19/04/2026
Daprè nou kisa pwoblèm Ayiti a ye tout bon?
Moman an rive pou pèp ayisyen an oblije gade tèt li nan yon fason pi responsab.
Paske pwoblèm peyi sa, se pa sèlman yon kriz politik oswa ekonomik oubyen sosyal, men se yon kriz konsyans, yon kriz vizyon, ak yon kriz responsabilite.
Jan pwofesè Manigat te toujou konn fè konprann li, pwoblèm Ayiti pa yon bagay ki parèt jodi a pou demen nou panse li te ka disparèt. Se yon kriz ki gen rasin li byen fon nan feblès Leta a, nan mank lidèchip ki gen vizyon, epi nan jan enterè pèsonèl pran plas enterè kolektif.
Sa vle di pwoblèm nan pa sèlman nan men dirijan yo. Li konsène nou tout kòm pèp.
Depi avan prezidan Bannmachwè, nou ap viv nan divizyon:
- divizyon ant sa ki rich yo ak sila ki pòv yo,
- divizyon ant swadizan moun ki gen konesans ak mas yo oubyen sila ki pa save yo,
- divizyon ant sa ki ap bon pou tèt pa nou pèsonèlman ak sa ki ap bon pou peyi a.
Men, malerezman okenn peyi pa ka devlope nan dezinyon.
Youn nan pi gwo verite nou dwe konprann se:
Ayiti pap janm avanse si nou pa bati yon pwojè nasyonal ansanm. Sa vle di: se pou chak Ayisyen dwe poze tèt li yon kestyon ki enpòtan anpil: Kisa mwen menm mwen ka ofri pou Ayiti ? Anvan w plenyen de sa peyi w ofri w: konbyen fwa ou pran responsabilite sitwayen nan kominote w ap viv pou w pèmèt li byen mache?
Paske li fasil pou kritike dirijan yo,
men li pi difisil pou nou chanje konpòtman pa nou.
Li fasil pou nou di Leta pa fè anyen,
men èske nou menm nou respekte règ yo ?
Èske nou bay valè ak edikasyon ?
Èske nou mete enterè peyi a anvan enterè pèsonèl nou ?
Gen yon lòt verite ki fè mal men ki enpòtan:
nan sosyete pa nou an, pafwa gen yon tandans pou neglije konesans ak kapasite moun.
Lè yon peyi pa bay valè ak entèlijans, li mete tèt li sou wout echèk. Malerezman peyi nou kreye kondisyon pou chase ak mizle entèlijans.
Se poutèt sa, chanjman Ayiti bezwen an pa sèlman politik. Li dwe yon chanjman nan mantalite, nan moral, ak nan kilti nou.
Chanjman sa a dwe kòmanse:
- lè nou respekte ak bay edikasyon ak konesans valè,
- lè nou valorize sa kap bon pou nou tout,
- lè nou refize koripsyon, menm nan ti bagay ki pi ensinyifyan daprè nou an.
- lè nou chwazi konstwi olye nou kraze.
Ayiti se yon peyi ki gen yon istwa fò ak anpil fyète.
Nou te premye pèp nwa ki te pran libète li anba men blan franse. Men jodi a, kestyon an pa sèlman sa nou te ye, men pito sa nou vle vin ye. Ewo yo te fè pati pa yo deja. E ou kisa w fè?
Si nou kontinye tann yon moun vin sove nou, anyen pap chanje. Men si chak moun deside pran responsabilite li, yon lòt Ayiti posib.
Delivrans Ayiti pa nan pale anpil, li nan konsyans kolektif ak aksyon chak sitwayen. Se pa lòt moun ki pral fè Ayiti chanje. Se nou menm, pèp ayisyen an menm.
Miskender-Pouchon CEVEUS
Sitwayen angaje!
@à la une
Zoom Vérité
Regard Lakay
Maestro Hugues Jn-Mary Geffrard
