የፖለቲካ አካላትና ልዩ ልዩ የኦሮሞ ማህበረሰብ ክፍሎችም ድርጊቱን በጽኑ እያወገዙ፣ ድርጅቱ ከዚህ አጥፊ መንገድ በአስቸቋይ እንዲመለስ ጥሪያቸውን እያቀረቡ ይገኛሉ።

በተለይም የኦሮሞን ሕዝብ ልብ የሰበረውና ለአስደናጋጭ ቅሬታ የዳረገው፣ የሕብረቱ ሰብሳቢ “አንድ እምነት፣ አንድ የፖለቲካ አመለካከት” በሚል ሽፋን ኦሮሚያን ከካርታ ላይ በማጥፋት ሌላ ስም ለመስጠት አልሞ የሚሰራና ይህንንም ርዕዮተ-ዓለም የሚመራ በመሆኑ ነው። የዚህ ሕብረት የመሪነት ሥልጣን ለኦሮሞ የሚገባ ሆኖ ሳለ፣ ያንን ቦታ ይዞ ቢሆን ኖሮ ከሕዝባችን ዘንድ እንደዚህ ያለ ከፍተኛ ቁጣና ህመም ባልተፈጠረ ነበር።

በአሁኑ ወቅት ከ95% በላይ የሚሆነው የኦሮሞ ሕዝብ ይህንን ጥምረት በጽኑ የተቃወመ ሲሆን፣ ይህ ውሳኔ በሕዝቡና በABO/WBO አመራሮች መካከል ጥልቅ የሆነ መከፋፈልን ፈጥሯል። ሕዝባችን የአመራሮቹን አቋም በመቃወም በተደራጀ መንገድ ድርጅቱን የመራቅ እርምጃ እየወሰደ ይገኛል። ይህም ድርጅቱ ለተቀላቀለው ወገን የፖለቲካ ጥቅም ያስገኘ ሲሆን፣ ለABO/WBO ግን የፖለቲካ፣ የዲፕሎማሲ፣ የኢኮኖሚ እንዲሁም የሕዝብ ደጋፊዎችን የማጣት ከባድ ውድቀትን አስከትሎበታል።

ሆኖም ግን፣ የዓለም ሊቃውንት "Mistake is common" (ስህተት የሰው ልጅ ባህሪ ነው) እንደሚሉት፣ ABO/WBO "ለሕዝብ ነው የምታገለው" እያለ የሚያገለግለውን የኦሮሞ ሕዝብ ሳያማክር ከጠላቶቻችን ጋር ላደረገው ስምምነት፣ በሕዝቡ ዘንድ ያለው ቅሬታ ድርጅቱን ሙሉ በሙሉ ወደ መበተን ደረጃ ከመድረሱ በፊት በአስቸቋይ የኦሮሞን ሕዝብ ይቅርታ መጠየቅ አለበት።

ABO/WBO የኦሮሞን ሕዝብ ይቅርታ ጠይቆ ከዚህ ቡድን ለመውጣት ካሰበ፣ የኦሮሞ ሕዝብ ለአመራሮቹ ያደርግ የነበረውን ደጋፊነትና አክብሮት ሊመልስላቸው ይገባል። እነዚህ አመራሮች በመጨረሻው ሰዓት ከሕዝባችን ፍላጎት ጋር የሚጋጭ ጥምረት ውስጥ በስህተት የገቡ ቢሆንም፣ ይህ እርምጃ እስከተወሰደበት ጊዜ ድረስ በብቃትና በታማኝነት ABO/WBOን በማደራጀት፣ በማስተባበርና በመገንባት ረገድ የከፈሉት መስዋዕትነት ትልቅ በመሆኑ የሚገባቸውን ክብር መስጠት ያስፈልጋል፤ እንጂ በነሱ ላይ ዘመቻ ማድረግ፣ ስማቸውን ማጠልሸትና ሞራላቸውን የሚነኩ ተግባራትን መፈጸም በፍጹም መቆም አለባቸው።

ለABO/WBO የቀረበ የመጨረሻው የሰላም ጥሪ

ABO/WBO “ለኦሮሞ ሕዝብ ነው የምታገለው” ማለቱን ማረጋገጥ የሚችለው የሕዝቡን አደራ፣ ፍላጎትና ብሶት ሲሰማ ብቻ ነው። በአሁኑ ወቅት ሕዝባችን ከመንግሥት ጋር የሰላም ውይይት እንድታደርጉ እንጂ መንግሥትን ለመጣል ብላችሁ ከዚህ ቡድን ጋር ያደረጋችሁትን ጥምረት ሙሉ በሙሉ የተቃወመ በመሆኑ፣ ይህንን የመጨረሻ የሰላም ጥሪ በትልቅ አክብሮትና በህመም የተሞላ ልብ በድጋሚ እናቀርብላችኋለን።

ቀደም ሲል ለእናንተም ሆነ ለመንግሥት ያቀረብነውን የሰላም ጥሪ መንግሥት ተቀብሎ በጽሑፍ አሳማኝ ምላሽ የሰጠ ቢሆንም፣ እናንተ ግን በክብር የቀረበላችሁን ጥሪ ውድቅ በማድረግ “የብልጽግና ፓርቲ መልእክተኞች” በማለት እኛን ሰድባችኋል፣ አናንቃችኋልም። የእኛን ጥሪ ውድቅ በማድረግ ከኦሮሞ ጠላቶች ጋር ጥምረት በመፍጠራችሁ የተነሳ፣ ለሁለታችሁም አቅርበነው የነበረው የሰላም ውይይት በእንቅፋት ተጎትቷል። በመሆኑም እኛ በአሁኑ ወቅት እናንተ በሌላችሁበት ሁኔታ ከመንግሥት ጋር በጉዳዩ ላይ እየሠራን እንገኛለን።

ሆኖም ይህንን የመጨረሻ ዕድል በመጠቀም የምናቀርብላችሁ ጥሪ የእኛ የግል ፍላጎት ሳይሆን፣ “እንታገልለታለን” የምትሉትን የስቃይና የእንባ ባለቤት የሆነውን የኦሮሞ ሕዝብ ጥያቄ መሠረት ያደረገ ነው። ABO/WBO እንደ ድርጅት አሁን ስምምነት ከተፈራረመበት ቡድን ይልቅ ከመንግሥት ጋር መወያየቱ ለኦሮሞ ባህልና እሴት፣ የኦሮሞን ሕዝብ ጥቅም ለማስጠበቅ እንዲሁም የህዝባችንን አንድነት ለማጠናከር የሚጠቅም በመሆኑ፤ ከተፈራረማችሁበት ቡድን ስብስብ በግልጽ በመውጣት ከመንግሥት ጋር በመወያየት ያለ ምንም ተጨማሪ ደም መፋሰስ የታቀደውን የህዝብ ጥቅም ማረጋገጥ እንድትችሉ ጥሪያችንን እናስተላልፋለን።

