Wilberson Berger

06/04/2026

* Politik se yon syans, gen yon jan sa fèt

Nan yon sosyete ki gen anpil injistis ak enegalite , se devwa chak sitwayen pou yo patisipe nan zafè politik . Men se ki politik ? Èske se politik" par moi et pour moi"? Politik ki pa teni kont de rayalite popilasyon an?

Pa bliye , Politik se tout aktivite, ide oubyen aksyon ki gen rapò ak Òganizasyon e jesyon sosyete a. Donk byennèt popilasyon an ta dwe bousòl tout moun kap fè politik . Pa bò isit li pa konsa.

Si nou ta fè yon ti konsiderasyon sou ideyoloji Karl Marx sou politik , dabò nou tap mete enterè kolektif la avan E nou tap refize sistèm ki konsantre richès lan yon ti gwoup moun oubyen yon sèl. Se Sak fè nan ane 1840 Yo nan anpil doliman li ekri ,li te kritike pouvwa anpil . Sa tou ki ta pral abouti « avec la publication du manifeste du parti communiste en 1848 « pou te prone yon lòt politik. Bref

Fè yon bon politik se tande vwa pèp la , se konprann bezwen yo epi aji . Se mete enstitisyon ki pou sèvi popilasyon an . Se ankouraje moun vin Bay ide yo ,travay pou chanjman paske yon sèl moun pa fè chanjman . Se la li mande Fòk moun kap fè politik gen background ase pou mennen nou la.

Mw swete nou konsyan de sa ki ap tann nou nan mwa ou ane kap vini yo . Reflechi avan nou aji paske avni pitit nou ,fanmi nou depan de ou. Batay pou yon lòt modèl politik ,pou yon lòt kominote.

NOU AN 2026 , NOU PAKA AP AJI KÒM SI NOU TE AN 2006.

YON LÒT GENERASYON , YON LÒT KOMIN

WILBERSON BERGER
Économiste /Journaliste

02/04/2026

30/03/2026

Ann fè yon ti pale de *soft power*

Soft power se kapasite yon peyi (yon kominote) genyen pou li enfliyanse pozitivman anviwonman l lòt moun san fòs, san vyolans, san presyon. konsèp sa se Joseph Nye devlope, ki montre ke ou ka gen pouvwa pa sèlman ak zam oswa lajan, men tou ak kilti, valè ak imaj ou bay.

Lè w pale de soft power, se kapasite pou atire moun. Pa egzanp, mizik, manje, fason moun viv, edikasyon, ak menm jan yon pèp konpòte li kapab fè lòt moun respekte l, admire l, epi menm imite l. Se konsa yon kominote ka vin gen enfliyans san li pa fòse pèsonn. Pou fè sa nan yon komin tankou lèziwa , sa ap mande pou nou kreye yon idantite kiltirel ki ap entèrese moun epi ankadre jèn yo , tankou Shod-Ly Laurent plus ak tout lòt yo paske se yo ki ap vann imaj komin lan e sa gen yon jan pou l fèt.

Banm mande pi gran yo yon bgay , chak jou m tande yap di sou fò , sou fò. Eske se sou fò espas estrajik ewo yo te fè a rele? Yon espas ki ta dwe referans pou komin nan

Nan ka pa nou, soft power kapab yon gwo zouti pou devlopman. Si nou mete an valè kilti nou, ankouraje edikasyon, epi viv ak prensip tankou respè, solidarite ak onètete, nou ka chanje fason lòt moun wè nou. Sa ka louvri pòt pou plis opòtinite, kolaborasyon, ak respè sou plan nasyonal ak entènasyonal. Kiba itilize medsin, Brésil foutbòl , se kapasite yo genyen lan domèn yo vann E yo vin yon referans lan domèn sa. Sa ki ba yo yon bèl imaj sur le plan international .

Sa ki enpòtan pou n di tou ,soft power pa fèt sèlman nan pale. Li mande aksyon. Lè yon kominote òganize aktivite kiltirèl,bay jèn yo chans ,epi mete tèt ansanm pou konstwi yon pi bon anviwònman, li kòmanse bati yon imaj pozitif ki gen fòs.

Eske etazini ,lafrans pa gen fatra oubyen Sak lèd kòm imaj lakay yo? Si Wi , Kisa ki fè Nou pa wè sa sou rezo yo fasil?

Referans: Joseph Nye
Le paradoxe de la puissance américaine

Wilberson Berger
Économiste / Journaliste

28/03/2026

Ki lidèchip pou komin iwa?

Lèziwa yon komin ki gen anpil potansyèl , men ki ap fè fas ak anpil pwoblèm andemik . Jodia plus que jamais, nou menm iwazyen nou dwe fè prèv" Lucidité " ak ```responsabilité``` " nan chwa nou yo.

Chwazi yon lidè se pa chwazi yon zanmi ,yon pwòch oubyen yon moun ki gen gwo vwa. Men se chwazi yon moun ki gen vizyon , yon lidè ki gen kapasite pou l konprann reyalite modèn ki an fas nou yo e ki kapab defann enterè komin lan nan tout nivo.

Nou bezwen yon lidèchip ki baze sou:
Konpetans: Yon moun ki konnen e kapab jere yon seri problèm konplèks komin lan ap viv ak yo depi lontan. Yon moun ki konn ki pòt l frape pou l rezoud tèl pwoblèm.

Yon moun entèg ki plase enterè kolektif la avan enterè pa l ak gwoup li

Yon moun ki konprann " les en jeux de la modernité " paske mond lan ap evolye

Pou fini , komin lan bezwen yon lidè ki kapab reprezante l nenpòt kote. Yon moun ki ka pale pou defann enterè komin lan.

Lè eleksyon se pa moman pou n kite yo trenen nou "aveuglément " ,men se moman pou n reflechi e chwazi sa kap bon pou kominote nou. Chak vòt se yon desizyon pou avni nou ak tout fanmi n.

Refusons le manipulation, les promesses vides et les décisions inutiles. Levons nous pour exiger un leadership à la hauteur de la commune des irois.

Wilberson Berger
Économiste / Journaliste

22/03/2026

« La responsabilité des dirigeants politiques est de prévoir l’avenir et de s’y préparer. »
— Winston Churchill

22/03/2026

Ayisyen dwe konprann chwa politik pa fèt ak kè, sa fèt ak tèt. Li ka bon zanmi w men li pa yon bon lidè

22/03/2026

Ayiti bezwen yon lòt gwoup lidè ki konpetan E patriyòt

14/03/2026

Guerre USA/ Israël vs Iran : Analyse macro économique

13/03/2026

Analiz macro économique sou gè USA/ Israël vs Iran . Pa bliye abòne epi pataje videyo a

11/03/2026

Mbappé di “ Mw pap la , map voye yon konsolatè pou nou ” . Men kiyes li voye

11/03/2026

Ti ekip sa pa vin pote valiz pou moun nn

11/03/2026

Poukisa sitwayen sa pat jwe ?🤣🤣🤣
Pou yon moun map mande 🤣🤣