16/02/2025
Байгалийн баялгийн 34-50 хувийг иргэн бүрд.
Монгол Улсын Үндсэн хуульд заасанчлан, улсын газар доорх баялаг ард түмний өмч гэж тооцогддог. Хэрэв энэ баялгийн өгөөжийг ард иргэд шууд болон шууд бус хэлбэрээр хүртэж эхэлбэл нийгэм, эдийн засагт олон эерэг үр дагавар авчрах боломжтой. Үүнийг богино болон урт хугацааны үр өгөөжөөр нь ангилж үзэж болно.
Ойрын хугацааны үр өгөөж
1. Амьжиргааны түвшин нэмэгдэнэ
Байгалийн баялгийн ашиглалтаас орж ирэх орлогыг иргэдэд шууд хуваарилж, хувь хишиг олгох эсвэл нийгмийн халамжийн сангаар дамжуулан түгээвэл амьжиргааны түвшин дээшилнэ. Олон улсын туршлагаас харахад, байгалийн баялгаас иргэддээ шууд олгосон орлого нь ядуурлыг бууруулах нөлөөтэй байдаг.
2. Эдийн засгийн идэвхжил сайжирна
Иргэдийн орлого нэмэгдсэнээр хэрэглээ өсч, бизнесүүдийн борлуулалт сайжирна. Ингэснээр жижиг, дунд бизнесүүд хөгжиж, шинэ ажлын байр бий болох боломжтой.
3. Тэгш бус байдал багасна
Монгол Улсад баян хоосны ялгаа ихэсч буйг олон судалгаанууд харуулж байна. Байгалийн баялгийн өгөөжийг иргэддээ шударгаар хуваарилбал орлогын тэгш бус байдал тодорхой хэмжээгээр буурах боломжтой.
4. Татварын ачаалал буурна
Байгалийн баялгаас бий болсон орлогыг зөв удирдвал татварын дарамтыг багасгаж, иргэдийн халааснаас гарах зардлыг хөнгөвчлөх боломжтой.
5. Нийгмийн тогтвортой байдал сайжирна
Иргэд баялгийн үр өгөөжийг хүртэж эхэлбэл төр засагт итгэх итгэл нэмэгдэж, улс төрийн тогтвортой байдал бэхжинэ. Улмаар нийгмийн бухимдал багасч, жагсаал, тэмцэл буурч болно.
Урт хугацааны үр өгөөж
1. Боловсрол, эрүүл мэндийн салбарт хөрөнгө оруулалт нэмэгдэнэ
Байгалийн баялгаас олсон орлогоо зөв хуваарилж, урт хугацааны хөрөнгө оруулалт хийвэл Монголын боловсрол, эрүүл мэндийн систем сайжирна. Ингэснээр иргэд илүү боловсролтой болж, хөдөлмөрийн зах зээлд өрсөлдөх чадвар нэмэгдэнэ.
2. Эдийн засгийн төрөлжилт бий болно
Байгалийн баялгаас олсон орлогыг зөвхөн хэрэглээнд бус, үйлдвэрлэл, технологи, дэд бүтцийн салбарт оруулснаар уул уурхайн хамаарал буурч, эдийн засаг илүү тогтвортой болно.
3. Ирээдүй хойч үедээ сан хөмрөг үүсгэнэ
Байгалийн баялгийн орлогыг зөвхөн өнөөдөр зарцуулах бус, хуримтлалын сан байгуулж ирээдүйд үр ашигтай зарцуулах нь чухал. Норвеги, Кувейт зэрэг улсууд байгалийн баялгаасаа хуримтлал үүсгэж, ирээдүй хойч үеийнхээ сайн сайхны төлөө ашиглаж байна. Монгол Улс ч энэ жишгийг дагаж, Үндэсний баялгийн сангаа үр дүнтэй хөгжүүлэх шаардлагатай.
4. Байгаль орчныг хамгаалах бодлого сайжирна
Байгалийн баялгаас олсон орлогоо зөв удирдахгүй бол байгаль орчин сүйдэх эрсдэлтэй. Харин хариуцлагатай уул уурхайг хөгжүүлж, нөхөн сэргээлт хийх, ногоон эдийн засгийг дэмжих бодлого баримталбал байгаль орчинд ээлтэй хөгжлийг бий болгож чадна.
5. Шинэ технологи, инновац хөгжих боломжтой
Уул уурхайгаас олсон орлогыг өндөр технологи, инновацийн салбарт чиглүүлбэл Монгол Улс урт хугацаандаа дэвшилтэт эдийн засагтай, мэдлэгт суурилсан улс болох боломжтой.
Дүгнээд хэлэхэд
Монголын газар доорх баялаг ард түмний өмч гэдгийг бодит ажил хэрэг болгохын тулд баялгийн хуваарилалтыг зөв хийх хэрэгтэй. Хэрэв иргэд байгалийн баялгаас хүртэж эхэлбэл богино хугацаандаа амьжиргааны түвшин сайжирч, эдийн засгийн идэвхжил нэмэгдэнэ. Урт хугацаандаа боловсрол, эрүүл мэнд, байгаль орчин, технологийн хөгжилд хөрөнгө оруулснаар улс орны өрсөлдөх чадвар нэмэгдэж, тогтвортой хөгжлийн үндэс тавигдана.
Гол нь энэ баялгийг зөв удирдаж, богино хугацааны хэрэглээнээс илүүтэйгээр ирээдүйн тогтвортой хөгжлийн эх үүсвэр болгох нь чухал юм.