መንግሥት በኩል ያለው ሁኔታ ሙሉ በሙሉ መስመር የያዘና ለሰላም የተዘጋጀ በመሆኑ፣ እናንተም ይኸንን ታሪካዊና የመጨረሻ እድል በመጠቀም፣ ባመቻችሁት የትኛውም ሀገርና በመረጣችኋቸው ተወካዮች አማካኝነት ለዚህ የሰላም ውይይት እድል እንድትሰጡና የሕዝባችንን እንባ እንድታብሱ በትልቅ አክብሮትና ተስፋ እንጠይቃለን።

የመጨረሻ ማስጠንቀቂያና ማሳሰቢያ

አሁን ከተፈራረማችሁበት ጥምረት ውስጥ በመውጣት የኦሮሞ ሕዝብ እንደሚፈልገው ከመንግሥት ጋር በመወያየት ሰላም ለማምጣት ፈቃደኛ የማትሆኑ ከሆነ፤ በኦሮሞ ሕዝብ ስም መታገል እንደማትችሉና በ "ABO/WBO" (በሕዝባችን) ስም የምታደርጉትን ማንኛውንም ዓይነት እንቅስቃሴ የኦሮሞ ሕዝብ በሙሉ ኃይሉ የሚቃወመውና የሚታገለው መሆኑን በጥብቅና በትልቅ አክብሮት እንገልጻለን፤ በ "ፋኖ" ስም የምትቀሳቀሱ ካልሆነ በስተቀር በ "ABO/WBO" ስም መንቀሳቀስ የማትችሉ መሆኑን አጥብቀን እናሳውቃችኋለን።

ENGLISH
============================================

To:
1. Commander-in-Chief of ABO/WBO: Jaal Marroo Dirriba
2. Deputy Commander-in-Chief of ABO/WBO: Jaal Gammachuu Abboyye

Topic:
"Extending the Final Call for Peace and Reconciliation Dialogue: A Special Request Gathered from the Oromo People and Presented to ABO/WBO by the Oromo Lawyers Group, Urging Immediate Withdrawal from the 'Tumsa' Coalition Led by Mr. Zemene Kasse, Which Stands Against the True Desires of the Oromo People and ABO/WBO Members"

Ever since ABO/WBO publicly announced its alliance with the coalition known as "Tumsa," comprised of seven armed groups led by Mr. Zemene Kasse, it has faced a wave of intense and tragic public outcry from the Oromo people that threatens the very existence of the organization. As a result of this decision, the organization has lost numerous supporters; scholars, students, political entities, and various segments of the Oromo society have strongly condemned this action, calling on the organization to immediately turn back from this destructive path.

What has particularly heartbroken the Oromo people and caused deep distress is that the chairman of this coalition operates under the banner of "One Faith, One Political Ideology," aiming to erase Oromia from the map and replace it with a different designation. Had the leadership of this coalition rightfully belonged to the Oromo, such immense anger and pain would not have erupted among our people.

Currently, over 95% of the Oromo population firmly opposes this alliance, creating a deep rift between the public and the leadership of ABO/WBO. Our people are systematically distancing themselves from the organization. While this move has provided political leverage to the side they joined, it has resulted in a severe political, diplomatic, economic collapse and a massive loss of popular support for ABO/WBO.

However, as scholars say, "Mistake is common," ABO/WBO—which claims to fight for the people—must urgently apologize to the Oromo public for entering into an agreement with hostile forces without consulting the people it serves, before public resentment completely leads to the collapse of the organization.

If ABO/WBO apologizes to the Oromo people and decides to withdraw from this group, the Oromo people should restore their support and respect for its leadership. Even though these leaders mistakenly entered an alliance contrary to our people's wishes at the last hour, their immense sacrifices in organizing, coordinating, and building ABO/WBO up to this point deserve proper respect. Campaigns against them, character assassination, and demoralizing actions must completely cease.

Final Call for Peace to ABO/WBO

ABO/WBO can only prove its claim of "fighting for the Oromo people" by listening to the trust, desires, and grievances of the public. At present, our people fully oppose the alliance made with this group to overthrow the government, urging you instead to engage in peace negotiations with the government. Thus, we extend this final call for peace with utmost respect and a heavy heart.

Although the government previously accepted our call for peace and provided a convincing written response, you rejected our respectful appeal and insulted us as "messengers of the Prosperity Party." By rejecting our call and forming an alliance with adversaries of the Oromo, the peace dialogue we envisioned for both parties has been hindered. Consequently, we are currently working on this matter with the government in your absence.

Nevertheless, using this final opportunity, the call we present to you is not our personal agenda, but the demand of the suffering Oromo people whose tears and pain you claim to fight for. For ABO/WBO as an organization, negotiating with the government rather than remaining in this coalition serves Oromo culture, values, safeguards the interests of the Oromo people, and strengthens our unity. Therefore, we call upon you to explicitly withdraw from this coalition and engage in dialogue with the government to secure the people's interests without further bloodshed.

Since the situation on the government side is fully aligned and ready for peace, we respectfully and hopefully ask you to seize this historic and final opportunity—in any suitable country and through your chosen representatives—to give peace negotiations a chance and dry the tears of our people.

Final Warning and Notice

If you are unwilling to withdraw from the coalition you signed onto and bring peace through negotiations with the government as desired by the Oromo people, we firmly and respectfully declare that you cannot fight in the name of the Oromo people. Any activity conducted under the name of "ABO/WBO" (in the name of our people) will be opposed and resisted by the Oromo people with all their strength. We strongly notify you that unless you operate under the name of "Fano," you cannot move or operate under the name of "ABO/WBO."

OROMO LAWYERS GROUP

Obbo Jawaar Mahaammad, odeeffannoo fi ragaa qabatamaa yakka naannoo Koborii fi biraatti uummata nagaa irratti raawwatama...
22/09/2026

Obbo Jawaar Mahaammad, odeeffannoo fi ragaa qabatamaa yakka naannoo Koborii fi biraatti uummata nagaa irratti raawwatamaa jiru ilaalchisee saaxiltaniif galatoomaa!

Gareen Ogeeyyii Seeraa Oromoo (OLG) dhimma kana irratti qorannoo seeraa fi iyyata eeruu guutuu qopheessaa jira.

​Qabxiiwwan murteessaan seeraa fi dhugaan lafa jiru akka armaan gadiiti:
​Shoora Shakkamtootaa: Habtaamuu Lamuu haala mijeessaa (coordinator/facilitator) yoo ta'u, Durbiin isaa kan maqaa dhoobbaa "Jaal Guutuu" jedhamuun socho'u immoo qaama hidhate wajjin laga keessa ta'uudhaan kallattiidhaan (Direct Perpetrator) uummata ajjeessuu fi saamicha raawwachaa kan tureedha.

