10/12/2025
शिक्षकांना निवडणूकीचे कामकाज कशाला देता? असे विचारणाऱ्या शिक्षकांसाठी निवडणूकीत सहभागी असलेल्या सरकारी नोकरांची यादी विभागनिहाय देतोय.
भारतात निवडणुकीचे कामकाज (Election Duty) हे विविध स्तरांवरील सरकारी कर्मचारी मिळून पार पाडतात. भारताची निवडणूक प्रक्रिया अत्यंत मोठी असल्यामुळे केंद्र, राज्य आणि स्थानिक प्रशासनातील जवळपास सर्व प्रकारचे सरकारी कर्मचारी यात सामील होतात.
खाली निवडणुकीच्या कामकाजात सामील होणाऱ्या सरकारी नोकरांची सविस्तर यादी दिली आहे:
🏛 १. प्रशासकीय सेवांचे अधिकारी
जिल्हाधिकारी / कलेक्टर (District Election Officer म्हणून)
उपजिल्हाधिकारी / SDM (Returning Officer/Assistant Returning Officer)
तहसीलदार / नायब तहसीलदार
IAS, State Civil Service Officers (Election Management)
---
👮 २. कायदा व सुव्यवस्था राखणारे अधिकारी
पोलीस अधीक्षक (SP) / DySP / ACP
पोलीस निरीक्षक, उपनिरीक्षक, कॉन्स्टेबल
राज्य राखीव पोलिस (SRPF)
केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दल (CAPF) – CRPF, BSF, ITBP, CISF, SSB
Home Guards, ग्रॅम सुरक्षा दल
---
🏫 ३. शिक्षण विभागातील कर्मचारी
शासकीय शिक्षक (Polling Officer,BLO, Presiding Officer)
महाविद्यालयीन प्राध्यापक
शिक्षण विभागातील लिपिक व इतर कर्मचारी
---
🗂 ४. महसूल / सामान्य प्रशासन विभाग
तलाठी, मंडळ अधिकारी
लिपिक, वरिष्ठ लिपिक
कार्यालयीन कर्मचारी (clerks, assistants)
---
🚑 ५. आरोग्य विभाग
वैद्यकीय अधिकारी
नर्सिंग स्टाफ
आपत्कालीन वैद्यकीय तुकड्या / ऍम्बुलन्स स्टाफ
---
🚌 ६. वाहतूक विभाग व इतर सहायक कर्मचारी
बस चालक (MSRTC, राज्य परिवहन)
वाहक (conductors)
वाहन दुरुस्ती तांत्रिक कर्मचारी
---
🧾 ७. न्याय विभागातील कर्मचारी (मर्यादित स्वरूपात)
दंडाधिकारी (Magistrates on election duty — सेक्शन 144 अंमलबजावणी)
Law officers (coordination for MCC/complaints)
---
🧑💻 ८. आयटी आणि तांत्रिक कर्मचारी
NIC अधिकारी
EVM/VVPAT तांत्रिक सहाय्यक
डेटा एन्ट्री ऑपरेटर्स (DEO)
---
🧹 ९. नगरपालिका / ग्रामपंचायत कर्मचारी
सफाई कर्मचारी (Polling station setup)
ग्रामसेवक / पंचायत सचिव
स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे अभियांत्रिकी/कार्यालयीन कर्मचारी
---
📦 १०. इतर विभाग
पोस्ट ऑफिस कर्मचारी (Postal ballots)
सार्वजनिक बांधकाम विभाग (PWD) — बूथची यंत्रसामग्री, रॅम्प्स, लायटिंग
वीज विभाग — सतत वीजपुरवठा
पाणीपुरवठा विभाग
आपत्ती व्यवस्थापन दल
---
✅ सारांश
भारतामध्ये निवडणुकीचे कामकाज हे "All hands on deck" मॉडेलप्रमाणे चालते.