20/08/2025
“PHÔHPA HAWH DEI TA EIMA VAW CHÂ TYH”,
Khizaw Noh nah daihti thlah nah kôzy a khô lymâpa hawhta, chyhsapa hrona zy chhao he lopa ta lytlâh eima khôna daihti zy chhao avaw chhi laih lymâ hra aw. Tahmâ ly kaw ta charei hra ei sila, amyla eima pachâ arôh heih tyh. Tahma hneirôh kaw ta khih sa hra ei sila, amyla dyhchhie kaw ta khih eima sa heih tyh. Tahmâ adyhryh kaw ta charei khoh hra ei sila, amyla ahryupa nata atudaihpa ta khih eima sa heih tyh. Khizaw nata a chhôh liata apahrapa nata hmoto zydua he hraoleipa sai châ ei ta, phôhpa hawh deita ama vaw châ khai ha tyh.
A châ tlai na, chyhsapazy chhao pi he phôhpa hawh deita tlai na eima vaw châ. “Zâhnia kha â vaw pakhy ngâ mâh maw”. “Lyu la eima sie khoh ngâ kaw mâ maw”. “Ano la a hrisena a pha kaw bao na”, eima ta ngâpa zy chhao he movi hlâta thina lytlâh khôpa ta phôhpa hawhta rei awpa lâta eimâ vaw lie hmâ ha heih tyh.
Châhawh hra ta, khizaw nata a chhôh liata a pahrâpa chyhsa zydua chhao pi he noh chhâna noh liata cha phôhpa (Story) ama rei tyhpa lâta alie awpa sai eima za châ. Ahyhmahta “kei la chata la ei khona dâ châ vei” tahta thi thai lei awpa hawhta a y zôzaw ngâthlah thaipa y tlâ hra mapi. A pôraoh phavia vâta nata khih a sathei via vâta tlymâ, a dychhie via vâta tlymâ ta kei lâ thi beih aw vana, kheitama kei tlai cha ei thi thai rai aw, kheita ei phôhpa cha ama vaw reih aw. Ei hrozie nôchâ zy chhie hrao va, kheita a chhiena zie ta ama vaw reih thai rai aw. Ei hrochhôh noh zydua kha hmophapa sai bao na tlao ei tao thlâh tyh bao. Chyhsa thâchhie nata haipa bie reih hrao tlâ na va, atu thyu ta chyhsa chahnaopakhi hrao tlâ hra na va, dâh nah phôh parao kaw ta mohropa zy pabua ngâhna taihta hmotao ngâpa chhao châ hra na va tahta reikah ta reih ta luhpâh apalaisa kawpa ta y chakhy thai rimâ awpa châ leipa pi ta. Keimo kho dâh hawhta ryu a reih ta khotalai kawpa ta y chakhy thai rimâ awpa chhao châ hra mapi. Keimo nata keimo he tala a chhie ma a pha ma tahpa â pahno thei thlyu ngyu aw mapi.
Châhrasala, he khizaw liana he keimo deita ta khih a sapa nata a pahrâpa châ leipa pi ta, eima daihti thaono tawhta chhâna tai miah vaw motuh awpa nata reih tuh awpa, eima hmotaopa hawhta miah thlietuh awpa chyhsa thysâh hlupi eima chheipâh liana he y tlô hra ei ta. He eima khizaw hrona noh nah daihti he tlyzaw ta a y zôzaw ngâthlâh ha awpa chhao châ hra leipa ta, chhâna noh nah daihti a hneipa ta a hrohpa nata khih a tlypa sai eima za châ. Eima chhâna noh nah daihti deikua ahyhmahta â pahno tlâ mapi.
Châvata, eima noh nah daihti chhâna eima tlô hlâna heta phôh (story) phapa tlai roh a chhuah chyu ei su u. Chataleipata la, eima chhâna noh nah daihti a vaw tlô tita he eima siesaipa; viasa, chhôhkha, khih nah tlâh vaih chyhsazy eima phôh miah ama vaw rei/thei tyh nawpa dâh ngiaroh â chhih hlei khô ta ama châta kâchhie zôchhie a chhih kaw aw. Apachaipa ta eima thi tita eima ri kiah liata nata thlâhkhaoh kiah liata eima ri miah pabu/pasotuh awpa; Pastor, Awhnano hyutuhpa etc, zy châ chhaona heta norai ngiaroh a chhih kaw aw. Eima thâtih dopa (chhina zie nata phana zie)zy rei awpa kâchhie zôchhiena zy vâta haipa bie zy taihta chyhsa hlupi hmiakô liata nata Khazohpa hmiakô liata eima pareisa pathlei aw tahpa he chi a chhih ngaita kaw. Keimo mopakha thâtih ropa phaleipa vâta Pastor, Awhnano hyutuhpa zy pakah paleih haipa bie eima pareisa thlâh ha khiah tala, eima paw Khazohpa hmia hmô ngâh awpa chhao châ aw vei.