​Aangoo Seeraa (Exclusive Federal Jurisdiction): Yakki kun qaama hidhatiitiin uummata irratti kan raawwatame waan ta'eef, naannoo sanatti sababa rakkoo nageenyaatiin iyyachuun waan rakkisuuf, "Change of Venue" gaafachuun utuu hin barbaachisin amala isaatiin Aangoo Material Federaalaa waan ta'eef iyyannoon fi qorannoon seeraa Finfinneetti Wajjira Abbaa Alangaa Federaalaa fi Poolisii Federaalaatti eegalama.

​Dhaamsa fi Iyyata Seeraa Cimaa:
​Gara Mootummaatti: Ragaa fi odeeffannoon dhihaate sadarkaa shakkiitiin qorannoo seeraa eegaluuf "More than enough" (Gahaa ol) waan ta'eef, mootummaan dhimma kana callisee ilaaluun akka waan Habtaamuu garasitti ergee hojjisiisaa jiruutti namoota maqaa mootummaa balleessaniif qaawwa uumuu waan danda'uuf, dhimma kana hatattamaan qoratee bu'aa qorannoo uummataaf dhiheessuu qaba!

​Gara Hooggansa WBO: Gochi ajjeechaa fi saamichaa Habtaamuu Lamuu fi Durbii isaa (Jaal Guutuu) kanaan raawwatame kun maqaa ABO/WBO xureessuu fi miseensota WBO qulqulluu uummataaf falman maqaa balleessuuf kan hojjetame waan ta'eef, hooggansi WBO naannichaa miseensa isaanii kana qorachuun tarkaanfii seeraa akka irratti fudhattan gaafanna.
​Ragaan barreeffamaa fi suuraa isin dhiheessitan, ragaa uummata naannoo Koborii fi firoota miidhamtootaa wajjin qindaa'ee gara qaama seeraatti kan dhihaatu ta'uu ibsina.

ከፍተኛ ድንጋጤ እና ጥልቅ ሀዘን፡ የABO/WBO አመራሮች ህዝብን እና የሰራዊቱን አባላት ሳያማክሩ ABO/WBOን በፋኖ ስር ማድረግ በምሬት የተሞላ ተቃውሞ ቀሰቀሰ ::የተመሰረተው ጥምረት የ...
21/09/2026

ከፍተኛ ድንጋጤ እና ጥልቅ ሀዘን፡ የABO/WBO አመራሮች ህዝብን እና የሰራዊቱን አባላት ሳያማክሩ ABO/WBOን በፋኖ ስር ማድረግ በምሬት የተሞላ ተቃውሞ ቀሰቀሰ ::

የተመሰረተው ጥምረት የመሰካት እድሉ የጠበበ ቢሆንም፤በጥምረቱ ውሳኔ መሠረት፣ የዛሬው የአቶ ዘመነ ካሴ የጥምረቱ ሰብሳቢ ሆነው መመረጥ፣ የሽግግር መንግሥት ምሥረታ ወቅት ያለ ተጨማሪ ውድድር በቀጥታ የሽግግር መንግሥቱ ፕሬዝዳንት እንዲሆኑ የሕግና የፖለቲካ ዕድል ይፈጥርላቸዋል።

​በመሆኑም፣ መንግሥቱን ጥለው ሥልጣን ቢይዙ እንኳ፣ ወሳኙን ሥልጣን ማን እንደሚይዝና የሽግግር መንግሥቱ ፕሬዝዳንት ማን እንደሚሆን አስቀድሞ የታወቀ ነው። ስለዚህ የABO/WBO መሪዎች 'ሕዝብ ነው የሚወስነው' እያሉ ሕዝብን የሚያታልሉበትን ንግግር ማቆም አለባቸው።

በቅርቡ ሰባት የትጥቅ ቡድኖችን በማቀናጀት የተመሰረተው ጥምረት የፋኖ ተወካይ የሆኑትን አቶ ዘመነ ካሴን በሰብሳቢነት መምረጡ ይታወቃል። ነገር ግን ይህ ጥምረት ግልጽ የሆነ የፖለቲካ ብስለት፣ የጋራ ራዕይ እና ስትራቴጂካዊ አንድነት የጎደለው በመሆኑ አሁን ያለውን መንግሥት ጥሎ ስልጣን የመያዝ እድሉ ከ 1% ያነሰ እንደሆነ ይገመታል።

ያም ሆኖ ይህ ጥምረት ቢሳካ እንኳን በኢትዮጵያ ሀገራዊ ህልውና እና ህዝቦች አብሮነት ላይ ሊያስከትል የሚችለውን አደጋ በተመለከተ ከህግ እና ከፖለቲካ ባለሙያዎች አንጻር የሚከተሉት ዋና ዋና ነጥቦች ይቀርባሉ፡

1. የጥምረቱ ሰብሳቢነት እና የሽግግር መንግሥቱ ፕሬዝዳንትነት ግንኙነት
አቶ ዘመነ ካሴ የዚህ ጥምረት ሰብሳቢ ሆነው መመረጣቸው ተጨማሪ ምርጫ ሳይያስፈልግ በቀጥታ የሽግግር መንግሥቱ ፕሬዝዳንት እንደሚያደርጋቸው ይታመናል። የዚህም ዋና ምክንያት ወታደራዊ የበላይነት ፖለቲካዊ ውሳኔን መተካቱ ነው። ጥምረቱ በዲሞክራሲያዊ እና በህዝባዊ ውክልና ላይ የተመሰረተ ሳይሆን በወታደራዊ ጉልበት ላይ የተመሰረተ በመሆኑ፣ የሰብሳቢነት ቦታው በቀጥታ ሀገሪቱን የመምራት ስልጣን እንደተሰጠው ተደርጎ ይወሰዳል።

2. የ 21ኛው ክፍለ ዘመን ፖለቲካ እና የፋኖ (ዘመነ ካሴ) አላማ አለመጣጣም
የአቶ ዘመነ ካሴ እና የፋኖ ዋና ዓላማ የክልሎችን ህገ-መንግስታዊ እና ፌዴራላዊ መዋቅር በመሻር፣ በ"አንድነት" ስም የሀገሪቱን ህዝቦች በአንድ አይነት የፖለቲካ፣ የሃይማኖት እና የባህል አስተሳሰብ ስር ለማጠቃለል መሞከር ነው።
• የዘመኑ ፖለቲካ አለመቀበሉ: በ 21ኛው ክፍለ ዘመን የባለብዙ ማህበረሰብ (Multicultural) እና የፌዴራሊዝም ስርዓት ባለበት ሀገር ውስጥ ህዝቦችን በሃይል አንቀሳቅሶ በአንድ መስመር ብቻ ለማስተዳደር መሞከር የማይሳካ እና ሀገሪቱን ወደ ባሰ የእርስ በእርስ ጦርነት የሚከት አስተሳሰብ ነው።
• የህዝቦችን ማንነት ማቃለል: የብሔር ብሔረሰቦችን መብት እና ራስን በራስ የማስተዳደር ፍላጎት ችላ የሚል ማንኛውም ፖለቲካዊ አካሄድ በዘመናዊ የፖለቲካ ሳይንስ እይታ ስኬታማ ሊሆን አይችልም።

