07/05/2026
ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਉਮਰ 32 ਸਾਲ। ਲੋਕ ਜਦੋਂ ਪੁੱਛਦੇ ਨੇ, "ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹੋ?", ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਰਾਣੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਹੱਸਦੇ ਨੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ **IIT ਬੰਬੇ** ਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲਿਸਟ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਆਫਰ ਲੈਟਰ ਅੱਜ ਵੀ ਅਲਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸੈਲਰੀ 2,40,000 ਡਾਲਰ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮੈਂ ਉਹ ਲੈਟਰ ਕਦੇ ਪਾੜਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਕਦੇ ਵਰਤਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਕਹਾਣੀ 1998 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਮੁਹੱਲੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਕਮਰਿਆਂ ਦਾ ਘਰ, ਉੱਪਰ ਟੀਨ ਦੀ ਛੱਤ। ਪਾਪਾ (**ਸ. ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ**) ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਸਨ, ਮੰਮੀ (**ਬੀਬੀ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ**) ਟਿਊਸ਼ਨ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤ। ਪਾਪਾ ਦੀ ਸੈਲਰੀ 8,000 ਰੁਪਏ ਤੇ ਮੰਮੀ ਦੀ ਟਿਊਸ਼ਨ ਤੋਂ 2,000। ਅਸੀਂ ਮਿਡਲ ਕਲਾਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਲੋਅਰ ਮਿਡਲ ਸੀ।
ਪਰ ਪਾਪਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਸੀ ਕਿ ਪੁੱਤ ਵੱਡਾ ਬੰਦਾ ਬਣੇ। ਉਹਨਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਡਾਕਟਰ ਬਣ ਜਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਹਿੰਦੇ— "ਪੁੱਤ, ਜਿੰਨਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੈ ਪੜ੍ਹ, ਪੈਸੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ।"
ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਗਿਆ। 10ਵੀਂ 'ਚ 95%, 12ਵੀਂ 'ਚ 97%। ਕੋਚਿੰਗ ਦੀ ਫੀਸ 1 ਲੱਖ ਸੀ। ਪਾਪਾ ਨੇ PF ਕਢਵਾਇਆ, ਮੰਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ। ਮੈਂ ਕੋਟਾ ਗਿਆ। ਦੋ ਸਾਲ ਪੱਖੇ ਹੇਠਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਮੱਛਰ ਖਾਧੇ। 2012 ਵਿੱਚ ਰਿਜ਼ਲਟ ਆਇਆ— **AIR 147**। IIT ਬੰਬੇ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਲੈਟਰ ਆਇਆ, ਪਾਪਾ ਪੂਰੇ ਮੁਹੱਲੇ 'ਚ ਲੱਡੂ ਵੰਡ ਆਏ। ਮੰਮੀ ਰੋ ਪਈ, ਬੋਲੀ— "ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਏਗਾ।"
IIT ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਡਾਣ ਭਰੀ। ਕੋਡਿੰਗ, ਹੈਕਾਥੌਨ, ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ। ਤੀਜੇ ਸਾਲ ਗੂਗਲ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ, 1 ਲੱਖ ਸਟਾਈਪੈਂਡ। ਪਹਿਲੀ ਸੈਲਰੀ ਨਾਲ ਪਾਪਾ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੰਮੀ ਨੂੰ ਵਾਸ਼ਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ। ਪਾਪਾ ਨੇ ਕਿਹਾ— "ਪੁੱਤ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਾਮ ਕਰਾਂਗਾ।"
ਫਾਈਨਲ ਈਅਰ ਵਿੱਚ ਪਲੇਸਮੈਂਟ ਹੋਈ। ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੀ ਇੱਕ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ। ਆਫਰ ਸੀ **240k ਡਾਲਰ**, H1B ਵੀਜ਼ਾ। ਮੈਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਪਾ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ। ਪਾਪਾ ਚੁੱਪ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਬੋਲੇ— "ਪੁੱਤ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ।"
ਅਗਸਤ 2016 ਵਿੱਚ ਜੁਆਇਨਿੰਗ ਸੀ। ਪਰ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਘਰ ਆਇਆ, ਪਾਪਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ— ਪਾਪਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਹੈ। ਐਂਜੀਓਪਲਾਸਟੀ 'ਤੇ 3 ਲੱਖ ਖਰਚ ਹੋਣੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਬਚਤ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਪਾਪਾ ਬਚ ਗਏ।
