20/03/2026
Τα Οινόανδα ήταν μια αρχαία πόλη στα βορειοδυτικά της Τελμησσού (Μάκρης/Φετιγιε) σε μικρή απόσταση απο αυτήν, η οποία ήρθε στην επικαιρότητα. Ο λόγος είναι ότι η πρωτεύουσα της σημερινής διοικητικής περιφέρειας στην οποία ανήκουν, τα Μούγλα, υπεβαλαν φάκελλο στην Ουνέσκο για να ανακηρυχθεί προστατευόμενη πόλη της Παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Γιατί μας ενδιαφέρει;
Τα Οινόανδα, που δεν κατοικούνται σήμερα, ήταν πόλη της Λυκίας και μέλος της Ομοσπονδίας των λυκιακών πόλεων, στη γειτονιά της Μάκρης. Δεν ξέρουμε αν τα γνώριζαν οι πρόγονοι μας, πιθανως να πήγαιναν στο χωριό Ιντζεαλιλερ που χτίστηκε δίπλα στην αρχαία πόλη για να πουλήσουν εμπορεύματα, παπούτσια κ α. ή να γανωσουν τα ορειχάλκινα κ χάλκινα μαγειρικά σκεύη τους, εφόσον το χωριό βρισκόταν στην ακτίνα δράσης των Μακρηνο- Λιβισιανων τεχνιτών.
Στα Οινόανδα έζησε και δίδαξε ο μαθητής του φιλοσόφου Επίκουρου, ο Διογένης ο Οινοανδευς τον2ο μΧ αιώνα. Προφανώς η σχολή των Επικούρειων είχε απήχηση στην τοπική κοινωνία. Ας θυμηθούμε ότι ο Επίκουρος (4ος πΧ αι) δίδασκε την επιδίωξη των απολαύσεων, πνευματικών και σωματικών σε ισορροπία, στη διάρκεια της ζωήςκαι ασχολήθηκε με τη φυσική,την ηθική και την επιστήμη. Ο Διογένης για να πείσει τους κατοίκους της πόλης να τηρούν τις φιλοσοφικές απόψεις των Επικούρειων στον βίο τους ανέθεσε να σκαλίσουν σε μια πολύ μεγάλη πέτρινη επιφάνεια τις βασικές αρχές που έπρεπε να τους καθοδηγούν στη ζωή τους. Αυτή η πέτρινη επιφάνεια ήταν σχεδον 80μ χ 4μ και είχε στηθεί στην αγορά για να είναι σε κοινή καθημερινή θέα. Η τεράστια αυτή επιγραφή, η μεγαλύτερη του αρχαίου κόσμου, όπως θεωρείται μέχρι τώρα, συν τω χρόνω παραμελήθηκε, έσπασε σε πολλά κομμάτια και σκεπάστηκε σε μεγάλο μέρος ή επαναχρησιμοποιηθηκε σε άλλες κατασκευές.
Οι ανασκαφές από τον 19ο αιώνα έφερναν στο φως τμήματα της πέτρινης επιγραφής και με μεγάλες προσπάθειες συγκεντρώθηκε μεγάλο μέρος των θραυσμάτων, μέσα από τα οποία γνωρίσαμε και συμπλήρωσαμε τη γνώση μας για τη φιλοσοφία του Επίκουρου.
Στα Οινοανδα δεν είναι η μόνη επιγραφή που βρέθηκε αλλά έχει βρεθεί και ένα μεγάλο πλήθος άλλων επιγραφων, τόσο που η περιοχή θεωρείται η χαρά του αρχαιολόγου- επιγραφολόγου. Έτσι στοιχειοθετείται και το αίτημα των Μούγλων για την ένταξη των Οινοανδων στις προστατευόμενες πόλεις της Ουνεσκο.
Η γλώσσα της επιγραφής είναι ελληνική, η δε περιοχή στα βόρεια της Λυκίας, στο άνω τμήμα του ποταμού Ξάνθου, ανήκει σε περιοχές για τις οποίες οι γνώσεις μας είναι ελλειπείς μετά τα ελληνιστικά χρόνια κ τη ρωμαϊκή κατάκτηση, όμως η επίδραση του ελληνικού πολιτισμού που αποκαλύπτεται ειδικά μέσα από τις επιγραφές, φέρνει νέα στοιχεία στο φως για τις σχέσεις αυτών των περιοχών με τον ελληνικό πολιτισμό.
Ένα μικρό, ενδεικτικό απόσπασμα της επιγραφής του Διογένη : "… Όχι , τουλάχιστον για εκείνους που καλούνται αλλοδαποί, γιατί δεν είναι ξένοι. Διότι, ενώ τα διάφορα μέρη της Γης δίνουν διαφορετικούς ανθρώπους ,μια διαφορετική χώρα, όμως ολόκληρη η πυξίδα αυτού του κόσμου, δίνει σε όλους τους ανθρώπους μία μόνο χώρα, το σύνολο της Γης, και ένα ενιαίο σπίτι, τον Κόσμο…."