3. ከኦሮሞ ህዝብ የረጅም ጊዜ ታገያ እና ጥቅሞች አንጻር ያለው ተቃርኖ
የኦሮሞ ህዝብ ለዘመናት በቢሊዮን የሚቆጠሩ መስዋዕትነቶችን የከፈለበት ዋና አላማ ኦሮሙማ (የኦሮሞ ማንነት) እንዳይጠፋ፣ መሬቱ እና መብቱ እንዳይፎረካከስ፣ የኦሮሚያ ልብ የሆነችው ፊንፊኔ (አዲስ አበባ) መብት እና ጥቅም እንዲጠበቅ፣ እና ባህሉ እና ቋንቋው ተከብሮ እንዲኖር ነው።
አቶ ዘመነ ካሴ እና የሚመሩት ቡድን ግን "ፊንፊኔ የኦሮሞ አይደለችም" በሚል እይታ የኦሮሚያን እምብርት ለመቆጣጠር የሚያደርጉት እንቅስቃሴ ከ 99% በላይ በሆነው የኦሮሞ ህዝብ ዘንድ ሙሉ በሙሉ ተቀባይነት የለውም። ይህ አካሄድ የኦሮሞን ህዝብ ታሪካዊ ፍላጎት እና የደም መስዋዕትነት ያናገሰ በመሆኑ ከህዝቡ ከፍተኛ ተቃውሞ ይገጥመዋል።

4. የ ABO/WBO አመራሮች ውሳኔ እና የኦሮሞ ህዝብ ምላሽ
ይህ ጥምረት የ ABO/WBO አመራሮችን በማታለል ወይም በምስጢራዊ መንገድ አባል ለማድረግ ቢሞክርም፣ የ ABO/WBO አመራሮች ከሰራዊታቸው አባላት እና ከኦሮሞ ህዝብ ጋር ሳይመካከሩ አጀንዳውን በምስጢር ይዘው በመግባታቸው ከፍተኛ ህዝባዊ እና ድርጅታዊ ተቃውሞ ገጥሟቸዋል።
• ህዝባዊ ውክልና ማጣት: ውሳኔው የኦሮሞን ህዝብ እና የ ABO/WBO አባላትን ፍላጎት ያላገናዘበ በመሆኑ፣ በሰራዊቱ አባላት እና በህዝቡ ዘንድ ጽኑ ተቃውሞ አስነስቷል።
• አመራሩን አለመቀበል: በ ABO/WBO ጥላ ስር የተሰለፈው ህዝብ በአቶ ዘመነ ካሴ ሰብሳቢነት እና አመራር ስር ሊወድቅ የሚችልበት ምንም አይነት ፖለቲካዊና ሞራላዊ ምክንያት የለውም። ጥምረቱ ከኦሮሞ ህዝብ የሚቀርብበትን ህዝባዊ ፈተና ማለፍ አይችልም።

5. ከብልፅግና ፓርቲ እና ከሀገራዊ ሁኔታዎች አንጻር የኦሮሞ ህዝብ አቋም
የብልፅግና ፓርቲ እንደ ድርጅት በርካታ ክፍተቶችና ችግሮች እንዳሉት ቢታወቅም፣ አሁን ካለው ነባራዊ ሁኔታ እና ነገ ሊሻሻል የሚችልበትን እድል ከግምት ውስጥ በማስገባት የኦሮሞ ህዝብ ከስልጣን ላይ ካለው መንግሥት ጋር በመቀናጀት ይህንን አደገኛ ጥምረት መመከት አለበት።
• ከዜሮ አንድ ይሻላል: ለአስከፊውና የኦሮሞን ህልውና ሊያጠፋ ለተነሳው ጥምረት እድል ከመስጠት ይልቅ ከብልፅግና ፓርቲ ጋር በመሆን ሀገራዊ ሰላምን ማስከበር ይበጃል። ሙሉው የኦሮሞ ህዝብ እጅ ለእጅ በመያያዝ የሀገሩን ደህንነት መጠበቅ ይኖርበታል።

6. የስርዓቱ ክፍተቶች እና የውስጥ ማሻሻያ አስፈላጊነት
አሁን ያለው ገዥ ፓርቲ የመልካም አስተዳደር ችግሮች፣ የህግ የበላይነትን የማስከበር ድክመቶች እና የአንዳንድ አመራሮች አሰራር በህዝቡ ላይ ከፍተኛ በደልና ስጋት እያደረሰ እንደሆነ አይካድም።
• ከሩቅ ከመኮነን የውስጥ ማሻሻያ: የኦሮሞ ህዝብ ስርዓቱን በሩቅ ቆሞ ከመኮነንና ከጠላት ጋር አብሮ ከመስለፍ ይልቅ፣ ወደ ስርዓቱ ቀርቦ ችግሮቹን ለማረም መታገል፣ የራሱን ድርሻ መወጣት እና ሰላሙን ማስከበር አለበት። ከአደገኛ ቡድኖች መራቅ፡ የኦሮሞን መሬት ለመቀማትና ማንነቱን ለማጥፋት ከሚመጣው አደገኛ ቡድን ጎን መሰለፍ በፍጹም አይገባም።

7. ተጨማሪ አደገኛ ስጋቶች እና ማጠቃለያ
• የብሔር ብሔረሰቦች መብት መሸርሸር: ይህ ጥምረት ቢሳካ በሀገሪቱ የሚኖሩ የተለያዩ ብሔሮች እና ብሔረሰቦች ለዘመናት የታገሉለትን የራስን እድል በራስ የመወሰን መብት ያጠፋል።
• ቋሚ የእርስ በእርስ ጦርነት: የሌሎችን ብሔሮች አመለካከት እና ማንነት አቃልሎ በሃይል ለመጫን መሞከር ሀገሪቱን በጭራሽ የማያበቃ የጎሳ እና የፖለቲካ ግጭት ውስጥ ይከታታል።
• ዲሞክራሲያዊ ተቋማት መፍረስ: በጦርነት እና በሀይል ስልጣን ለመያዝ የሚደረግ ማንኛውም እንቅስቃሴ የህግ የበላይነትን እና ዲሞክራሲያዊ አሰራርን ያፈርሳል።

