16/08/2026
🇭🇹 JACMEL: 5 BAGAY SOU VIL SA A ANPIL MOUN PA KONNEN
Lè nou pale de Jacmel, anpil moun panse premye bagay la se kanaval, Bassin Bleu, plaj ak bèl kay kolore yo. Men Jacmel gen yon istwa ki pi pwofon pase sa. Vil modèn nan te devlope depi fen 1600 yo epi li te vin youn nan gwo sant komès kafe nan Saint-Domingue. Pozisyon li bò lanmè te fè pò Jacmel la tounen yon pwen ekonomik estratejik pou tout rejyon Sidès la.
🔥 Men yon bagay etonan: an 1896, yon gwo dife te detwi yon pati enpòtan nan sant vil la. Lè yo t ap rebati Jacmel, yo te sèvi ak anpil eleman metal, tankou poto ak balkon an fè, pou diminye risk dife. Se youn nan rezon ki fè achitekti istorik Jacmel la diferan anpil jodi a. Kay sa yo pa sèlman “bèl ansyen kay”; yo se temwen yon chanjman nan teknik konstriksyon vil la apre yon gwo katastwòf.
🌎 Jacmel gen yon koneksyon dirèk ak listwa Amerik Latin nan. An 1806, revolisyonè venezuelien Francisco de Miranda te leve yon drapo nan Bay Jacmel ki te vin yon modèl istorik pou koulè drapo Venezuela, Colombia ak Ecuador. Sa vle di Jacmel pa sèlman gen yon plas nan istwa Ayiti; vil la antre tou nan gwo mouvman endepandans Amerik Latin nan.
🎭 Yon lòt bagay enpòtan: atizay Jacmel la pa sèlman yon aktivite touris. UNESCO klase Jacmel kòm yon Creative City of Crafts and Folk Art. Mask papye-mache, eskilti, penti ak tradisyon Kanaval Jacmel la reprezante yon veritab ekosistèm kreyatif ki kapab pwodwi travay, fòmasyon ak devlopman ekonomik. Se sa ki fè kilti Jacmel la kapab etidye tankou yon endistri kreyatif, pa sèlman tankou yon fèt tradisyonèl.
💡 E petèt youn nan detay ki pi surprenan yo: Jacmel te deja genyen repitasyon kòm yon vil ki t ap adopte nouvo enfrastrikti ak teknoloji byen bonè nan listwa li. Sa montre nou yon Jacmel ki te non sèlman kiltirèl, men tou komèsyal, ouvè sou mond lan epi konekte ak gwo chanjman ekonomik ak politik nan Karayib la.
Donk, lè nou pale de devlopman Jacmel jodi a, kesyon an pa ta dwe sèlman: “Ki kote ki pi bèl?” Nou ta dwe mande tou: Kijan nou ka sèvi ak istwa, achitekti, atizay ak pozisyon vil la pou fè Jacmel tounen youn nan pi gwo destinasyon kiltirèl ak touris nan Karayib la?
👇kilès Nan enfòmasyon sa yo ou pa t konnen?
E si w konn Jacmel byen, ajoute yon bagay sou vil la anpil Ayisyen pa konnen.