Chahnaita, tahma phôh phapa rohna noh nah daihti eima hnei chhôh nona heta thyutliapa zy pi he phôh phapa a rohtuhpa châ awpa ta apatopatia bâ ei su u; he eima sapa hrina he “pawpi paw hawhta lo ta a uah heih tyhpa hawh deita eima châhna he eima pahnona chôta eima pahno via heih awpa chhao apeimawh ngaita kaw. Kei la, atavia tawhta, mylâ tawhta, thlah heih tawhta, hâhkô lâ tawhta zy tlâ roh lahva na, tahta lôhpahâh kawpata a tyuh ta a môna noh nah daihti châ khao vei. Noh chhâna noh nah daihti he vâpiati lopa hawhta nohto second sâkha sâkha ta a hnia via ngâthlâh ha tyh tlôh pi ta. Vâ Jerusalem thiehpa eima tlô tita chhao he eima hro noh chhôh phôhpa ropa hmâpa heta chyhsa thysâhlupi hmiakô liata lei nah vâ ryureihtuhpa chônôchai Khazohpa chhaota hmiamo viapa nata mo lei viapa, dyhchhie nata hneirôh, khihpi nata khihtaw, hmipha nata hmichhie pathluana rai hneilei pata, khopathliana dopa hmâpa ta, chi to pho to chô lia ryu maniah reipa tlôh aw ta, cha nota eima phôhpa ropa a phaleipa khiah tala eima no a zah ngaita kaw aw.
Chavâta, eima hrochhôh noh reilei kawpa liana heta lei nah vâ taihta miah a thôhkhei awpa phôhpa (story) phapa ropa a chhuah chyu ei suh u. Chito photo hmia liata hmiakai kawpa ta nata aly kawpa ta taotuh Khazohpa reithaipa ta eima y thei hra n'awpa ta nata vârâh rônahpa khihpi tlyhmia O chhôh eima ngia thei hra n'awpa ta ato liata asosi ta rietheih tao lyliapa ta eima hrochhôh noh nah daihti chyuta liana heta phôh a rohtuhpa nata phôhpa ama reih tyhpa lâta alie awpa eima châhna he kha pahnopa ta a thei thlâh ha chanei heih ei suh u.
Khizaw chyhsa a thaipazy ta ama reih tyhpa sâkha ei my theileipa cha, "nâ he phôhpa a rohtuhpa pakha châ chi ta, na rona pen nata a paraona (brush) kha chyhsa hropa rai pieleipa la, na pie noh tawhta na thâtih/phôhpa anoleipa lâta ama cha vaw ropa aw" tahpa he a châ.
A yzie cha, "Nô´ chhi tawhta eima za pua pataw nahta keimo thatih/phôhpa eima za roh pathao pâ ha tahna a châ. Akeimopa he phôh rona (pen) nata aparaona (brush) cha eima châ. Chhie nah pha eima pahno hlâ nata keimo khota eima piepa thai hlâ via ta cha miah taotuhpa Khazohpa ta miah a rohpapa phôh pha ngaitapa angiapâ thai awpa za hnei thlâh ha chy pi ta.
Anodeikuala, keimo khodâh hawhta eima za y pathao thai ha bâ nahta deikua châ, keimo ta eima za roh pazao bâ aw tahna a châ heih.