ਮਈ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ। ਮੰਮੀ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਜਾਂਚ ਹੋਈ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ— **ਬ੍ਰੈਸਟ ਕੈਂਸਰ**, ਸਟੇਜ 2। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਤੇ ਸਰਜਰੀ 'ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਆਵੇਗਾ। ਘਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਮ੍ਹਾਂ-ਪੂੰਜੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਘਰ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਆਫਰ ਲੈਟਰ ਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮੰਮੀ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਪਰਚੀਆਂ। ਵੀਜ਼ਾ ਇੰਟਰਵਿਊ 15 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸੀ। 14 ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਾਪਾ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਪਰਚੀ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਜੂਝਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ— ਜੇ ਮੈਂ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸੰਭਾਲੇਗਾ? ਕੌਣ ਹਸਪਤਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇਗਾ? ਕੌਣ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪੁੱਛੇਗਾ?
ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਵੀਜ਼ਾ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੈਂਸਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਮੇਲ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ। ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ— "ਪਾਗਲ ਹੈਂ? 2 ਕਰੋੜ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈਂ!" ਮੈਂ ਕਿਹਾ— "ਹਾਂ।"
ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੀ 35 ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਸਵੇਰੇ ਆਫਿਸ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ। 2018 ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਵੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਮੈਂ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਤੋਂ 18 ਲੱਖ ਦਾ ਆਫਰ ਆਇਆ, ਪਰ ਮੈਂ ਮਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਫਿਰ ਮੈਂ ਘਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਦੁਕਾਨ ਖੋਲ੍ਹ ਲਈ— **"ਸਿੰਘ ਜਨਰਲ ਸਟੋਰ"**। IIT ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਦਾਲ-ਚੌਲ ਵੇਚਣ ਲੱਗਾ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ਰਮ ਆਈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੁਹੱਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਕੋਡਿੰਗ ਵੀ ਕਰਦਾ।
2019 ਵਿੱਚ ਮੰਮੀ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੋ ਗਏ। 2021 ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਡਿੰਗ ਸਿਖਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ, ਤਾਂ ਖ਼ਬਰ ਫੈਲ ਗਈ— **"ਕਿਰਾਣੇ ਵਾਲਾ IITian"**।
ਉਸੇ ਹਫ਼ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸੇ ਪੁਰਾਣੀ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਮੇਲ ਆਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਆਫਿਸ ਲਈ 'ਰਿਮੋਟ' (ਘਰੋਂ ਕੰਮ) ਦਾ ਆਫਰ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਦੁਕਾਨ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਪਾਪਾ ਦੇ ਜਨਮਦਿਨ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ— "ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਅਮਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਹਸਪਤਾਲ ਸੀ, ਇਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ।" ਮੰਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— "ਤੂੰ ਉਹ ਆਫਰ ਲੈਟਰ ਅਲਮਾਰੀ 'ਚ ਕਿਉਂ ਰੱਖਿਆ ਹੈ? ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਛਤਾਵਾ ਹੈ?"
ਮੈਂ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ— "ਨਹੀਂ ਮੰਮੀ, ਉਹ ਇਸ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਯਾਦ ਰਹੇ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੀ **ਚੁਣਿਆ** ਹੈ।"
ਅੱਜ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹਾਂ। ਪਾਪਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਨੇ, ਮੰਮੀ ਕਾਊਂਟਰ 'ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਨੇ। ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਨੇ— "IIT ਕਰਕੇ ਦੁਕਾਨ ਕਿਉਂ?" ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ— **"ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ CEO ਹਾਂ।"** 🙏❤🙏