በአጠቃላይ፡ ይህ ጥምረት ግልጽ የፖለቲካ ብስለት የሌለው፣ የኢትዮጵያን ብዝሃነት ያላገናዘበ እና የኦሮሞን ጨምሮ የሌሎችን ህዝቦች መብት የሚጋፋ በመሆኑ ሊሳካ የሚችልበት እድል የለውም። ቢሳካ እንኳን ለሀገሪቱ ይዞ የሚመጣው መረጋጋትን ሳይሆን ታላቅ ውድቀትን ነው።

በዚህ ጽሁፍ እና በሰነዘሩት ሃሳብ ላይ ያላችሁን ድጋፍ፣ ተቃውሞ፣ አስተያየት እና ሂስ በኮመንት መስክ (Comment box) ላይ አስፍሩልን።

OROMO LAWYERS GROUP

%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%

Rifaatii fi Gadda Cimaa: Hooggantoonni ABO/WBO Utuu Uummata fi Miseensota Waraanaa Hin Mariochisin ABO/WBO Faanno Jala Galchuun Mormii Cimaa Kaase

TUMSI HUNDEEFFAME JEDHAME MILKAAWUU HIN DANDA'UUF MALEE; ​Murtoo tumsichaatiin, har'a Obbo Zammene Kaassee walitti qabaa tumsichaa ta'anii filatamuun isaanii, yeroo mootummaan ce'umsaa hundeeffamu dorgommii dabalataa malee kallattiidhaan Pireezidaantii Mootummaa Cehumsaa akka ta'aniif carraa seeraa fi politikaa banaaf.
​Kanaafuu, utuu mootummaa kuffisanii aangoo qabataniiyyuu, eenyu akka aangoo murteessaa qabu fi pirezidantiin mootummaa ce'umsaa eenyu akka ta'u dursamee kan beekamudha. Kaanf, hooggantoonni ABO/WBO 'uummataatu murteessa' jedhanii jecha ittiin uummata gowwoomsan kana dhaabuu qabu.

Dhiyeenya kana tumsi gareewwan hidhattootaa torba qindoomsuun hundeeffame bakka bu'aa Faannoo kan ta'an obbo Zamanee Kaasee walitti qabaa godhateera. Garuu tumsi kun bilchina siyaasaa, mul'ata waliinii fi tokkummaa istiraateejawaa waan hin qabneef mootummaa ammaa kuffisee aangoo qabachuuf carraan isaa 1% gadii ta'uu tilmaama.

Ta'us tumsi kun utuu milkaa'ee illee qabiyyee biyyaalessaa fi walin jireenya uummata Itoophiyaa irratti balaa inni fiduu danda'u ilaalchisee yaada ogeessota seeraa fi siyaasaa irraa dhiyaate keessaa qabxiileen ijoon kanneen gadiiti:

1. Walitti qabaa Tumsichaa Ta'uu fi Aangoo Prezidantummaa Mootummaa Ce'umsaa
Obbo Zamanee Kaasee walitti qabaa tumsichaa ta'anii filatamuun isaanii utuu filannoon biraa hin barbaachisin kallattiidhaan prezidantii mootummaa ce'umsaa isaan tasisa jedhamee amanama. Sababiin ijoon isaas ol'aantummaan waraanaa murtoo siyaasaa waan bakka bu'eef. Tumsichi deggarsa uummataas ta'ee akkaataa dimokrataawaa irratti kan hundaa'e utuu hin ta'in waraana irraatti kan hundaa'e waan ta'eef, iddoon walitti qabummaa kallattiidhaan aangoo biyya bulchuu akka kennuutti fudhatama.

2. Siyaasa Jaarraa 21ffaa fi Kaayyoo Faannoo (Zamanee Kaasee) Wal-fakkachuu Dhabuu
Kaayyoon ijoo obbo Zamanee Kaasee fi Faannoo caasaa naannolee fi federaalaa diiguun, maqaa "tokkummaa" jedhuun uummata biyyattii ilaalcha siyaasaa, amantaa fi aadaa tokko jala galchuuf yaaluudha.
• Siyaasa Jaarraa 21ffaa keessatti biyya uummattoota heedduu fi sirna federaalaa qabdu keessatti uummata dirqamaan karaa tokkoon qofa bulchuuf yaaluun kan hin milkoofne fi biyyattii gara waraana waliinii hamaatti kan geessudha.
• Sabummaa uummataa lafa jalatti ilaaluu: Mirga saboota fi fedhii ofiin of bulchuu tuffachuun sochii siyaasaa kamiyyuu ilaalcha siyaasaa ammayyaa biratti milkaa'uu hin danda'u.

3. Qabsoo Yeroo Dheeraa fi Faayidaa Uummata Oromoo Waliin Wal-faallessuu
Uummati Oromoo barootaaf lubbuu kumaatamaan lakkaa'amu kaffalaa kan tureef Oromummaan akka hin badneef, lafti fi mirgi isaa akka hin saamamtetti, magaalaa guddittii Oromiyaa kan taate Finfinneen mirgi fi faayidaan ishee akka eegamuuf, akkasumas aadaan fi afaan isaa kabajamee akka jiraatuuf.
Obbo Zamanee Kaasee fi gareen isaanii garuu "Finfinneen kan Oromoo miti" ilaalcha jedhuun handhuura Oromiyaa to'achuuf sochiin taasisan 99% uummata Oromoo biratti fudhatama hin qabu. Salphaatti, yaaliin kun qabsoo fi dhiiga uummata Oromoo kan tuffatu waan ta'eef mormii cimaa uummata irraa isa mudata.

4. Murtoo Hooggantoota ABO/WBO fi Deebii Uummata Oromoo
Tumsi kun hooggantoota ABO/WBO gowwoomsuun amansiisee ykn dhoksaan miseensa taasisuuf yaalus, hooggantoonni ABO/WBO miseensota waraana isaanii fi uummata Oromoo waliin utuu hin mariyatin ajandicha dhoksaan qabatanii waan itti seenaniif mormii cimaa uummata fi jaarmiyaa irraa isaaniif dhiyaateera.
• Deggarsa Uummataa Dhabuu: Murtoon kun fedhii uummata Oromoo fi miseensota ABO/WBO kan hin calaqqisiisne waan ta'eef, miseensota waraanaa fi uummata biratti mormii guddaa uumeera.
• Hooggansa Fudhatama Dhabsiisuu: Uummati ABO/WBO jala hiriiree jiru hooggansa obbo Zamanee Kaasee jala buluuf sababiin siyaasaa fi saalfachiisaa tokkollee hin jiru. Tumsichi qormaata uummata Oromoo biraa isa mudatu mo'achuu hin danda'u.

