18/06/2026
ئەمریكا بۆ عەلی زەیدی: بەزوترین كات موچەو هاوكاریی دارایی ئەو گروپانە ببڕێت كە چەك دانانێن
سەرتیپ جەوهەر
لەگەڵ ئیمزاكردنی رێككەوتن لەگەڵ ئێران، دۆناڵد ترەمپ نوێنەری خۆی بۆ كاروباری عیراق و سوریا (تۆم باراك)ی رەوانەی عیراق كرد. مەبەست لەو هاتنە دووپاتكردنەوەی ئەجێنداو پلانی ئەمریكابوو بۆ قۆناغی دوای رێككەوتنەكەیان لەگەڵ ئێران و هاوكات پێدانی چەند راسپاردەیەك بوو بەحكومەتی عیراق و هاوكات روونكردنەوەی هەڵوێستی وشنتۆن بوو بۆ كورد لەعیراق و سوریا.
بەپێی ئەو زانیاریانەی لەبەغدا هەن، پێدەچێت ئەمریكا بیەوێت لەدوای راوەستانی شەڕیش لەگەڵ ئێران، فشارەكانی بۆ سەر ئەو وڵاتە بەردەوامیی پێبدات بەڵام بەڕێگای دیكە، لەوانە؛ نەهێشتنی گروپە چەكدارەكانی نزیك لەئێران لەعیراق لەڕێی بڕینی هاوكارییە داراییەكان و هاوكات ناچاركردنی حكومەتی دیمەشق بەكۆنترۆڵكردنی سنورەكان لەگەڵ لوبنان و رووبەرووبونەوەی حزبوڵلای لوبنان لەوناوچانە. دەگوترێت داوا لەمەزلوم عەبدی فەرماندەی هێزەكانی سوریای دیموكرات كراوە بەشێك لەهێزە تایبەتیەكانی بەناوی (هات) لەژێر چەتری حكومەتی دیمەشق بەشدار پێبكەن، بەڵام تائێستا كورد هیچ وڵامێكی نەداونەتەوە. بۆ ئەم مەبەستە پێدەچێت ئەمریكاو توركیا لەمەسەلەی بەشداریكردنی كوردیش گفتوگۆیان كردبێت.
لەبەغدا، تۆم باراك بەروونی بە عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراقی گوتووە بەزووترین كات موچەو دارایی ئەو گروپە میلیشیایانە ببڕێت كە چەكدانانێن. ئەگەر موچە وەرگرن ئەوا ئەمریكا حكومەتی عیراق بەبەرپرسیار دەزانێت لەو دۆسیەیە. بڕیاریشە ناوەڕاستی مانگی داهاتووو زەیدی سەردانی واشنتۆن بكات و دۆناڵد ترەمپ ببینێت، تا ئەوكاتە روون دەبێتەوە حكومەتی بەغدا پابەندی راسپاردەكەی ئەمریكا دەبێت یان نا؟ بەڵام پێشبینی دەكرێت بۆ سەلماندنی لایەنگیریی ئەمریكا، زەیدی رێوشوێنی پێویست بگرێتەبەر.
یەكێكی دیكە لەداواكانی تۆم باراك راگرتن و هەڵوەشاندنەوەی هەموو مامەڵەو بازرگانیی و گرێبەستێكی بواری وزەیە لەگەڵ ئێران. ئەم بڕگەیە پرسی هەناردەكردن و هاوردەكردنی وزە دەگرێتەوە بەتایبەتیش كارەباو سوتەمەنی پێویست، ئەم بڕگەیە هەرێمی كوردستانیش دەگرێتەوە، بۆیە ماوەیەكە نرخی سوتەمەنی لەعیراق و هەرێمی كوردستان گرانبووە، چونكە ئەمریكا مەرجی لەسەر عیراق سەپاندووە. ئەگەر ئەم زانیارییە راست بێت ئەم هاوینە گرفتی گەورەی كارەبا بۆ عیراق دروستدەبێت و دوور نییە هەرێمی كوردستانیش رووبەرووی كێشە ببێتەوە، بەڵام داوای لەهەردوولا (عیراق و هەرێم) كردووە هەماهەنگ و رێككەون لەسەر پرسی وزە كە زیاتر مەبەست لێی پێدانی گازی سروشتیی هەرێمە بەعیراق بۆ بەرهەمهێنانی بواری كارەبا. سەبارەت بە سوتەمەنیش كۆمپانیاو پاڵاوگەكان لەهەرێمی كوردستان و عیراق قازانجی زۆر گەورە دەكەن چونكە لەم ماوەیە نرخی سوتەمەنی نزیكەی لە 20% بۆ 25% بەرزبۆتەوە.
سەبارەت بەهەرێمی كوردستانیش لەكۆبونەوەكانی لەگەڵ پارتی و یەكێتیی، كەمێك زانیاریی ناڕەسمیی دزەیكردووە ئەویش، داوای لەهەردوولا كردووە هەرچی زووە حكومەتی نوێ دروستبكرێت، هیچ بیانویەك نابێت رێگر بێت لەبەردەم پێكهێنانی حكومەت و چیتر دواكەوتنی. هەردوولای ئاگاداركردۆتەوە لەدۆخی هێزی پێشمەرگە لەكوردستان و پرسی كۆنترۆڵكردنی سنورەكان مەبەست لێی سیستمی ئیسكۆدا-یە.
لەهەرێمی كوردستانیش نیگەرانیی بەنوێنەری ئەمریكا راگەیەنراوە سەبارەت بەوفشارانەی لەهەرێمی كوردستان دەكرێت بەتایبەتیش ناردنی درۆن و پەلاماردانی هەرێم لەڕێی گروپە چەكدارەكانی نزیك ئێران لەناوچەكانی عیراق بێئەوەی هەرێمی كوردستان بەشێك بێت لەململانێی نێوان ئێران و ئەمریكا.
خولاسە؛ ئەمریكا لەپرسی پێكنەهاتنی حكومەتی هەرێم زۆر نیگەرانە، هەردوولای لەدووبارە رێكخستنەوەی عیراق ئاگاداركردۆتەوە، بەڵام بەپێی لێدوانەكانی دوێنێی هەردوو حزب لەئاستی باڵا، پێدەچێت بارودۆخەكە زۆر ئاڵۆزتر بێت لەوەی لەمیدیاكان باس دەكرێت. سەرباری پەیوەندی و نامەگۆڕینەوەی هەردوولا لەماوەی هەفتەی رابردوو، بەڵام دوێنێ لێدوانەكانی بەپرسانی هەردوولا، بەتایبەتیش لێپرسراوانی پارتی، ئاڵۆزیی و ناكۆكیی قوڵی هەردوولای روونكردەوە. بەكورتی، هیوایەك هەبوو هەلادوولا كۆببنەوە، بەڵام لێدوانەكانی دوێنێ ئەوەمان پێناڵێت.
