29/05/2026
ನಿಮ್ಮ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿರೋ ಗರಿಗರಿ ಐನೂರು ರೂಪಾಯಿ ನೋಟಿನ ಆಯಸ್ಸು ಎಷ್ಟಿರಬಹುದು?
ಒಂದಷ್ಟು ತಿಂಗಳು.. ಅಥವಾ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳು..
ಹರಿದು, ಕೊಳಕಾಗಿ, ಕೈಯಿಂದ ಕೈಗೆ ತಿರುಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಅದು ಆರ್ಬಿಐ ಗೋದಾಮಿನಲ್ಲಿ ಬೂದಿಯಾಗುತ್ತೆ.
ಆದರೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಿಮ್ಮ ಕೈ ಸೇರಲಿರೋ ನೋಟುಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆದರೂ ಹರಿಯಲ್ಲ,
ಬೆವರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಲ್ಲ.
ಹೌದು, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಈಗ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗೆ ಗುಡ್ಬೈ ಹೇಳಿ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಂದರೆ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ತರಲು ಒಂದು ದಶಕದ ಹಳೆಯ ಪ್ಲಾನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಇದು ಬರೀ ನೋಟು ಬದಲಾಗುವ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಗದು ಹಣಕ್ಕಿರೋ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ನ ಅಸಲಿ ಮುಖ.
ಒಂದು ಕಡೆ ಯುಪಿಐ ಬಾರ್ಕೋಡ್ಗಳು ಪ್ರತಿ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲೂ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಆದರೂ ಮೇ 15ರ ವೇಳೆಗೆ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಟ್ಟು ನಗದು ಹಣ ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹42.86 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ತಲುಪಿದೆ.
ಇದು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆ.
ನಾವೆಲ್ಲ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಶಿಫ್ಟ್ ಆಗ್ತಿದ್ದೀವಿ ಅಂದುಕೊಂಡರೆ, ಕ್ಯಾಶ್ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹ ಮಾತ್ರ ಕಮ್ಮಿಯಾಗಿಲ್ಲ.
ಇದೇ ಈಗ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ದೊಡ್ಡ ತಲೆನೋವಾಗಿದೆ.
ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಿಂಟ್ ಮಾಡೋದು ಸುಲಭದ ಮಾತಲ್ಲ.
2024-25ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಿಂಟ್ ಮಾಡಲಿಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆರ್ಬಿಐ ₹6,372.8 ಕೋಟಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಭಾರಿ ಏರಿಕೆ.
ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಂದರೆ, ಕೊಳಕಾದ ನೋಟುಗಳ ವಿಲೇವಾರಿ.
ಹಳಸಲು ಮತ್ತು ಹರಿದು ಹೋದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದು ಆರ್ಬಿಐಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.
ಕಳೆದ ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲೇ 23.8 ಬಿಲಿಯನ್ ಕೊಳಕು ನೋಟುಗಳನ್ನು ಆರ್ಬಿಐ ನಾಶಪಡಿಸಿದೆಯಂತೆ.
ಇದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಂಹಪಾಲು ಇರೋದು ನಾವು ದಿನನಿತ್ಯ ಬಳಸುವ ₹500 ಮತ್ತು ₹100 ನೋಟುಗಳದ್ದೇ.
ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕೋಕೆ ಪಾಲಿಮರ್ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳು ಬರ್ತಿವೆ.
ಈ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಆಯಸ್ಸು ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು.
ನಿಮಗೆ ನೆನಪಿರಬಹುದು, 2012 ರಲ್ಲೇ ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರ ದೇಶದ ಐದು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ₹10 ಮುಖಬೆಲೆಯ 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ತರಲು ಪ್ಲಾನ್ ಮಾಡಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಅಂದಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಆ ಯೋಜನೆ ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಸೇರಿತು.
ಆದರೆ ಈಗ ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದೆ.
ಪಾಟ್ನಾ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆರ್ಬಿಐನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೋರ್ಡ್ ಮೀಟಿಂಗ್ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದೆ.
ಈಗಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ, ಎಟಿಎಂ ಯಂತ್ರಗಳು ಕೂಡ ಈ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಐಡೆಂಟಿಫೈ ಮಾಡಿ ಕೌಂಟ್ ಮಾಡುವಷ್ಟು ಅಪ್ಗ್ರೇಡ್ ಆಗಿವೆ.
ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಪೈಲಟ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಇವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬರಲಿವೆ.
ವಿಶ್ವದ ಸುಮಾರು 60 ದೇಶಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.
1988ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 10 ಡಾಲರ್ನ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
ಆಮೇಲೆ ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳು ಇದನ್ನೇ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು.
ಅಂದಹಾಗೆ, ಅಮೆರಿಕದ ಡಾಲರ್ ಇಂದಿಗೂ ಕಾಟನ್ ಮತ್ತು ಲಿನಿನ್ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಟೀರಿಯಲ್ನಿಂದಲೇ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಬಿಐ ಈ ಹಿಂದೆ ₹10 ಮತ್ತು ₹20 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕಾಯಿನ್ಗಳನ್ನು ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು.
ಕಾಯಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು 1.2 ಬಿಲಿಯನ್ನಿಂದ 1.5 ಬಿಲಿಯನ್ಗೆ ಏರಿಸಿದರೂ, ಜನ ಮಾತ್ರ ಕಾಯಿನ್ ಬಳಸಲು ಹಿಂಜರಿದರು.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ₹10 ಮತ್ತು ₹20 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳ ವ್ಯಾಲ್ಯೂ ಶೇ. 1 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೂ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ನಿತ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಇವುಗಳೇ ಅನಿವಾರ್ಯ.
ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರೋ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ಸ್ಪರ್ಶ ಬದಲಾಗುವ ದಿನಗಳು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇವೆ.
ಜೇಬಿನಲ್ಲಿಟ್ಟರೆ ನೆನೆಯದ, ಮಡಚಿದರೆ ಹರಿಯದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಮ್ಮ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಹೊಸ ಮುಖವಾಗಲಿವೆ.
ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ನೀವೇನಂತೀರಿ?