5. Paartii Badhaadhinaa fi Haala Biyyattii Irraa Ka'uun Eenyummaa Uummata Oromoo
Paartiin Badhaadhinaa akka paartiitti hir'ina fi rakkoolee hedduu kan qabu ta'uun beekamuus, haala qabatamaa ammaa fi bor fooyya'uu danda'u irratti hundaa'uun uummati Oromoo mootummaa aangoo irra jiru kana waliin qindoomuun tumsa balaafamaa kana dura dhaabbachuu qaba.
• Duudaa Irra Tokko Wayya: Tumsa balaafamaa Oromummaa balleessuuf dhufe kanaaf carraa kennuu irra Paartii Badhaadhinaa waliin ta'uun nageenya biyyaa tiksuun ni wayya. Uummati Oromoo hundi harka wal qabatee nageenya biyya isaa eeggachuu qaba.

6. Hir'ina Sirnichaa fi Barbaachisummaa Fooyya'iinsa Keessaa
Mootummaan ammaa rakkoo bulchiinsa gaarii, seera ol'aantummaa kabachiisuu dhabuu fi gocha hooggantoota tokko tokkoon uummata irra nagaa dhabuun gahaa jiraachuun kan hin kaatandhamneef.
• Fagoo Dhaabbatanii Abaaruu Irra Keessaan Fooyyessuu: Uummati Oromoo sirna kana fagoo dhaabbatee abaaruu fi diina waliin hiriiruu irra, sirnichatti dhihaatee rakkoolee jiran fooyyessuuf yaaluu fi gahee isaa taphachuun nageenya isaa eeggachuu qaba. Garee balaafamaa lafa Oromoo saamuuf fi eenyummaa isaa balleessuuf dhufu cina hiriiruu hin qabu.

7. Balaa Dabalataa fi Xumura
• Mirga Sabootaa Tuffachuu: Tumsi kun utuu milkaa'ee mirga saboonni fi sablammiitonni biyyattii barootaaf itti qabsaa'an kan ofiin of bulchuu ni balleessa.
• Waraana Waliinii Yeroo Dheeraa: Ilaalcha fi eenyummaa saboota biroo dirqamaan faallessuuf yaaluun biyyattii waraana sabummaa fi siyaasaa xumura hin qabne keessa galcha.
• Dhaabbilee Dimokrataawaa Diiguu: Humnaan fi waraanaan aangoo qabachuuf sochiin taasifamu kamiyyuu ol'aantummaa seeraa fi sirna dimokrataawaa ni diiga.

Walumaagalatti: Tumsi kun bilchina siyaasaa kan hin qabne, baay'ina uummata Itoophiyaa kan hin calaqqisiisne fi mirga uummata Oromoo fi saboota biroo kan sarbu waan ta'eef milkaa'uu hin danda'u. Utuu milkaa'ees biyyaaf tasgabbii utuu hin taane kufaatii guddaa fida.

Barreeffama kana fi yaada dhiyaate irratti deggarsa, mormii, qeeqaa fi yaada qabdan Comment box keessatti nuuf barreessaa.

OROMO LAWYERS GROUP

የሚያስደነግጥ ዜና፦ አገሪቱን ወደ ሙሉ ውድመትና ብተና የሚያመራው የታጠቁ ኃይሎች አደገኛ ጥምረትበጋራ ጠላት ላይ የተደረገ ጊዜያዊ ጥምረት ወይስ ኢትዮጵያን የመበታተንና የፊንፊኔን እጣ ፈንታ...
19/09/2026

የሚያስደነግጥ ዜና፦ አገሪቱን ወደ ሙሉ ውድመትና ብተና የሚያመራው የታጠቁ ኃይሎች አደገኛ ጥምረት

በጋራ ጠላት ላይ የተደረገ ጊዜያዊ ጥምረት ወይስ ኢትዮጵያን የመበታተንና የፊንፊኔን እጣ ፈንታ ወደ ደም አድማስ የመቀየር ሴራ?

ተቃዋሚዎችና የታጠቁ ቡድኖች የተለያዩ አቋሞች፣ ዓላማዎችና ርዕዮተ-ዓለሞች እያሏቸው፣ ሥልጣን ላይ ያለውን አካል ለማውረድ በሚል ብቻ በሚመሠረቱት ጊዜያዊ ጥምረት ምክንያት በዓለም ታሪክ ውስጥ የበርካታ አገራትን ህልውና ለከፋ አደጋና ሙሉ ውድመት ሲዳርጉ ታይተዋል። በመጀመሪያ ደረጃ "የጋራ ጠላትን" ለመጣል በሚል የሚፈጠር ጥምረት፣ ግቡ በተመታ ማግስት ወይም ወደ ዋና ከተማዋ አዲስ አበባ ለመግባት በሚደረግ ጉዞ ላይ ወደ ብሔር ግጭት፣ ዘረፋና ወደ አስቃቂ የእርስ በእርስ ጦርነት መቀየሩ አይቀሬ ነው።

ተለያዩ የፖለቲካ ዓላማዎችና የብሔር ፍላጎቶች ያሏቸው የታጠቁ አማፂ ቡድኖች—የኦሮሞ ነጻነት ሠራዊት (WBO/አቦ)፣ ህወሓት (TPLF) እና ፋኖ (FANNO)—በጋራ በመሆን አዲስ አበባ/ፊንፊኔ የሚገኘውን የብልጽግና ፓርቲ መንግሥት ከሥልጣን ለማውረድ አደገኛ ጥምረት መፍጠራቸው ታውቋል። ነገር ግን ይህ የተቀናጀ የጋራ የፖለቲካ ማዕቀፍና መተማመን የሌለው ስብስብ፣ መንግሥትን ከመጣል ይልቅ አገሪቱን ወደ አስቃቂ የእርስ በእርስ ጦርነትና ሙሉ በሙሉ ወደ ማፍረስ የሚያመራ የታሪክ ስህተት መሆኑ ተጠቁሟል።

የአቦ/ወቦ (WBO) የተሳሳተ አቋም፣ የመግለጫው እውነትና በኦሮሞ ህዝብ ላይ የተደቀነው ታላቅ አደጋ

ከአቦ/ወቦ (ABO/WBO) የተለያዩ የአመራር አካላት እየወጡ ያሉት መግለጫዎች እጅግ የሚያስደነግጡና የታሪክ ስህተትን የሚያመላክቱ ናቸው።

ይኸውም፦ ቡድኑ ከጽምዶ (TSIMDO) ጋር ምንም ዓይነት ግንኙነትና ጥምረት እንደሌለው ቢገልጽም፤ ነገር ግን የብልጽግናን ሥርዓት በኃይል ለመጣል ከታገሉ የታጠቁ ኃይሎች ጋር ጥምረት መሥረታቸውን ይፋ አድርገዋል። የብልጽግናን ሥርዓት ለመጣል እየታገሉ ካሉት ወገኖች መካከል ታዋቂዎቹ ህወሓት (TPLF) እና ፋኖ (FANNO) ሲሆኑ፣ ከእነዚህ ጋር ጥምረት ማድረጋቸውን አረጋግጠዋል።

