12/03/2026
वेरूळ लेण्यांमधील अद्भूत 'किरणोत्सव': प्राचीन भारतीय वास्तुकला आणि खगोलशास्त्राचा थक्क करणारा संगम! ☀️🙏
काल बुधवारी (११ मार्च) दुपारी ४:१० वाजता जगप्रसिद्ध वेरूळ लेण्यांमधील १० क्रमांकाच्या चैत्यगृहात (ज्याला 'विश्वकर्मा लेणी' असेही म्हणतात) एक अत्यंत विलोभनीय दृश्य पाहायला मिळाले. दुपारच्या सूर्याची किरणे थेट तथागत गौतम बुद्धांच्या मूर्तीवर पडली आणि हा 'किरणोत्सव' सोहळा पाहण्यासाठी देश-विदेशातील पर्यटकांनी मोठी गर्दी केली होती.
या अद्भूत घटनेवर एक इतिहास आणि विज्ञानप्रेमी म्हणून माझं मत:
ज्ञानाची आणि अचूकतेची कमाल: हजारो वर्षांपूर्वी आपल्या पूर्वजांकडे कोणतेही आधुनिक तंत्रज्ञान, ॲप्स किंवा लेझर मोजमाप साधने नसताना त्यांनी अखंड पाषाणात इतकं अचूक काम कसं केलं असेल, याचा विचार करूनच थक्क व्हायला होतं.
हा योगायोग नाही, विज्ञान आहे: मूर्तीवर पडणारी ही किरणे हा काही निसर्गाचा योगायोग नाही. वास्तुकला, स्थापत्यशास्त्र आणि खगोलशास्त्र (Astronomy) यांचा हा अत्यंत अचूक आणि गणितीय संगम आहे. सूर्याचे मार्गक्रमण आणि प्रकाशाचा कोन यांचा सखोल अभ्यास करूनच लेण्यांची आणि खिडक्यांची रचना केली गेली आहे.
वारशाचे जतन: आपण अनेकदा परदेशातील इमारतींचे कौतुक करतो, पण आपल्याच छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यात जगातील सर्वोत्तम वास्तुकलेचा खजिना दडलेला आहे. आपण फक्त 'पर्यटक' म्हणून न जाता, या जागतिक वारशाचा अभ्यास, आदर आणि जतन करायला शिकलं पाहिजे.
हा 'किरणोत्सव' म्हणजे केवळ एक धार्मिक किंवा सांस्कृतिक घटना नसून, ती आपल्या पूर्वजांच्या प्रगत वैज्ञानिक दृष्टिकोनाची साक्ष आहे.
तुम्ही कधी वेरूळ किंवा इतर कोणत्याही मंदिरात असा किरणोत्सव प्रत्यक्ष पाहिला आहे का? तुमचा अनुभव कमेंट्समध्ये नक्की शेअर करा! 👇
