24/09/2026
व्हॉट्सॲपवर आलेला अप्रतिम मेसेज.. 👇🏼
कॉपी..
"उठ. उभी राहा. मांडीखालचा कागद काढ नि माझ्या हातात दे. अख्खा पेपर बघतोय मी तुला.. दर पाच मिनिटांनी घडी उघडतेस नि खाली बघतेस!"
काळे सरांचा शब्द वर्गात घुमला, नि पन्नास माना एकदम वर झाल्या. सहामाही परीक्षेचा गणिताचा पेपर चालू होता. काळे सर म्हणजे केंद्रावरचा दरारा. त्यांच्या नजरेखाली कॉपी करणं म्हणजे वाघाच्या गुहेत शिरणं, असं पोरं म्हणायची. नि आज त्यांच्या तावडीत सापडली होती मागच्या बाकावरची सविता.
पोरगी उभी राहिली. तिचे हात कापत होते. डोळ्यांत टचकन पाणी आलं. तिनं मांडीखालचा घडी केलेला कागद काढला, नि सरांच्या हातात दिला. वर्ग श्वास रोखून बघत होता. आता ही घरी जाणार, पेपर रद्द होणार, नि उद्या अख्ख्या शाळेत हिचं नाव होणार.. सगळ्यांच्या डोळ्यांपुढं तेच चित्र होतं.
काळे सरांनी घडी उघडली. नि ते वाचत राहिले.
कागदावर गणितं नव्हती. सूत्रं नव्हती. आजारी माणसाच्या थरथरत्या अक्षरांत चार ओळी होत्या..
चिऊ, घाबरू नकोस. तू वर्षभर अभ्यास केलायस, तो कागद कधी विसरत नसतो. पेपर अवघड वाटला की माझी आठवण काढ नि सावकाश श्वास घे. मी इथं दवाखान्यात बरी होतेय, नि तू तिथं पास होतेयस.. दोघी मिळून घरी गोड करू. तुझी आई.
खाली कुंकवाचं बोट उमटवलेलं होतं.
सरांनी वर बघितलं. पोरगी खाली मान घालून उभी होती, नि तिच्या पापण्यांतनं पाणी ठिबकत होतं. ती अडखळत म्हणाली,
"सर, आई सरकारी दवाखान्यात आहे.. मोठं ऑपरेशन झालंय तिचं. परीक्षेच्या आधी भेटायला गेले होते, तेव्हा तिनं हे लिहून दिलं. म्हणाली, पेपरला जवळ ठेव. भीती वाटली की वाचत जा. मी कॉपी नाही केली सर.. देवाशपथ. फक्त भीती वाटली की घडी उघडून आईचं अक्षर बघत होते."
वर्गात टाचणी पडली असती तरी ऐकू आली असती. काळे सर बराच वेळ त्या कागदाकडं बघत उभे राहिले. मग त्यांनी सावकाश घडी घातली, नि तो कागद पोरीच्या हातात परत दिला.
"जागेवर बस. पाणी पी आधी." त्यांनी स्वतःच्या टेबलावरचा तांब्या तिच्या बाकावर नेऊन ठेवला. "अन् हा कागद मांडीखाली नको.. कंपासपेटीत ठेव, उघड्यावर. लपवलेल्या वस्तूची भीती वाटते, उघड्या वस्तूची ताकद होते. हे कॉपीचं पान नाही, पोरी. वर्षभराच्या अभ्यासाची पावती आहे.. लिही आता. वेळ भरपूर आहे."
सविता बसली. तिनं कागदाची घडी कंपासपेटीत ठेवली, डोळे पुसले, नि पेपर लिहायला लागली. सरांनी बाकीच्या वर्गाकडं एकदाच बघितलं, नि पन्नास माना परत पेपरात गेल्या. मधल्या सुट्टीत सरांनी शिपायाकडनं सविताच्या घरचा पत्ता नि दवाखान्याचं नाव लिहून घेतलं.. कुणाला कळू न देता. त्या दिवशी त्या वर्गात एकानंही कॉपीचा विचार केला नाही, असं पुढं पोरं गमतीनं सांगायची.. कारण सरांच्या डोळ्यांत पाणी बघणं हे वाघाच्या डरकाळीपेक्षा अवघड होतं.
निकाल लागला. सविता गणितात चांगल्या गुणांनी पास झाली. पेढे घेऊन ती दवाखान्यात गेली, नि तिथं तिला दुसरा धक्का बसला.. आईच्या उशाशी फळांची पिशवी ठेवलेली होती, नि आई सांगत होती, तुझ्या शाळेतले कुणी काळे सर म्हणून आले होते. म्हणाले, पोरगी हुशार आहे, तिची काळजी करत बसू नका.. तुम्ही फक्त बऱ्या व्हा.
पुढच्या वर्षीपासनं काळे सरांच्या केंद्रावर एक नवी रीत सुरू झाली. पेपर वाटायच्या आधी ते वर्गाला सांगायचे,
"ज्याला देवाचा अंगारा, आईचा फोटो, बापाचं पत्र.. असं काही जवळ ठेवायचं असेल, त्यानं खुशाल ठेवावं. फक्त कंपासपेटीत, उघड्यावर ठेवा. धीराच्या वस्तू लपवायच्या नसतात. लपवायची असते ती फक्त चोरी.. नि चोरी इथं कुणी करत नाही, कारण तुम्ही वर्षभर अभ्यास केलाय. लिहा आता. वेळ भरपूर आहे."
दरवर्षी कुणा ना कुणाच्या कंपासपेटीत एखादी घडी असते. सर ती बघतात, नि न बघितल्यासारखं करत नाहीत.. बघून मान डोलावतात.
🙏
टीप : लेखकाचं नाव माहीत असल्यास कमेंटमध्ये अवश्य टॅग करा.. 🙏🏼