በዚህ ጥምረት ውስጥ ተስማምተው የተነሱበት ዓላማም፦
1. በፊንፊኔ/አዲስ አበባ አራት ኪሎ ያለውን የብልጽግና ፓርቲ መንግሥት አዲስ አበባ በመግባት ከሥልጣን ማውረድ
2. ከዚያ በኋላ የጋራ የሽግግር መንግሥት መሥረት

ይህ አቋም በኦሮሞ ህዝብ ላይ የሚያመጣው ታላቅ የህልውና አደጋ፦
ከዚህ መረዳት የሚቻለው የብልጽግና ፓርቲን ካወረዱ በኋላ ይህ ጥምረት አዲስ አበባ ውስጥ ተቀማጭ ሆኖ የሽግግር መንግሥት የሚያቋቁም መሆኑን ነው። አቦ/ወቦ አዲስ አበባን ለመያዝ ከሚታገለው አካል ጋር ሆኖ የብልጽግና ፓርቲን መዋጋት ማለት፦

* ለኦሮሞ ህዝብ መብትና ለፊንፊኔ ባለቤትነት የሚደረገውን የቆየ ታሪካዊ ታግል አደጋ ላይ መጣል ነው፦ ቀደም ሲል የኦሮሞ ሕዝብ ስለእነሱ የሚያውቃቸውን፣ አዲስ አበባ ከተገቡ በኋላ ማንም ሊያወጣቸው የማይችላቸውንና አዲስ አበባን ዋና ግባቸው አድርገው የተነሱትን የታጠቁ አካላት በገዛ እጁ ወደ አዲስ አበባ እንዲገቡ መንገድ መክፈትና መተባበር ነው።
* የኦሮሞን ህዝብ መስዋዕትነት ዋጋ ማሳጣት፦ "ፊንፊኔ የኦሮሞ ናት" ብሎ ሲታገል የቆየውን ህዝብ ጥያቄ ወደ ጎን በመተው፣ ከተማዋን ለሌሎች የታጠቁ ኃይሎች አሳልፎ ለመስጠትና የውጊያ ሜዳ ለማድረግ በር የሚከፍት ውሳኔ ነው።

በሌላ በኩል ከዐቢይ መንግሥት ጋር ተነጋግረን የእርቅ ውይይት ለማድረግ ፈቃደኛ አይደለንም እያሉ፣ ከእነዚህ ጥምረት ከፈጠሩት አካላት ጋር አብረው አዲስ አበባ ከገቡ በኋላ ጥምረት ለመፍጠር መስማማታቸው የፈጸሙት ታሪካዊ ስህተት ነው።

ይህ ውሳኔ በከፍተኛ የአቦ/ወቦ አመራሮች ደረጃ ብቻ የተወሰነና ወደ ታችኛው የአቦ/ወቦ አባል ወርዶ ውይይት ያልተደረገበት በመሆኑ፣ የአቦ/ወቦ አባላት ይህንን አጥብቀው በመቃወም ሊፈጸም የተዘጋጀውን መጥፎ ታሪክ መቃወም አለባቸው። ልክ የህወሓት (TPLF) ቡድን አባላት "ጥምረቱ ምንም ዓይነት መቋጫ የለውም" በማለት ጥምረቱን ተቃውመው ለመንግሥት እጃቸውን እየሰጡ እንደሚገኙት ሁሉ፣ የአቦ/ወቦ አባላትም ይህንን ጉዳይ አጥብቀው ሊቃወሙት ይገባል።

የፊንፊኔ/አዲስ አበባ እጣ ፈንታ፦ ሦስቱም ኃይሎች በከተማዋ ላይ ያላቸው የማይታረቅ ፍላጎት

የዚህ ጥምረት በጣም አስፈሪውና ልብ የሚሰብረው እውነት "ሦስቱም የታጠቁ ኃይሎች አዲስ አበባ/ፊንፊኔ የኔ ናት" በሚል አስተሳሰብ ከተማዋን ሙሉ በሙሉ በቁጥጥራቸው ስር ለማዋል የሚያደርጉት እሽቅድድም ነው።

* በአዲስ አበባ/ፊንፊኔ ጉዳይ ላይ ሦስቱም አካላት ታሪካዊና ርዕዮተ-ዓለማዊ በሆነ መልኩ በጭራሽ ሊስማሙና ሊታረቁ አይችሉም!
* እያንዳንዱ ቡድን አዲስ አበባን የመጨረሻ ግቡና የሥልጣኑ ማዕከል አድርጎ ስለሚመለከታት፣ ከተማዋን በኃይል ለመቆጣጠር በሚደረገው ፍልሚያ አዲስ አበባ የደም ምድርና የእርስ በእርስ ፍጅት መድረክ መሆኗ አይቀሬ ነው።
* ይህ ፍላጎት አዲስ አበባ ሳይገቡ በፊት እድሉ ተገለባብጦ በመንገድ ላይ እርስ በእርስ ወደ መበላላት፣ አዲስ አበባ ከገቡ ደግሞ ከተማዋንና አገሪቱን 100% የሚያፈርሱ እንጂ የሚገነቡ እንዳይሆኑ ያደርጋቸዋል።

ስብስቡ ሊሳካ የማይችልበትና አገሪቱን ሙሉ በሙሉ የሚያፈርሱበት 4 ዋና ዋና ምክንያቶች

1. የዓላማና የርዕዮተ ዓለም ፍፁም ተቃራኒ መሆን (Lack of Common Vision)፦
ሦስቱ አካላት የጋራ ጠላትን ለመጣል ከማበራታቸው ባለፈ፣ በወደፊቷ አገር ቅርጽ፣ በሕገ-መንግሥቱ፣ በፌደራሊዝምና በብሔሮች መብት እንዲሁም በፊንፊኔ/አዲስ አበባ ባለቤትነት ላይ ፍፁም ያልተጣጣመና አንዱ የሌላኛውን ህልውና በሚያጠፋበት ጽንፍ ላይ የሚገኙ ናቸው። ግልጽ የሆነ የጋራ የፖለቲካ ማዕቀፍ ሳይኖር የሚደረግ ጉዞ አዲስ አበባ ሳይደርሱ በመንገድ ላይ እርስ በእርስ ለመበላላትና ለመፋጀት ይዳርጋቸዋል።