Chavâta, eima hrozie nôchâ he chyhsa hropa nata khizaw hmo seichâhna liata eima pie/pachhô thlâh hâ awpa châvei. Eimâ sohsi kaw awpa a peimawh. Eima hrozie nôchâ nata hmotaopazy nata palôhrupa phaozie tawhna heta nata eima khihsatôhtu zy tawhna heta chyhsa ta eima noh nah daihti a chhâ tita, chacha phôhpa hawhta miah ama vaw reipa tyh bâ awpa phôhpa châ a châ. Eima hrozie nôchâ hmotaopa zy a pha khiah, chyhsa ta a phana lâ miah vaw reipa aw ei ta, eima hrozie nôchâ hmotaopa zy a chhie khiah chyhsa ta a chhiena lâta miah ama vaw reipa hra aw. Eima rona dâh deikua a lyu leipazy y pi ta, a lyupa zy chhao eima y thei hra aw. Kha eima phôh ropa lymâ hawhna khata miah reipapha aw ei ta, miah ama reipachhie hra aw. Thokhazy pi ta a phana lâ ta a ropa y aw pi ta, thokha zy heih pita a chhiena lâ ta a ropa eima y heih hra aw.
Chavata, eima hrochhôh noh nah daihti reilei kawpa liana heta chyhsa hropazy ama tao leikâpa zy vâta nata dâh nah phôh khizaw nata awnanopa biezy zyhleipa ta ama parao leikâpa zy vâta tao thlâh ha hra leipa ta, bleima bible bie hawhta, *Nâ deikua cha ato liata a sohsi la, riethei tao la,Thâtihpha chhotuhpa lâ rai hria la, na chakaona kha patlô teh.* (2 Tim. 4:5). Ato eima tao awpa khiahta la eima hmia nah hnôh, chavei nah chachâh, chô nah ry mohmia pasaih khai ha tua ta tao awpa a châ khiah tao tlai, taolei awpa a châ khiah taolei ngâh tlai eima tah awpa a châ. Abeipa khona zie a châ tlai tahpa liahsa eima pahnopasia khai ha tawhta hmoto zy he asohsi kawpa ta eima tao awpa a châ. NÂ nah KEI phôhpa eima rona dâh a pha khiah a vaw reihtuh awpazy hnei hluh aw pi ta, rei a pha vaw tah aw ei ta, eima phôhpa ropa chhao kha he khizaw a y chhôhta y ngâh thlâh ha hra aw ta, a thei chhao thei hluhpi a pathei hra aw.
Anodeikuala, eima phôhpa ropa a chhie khiahta lâ a rei chhao rei ho leip'aw ei ta, ama rei tlakaihpa chhao cha a chhiena zie ta miah ama vaw reipa thei hra aw. A thei pathei awpa chhao ylei p'aw ta, chhâzaw châ reilei ti hu buakha a vaw lâ ta a leipa hawh deita ta a lei ha aw.
Achhâ chaina liata ei reih khohpa cha; Nâ nah Kei he a sâkhana liata a peimawh chaipa *Pen nata Brush* cha eima châ. Eima phôh rochheipa zy angialeipa zy taopathi theituhpa y chhôhpa eima châ. Nâ nah Kei eima nohto hro zie y dâh phôhpa apha khiah; Khihtlâh, Awnanopa, Chhôhkha, Py nah phu nata Râh zy taihta eima phôhpa thâtih rei awpa a ngiatiah leip'aw ei ta, chi hro pho hro râh hropa zy liata ama hmia hmisa phao zie chhao pha aw ta, hmialâ daihti ama kaw sie laih lymâ n'awpa liata chhao hona, thathyuna, thapawna ta ama bie hra aw.
Chahnaita, keimo thyutlia chhâ; pen nata brush nata paper a hneihlu thlâh ha chypa zy pi heta la, eima noh nah daihti a chhâ hlâna he ta phôh phapa roh awpa ta keih chakâ bâ ei su u. Taoleipa hlâta cha; haw kaw hra sala palôh a ngiapachhi kawpa ta hro thieh hneipa he phavia tlôh ta. Abeipa Khazohpa khona zie nata â lyna zie chhao châ hra tlôh ta. Mongyu bieso sâkha liata chhao, "Better Late Than Never" tahpa ta miah a chho hra.
Chavata, nâ thyutlia thatlôpa nata hmipha sâ seih, kei thyutlia thatlôpa nata hmipha sâ seihpa na he, eima chhôhkha, viasa richâh, awnanopa nata khihtlâh, pastor nata awnano chhihtuhpazy ta riahpha kawpa ta nata kâchhie zôchhiena rai hneileipa ta eima phôh ropa ama vaw rei thei n'awpa ta atanoh tawhta phôh phapa, mohropa zy châta phôh rei tlâh a châ awpa nata byhnâ tlâh a châ awpa “Phôh Phapa” tlai he roh pathao bâ ei suh u.
___________________