2. የስልጣን ሽሚያና የቁጥጥር ምኞት (Power Struggle)፦
አዲስ አበባ ቢገቡ እንኳ ሥልጣንን በሰላማዊ መንገድ የሚከፋፈሉበት ዲሞክራሲያዊ ባህልና ተቋማዊ ስምምነት የላቸውም። እያንዳንዱ ቡድን የታጠቀ ኃይል በመሆኑ፣ የሽግግር መንግሥት ከመመስረት ይልቅ ከተማዋንና የሀገሪቱን ቁልፍ ቦታዎች በኃይል ለመቆጣጠር በብሔርና በቡድን ደረጃ የሚደረግ ደም አፍሳሽ የእርስ በእርስ ጦርነት ይነሳል።

3. የሕዝብ መሠረትና የመተማመን አለመኖር፦
በእነዚህ ቡድኖች መካከል የታሪክ፣ የደምና የፖለቲካ ቅሬታዎች ስላሉ በአመራሮቹም ሆነ በደጋፊዎቻቸው መካከል ምንም ዓይነት የመተማመን መንፈስ የለም። ይህ ደግሞ አገሪቱን ከመገንባት ይልቅ 100% ሙሉ በሙሉ ወደ አልተመለሰ ውድመትና አገር ወደ ማፍረስ ያመራቸዋል።

4. በፊንፊኔ/አዲስ አበባ ላይ ያላቸው እይታ ፍፁም የሚቃረን መሆኑ፦
ሦስቱም ቡድኖች ወደ ፊንፊኔ/አዲስ አበባ ለመግባት አንድ ዓይነት ጊዜያዊ ግብና ፍላጎት ቢኖራቸውም፣ ስለ ፊንፊኔ/አዲስ አበባ የወደፊት እጣ ፈንታ፣ ባለቤትነትና አስተዳደር ያላቸው እይታና አቋም ፍፁም የሚቃረንና አንዱ ከሌላው ጋር በጭራሽ ሊታረቅ የማይችል ነው። ይህም ከተማዋ እንደገባች ወደ ከፋ የእርስ በእርስ ፍጅትና ውድመት እንዲያመሩ ያደርጋቸዋል።

ዓላማ ሳያስተካክሉ መንግሥት ለመጣል ሞክረው አገር ያፈረሱ አገራት ታሪካዊ ምሳሌዎች

በታሪክ ውስጥ ግልጽና የተቀናጀ የጋራ ዓላማ ሳይኖራቸው "የጋራ ጠላትን እንጥላ" በሚል ብቻ ተሰባስበው መንግሥትን ካወረዱ በኋላ አገራቸውን ለከፋ ውድመት የዳረጉ አገራት አብነቶች የሚከተሉት ናቸው፦

* ደቡብ ሱዳን (South Sudan - 2013)፦ ነጻነት ከተቀዳጁ በኋላ የተለያዩ ዓላማዎችና የብሔር መሠረት ያላቸው የአማፂያን መሪዎች (ሳልቫ ኪር እና ሪካ ማቻር) ለሥልጣን በመፋለማቸው፣ ገና እየተገነባች የነበረችው አገር ወዲያውኑ ወደ አስቃቂ የእርስ በእርስ ጦርነት፣ የስደትና የረሃብ አደጋ ውስጥ ገባች።
* ሊቢያ (Libya - 2011)፦ የሙአመር አል-ጋዳፊን መንግሥት ለመጣል የተለያዩ የጎሣ፣ የእስልምና ጽንፈኞችና የብሔረተኝነት አቋም ያላቸው አማፂያን ተሰባሰቡ። ነገር ግን ከጋዳፊ መውደቅ በኋላ ሀገሪቱን እንዴት እንደሚያስተዳድሩ የጋራ ስምምነት አልነበራቸውም። በውጤቱም ጋዳፊ ከወደቁ በኋላ አገሪቱ ወደ ተለያዩ የታጠቁ ቡድኖች ተከፋፍላ፣ ሁለት ተፎካካሪ መንግሥታት ተመስርተው፣ አገሪቱ 100% ወደ ፈረሰችበትና እርስ በእርስ ወደሚፋጁበት ጨለማ ውስጥ ገባች።
* ሶማሊያ (Somalia - 1991)፦ የዚያድ ባሬን መንግሥት ለመጣል የተለያዩ ጎሣን መሠረት ያደረጉ አማፂያን በጋራ ዘመቱ። ነገር ግን የዚያድ ባሬ መንግሥት እንደወደቀ፣ አማፂያኑ ሞቃዲሾ ገብተው የጋራ መንግሥት መሥረት አልቻሉም። ይልቁንም በከተማዋና በአገሪቱ ላይ ስልጣን ለመያዝ እርስ በእርሳቸው ደም አፍሳሽ ጦርነት በመክፈታቸው ሶማሊያ ለሦስት አሥርተ ዓመታት ያለ መንግሥት እንድትቀርና ሙሉ በሙሉ እንድትፈርስ ምክንያት ሆነዋል።
* ሶሪያ (Syria - 2011)፦ የባሻር አል-አሳድን መንግሥት ለመጣል የተነሱት አማፂያን በዓላማ ባለመስማማታቸው፣ መንግሥትን ከመጣል ይልቅ እርስ በእርሳቸው መዋጋት ጀመሩ። ይህም አገሪቱን ለውጭ ኃይሎች መጫወቻነት፣ ለሚሊዮኖች መፈናቀልና ለሶሪያ ሙሉ በሙሉ ውድመት ምክንያት ሆኗል።

ማጠቃለያ፦
የጋራ ዓላማ፣ ግልጽ ርዕዮተ ዓለምና መተማመን ሳይኖር፣ በተለይም በፊንፊኔ/አዲስ አበባ እጣ ፈንታ ላይ ሊታረቅ የማይችል የጽንፍ ልዩነት እያለ በጊዜያዊ ጥቅም ብቻ የሚደረግ ማናቸውም ጥምረት ውጤቱ አገርን መገንባት ሳይሆን፣ 100% ሙሉ በሙሉ ማፍረስ፣ የኦሮሞን ህዝብ የረጅም ጊዜ ታግል ማክሸፍና ህዝብን ለታላቅ እልቂት መዳረግ ብቻ ነው።

በትብብር ኃይሎች (ABO/WBO፣ TPLF እና ፋኖ) ላይ በተዘጋጀው አጭር ትንተና ላይ እዚሁ ማጠቃለያ ይደረግ። ሲካሄድ በነበረው የዕርቅ ውይይት ዙሪያ እየሰራንበት ያለው ጉዳይ ምን ደረጃ ላይ እንደደረሰ ነገ በሌላ ሪፖርት እስከምንገናኝ ድረስ ደህና ውሉ/ደህና እደሩ።

OROMO LAWYERS GROUP
UNITED KINGDOM

Address

Belfast

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Oromoo Lawyers Group posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to Oromoo Lawyers Group:

Shortcuts

Share