30/09/2026
त्रेतायुगमा जनकपुरका राजा जनकलाई दार्शनिक राजा पनि मानिन्छ । सीताको पिता उनको त्याग र तपस्याको छुट्टै कथा छ । अर्कोतिर महाभारतमा दुर्योधन नामक एक पात्र छ, जसले आफ्नै कुरुवंशका पाण्डव हराउने काममा मुख्य भुमिका खेले । हो, एआईयुगमा धरानमा बस्दै आएका जनकरिषि चाम्लिङ राई न राजा त हैनन तर दुर्योधन बन्न चाहि खोजेको देखिन्छ ।
हर्क साम्पाङ र जनक पहाडि जिल्ला खोटाङमा जन्मिए । दुबै राई वंशका हुन । कर्म गर्दै दुबै चुरे नजिकको शहर धरान झरे । उमेरले जनक हर्कभन्दा केहि जेठा हुन । हर्क लाहुरेको छोरो जनक चाउरेको । दुबैले बाल्यकाल आआफ्नो तरिकाले बिताए । जनक तत्कालिन समयमा गोपाल खम्बुले पुर्वमा सुरु गरेको किरात मुक्ति मोर्चामा सकृय भए । बेलाबेला साहित्य र पत्रकारितामा झुल्किन थाले । हर्क कम्युनिष्ट बिचार भएका पुस्तकहरु पढे तर कुनै पार्टीमा लागेनन ।
समय बदलिदै गयो । हर्क बिदेश गए, फर्किए अनि सामाजिक कार्यमा लागे । जनक माओबादिको नेता बने, पत्रकारिता गर्दै गए । जनक किरात राई समुदायको हकहित र खोसिएको अधिकार पुन:स्थापित हुनु पर्छ भन्दै बिभिन्न जातीय अधिकारको आन्दोलनमा सहभागी हुन थाले । पुर्वमा छुट्टै पहिचानसहितको किरात राज्य हुनुपर्छ भन्न समेत भ्याए । बन्द हडतालमा सहभागी भए, कयौपटक जेलनेल समेत भोगे । गाईगोरु काटेर खान पाउनुपर्छ भन्ने माग राखे । त्यसबारे किताब नै लेखे । गोरु चिन्तन ।
राईलिम्बु सहित आदिबासीको सयौ बर्षदेखिको सांस्कृति, धार्मिक र परम्परागत मुल्य मान्यता सहितको पहिचान हुनुपर्दछ भनेर हर्क साम्पाङले हिंसारहित आन्दोलन गरे । जनताका सासाना माग राखेर एक्लै सडकमा निस्किए । कराए, चिच्याए । जेलनेल पनि परे । मेयर नहुदासम्म यी दुईबिच खासै मनमुटाब थिएन । हर्क भन्दा धेरैले जनकलाई चिन्थे । खासगरी राई समुदायमा जनकको पहिचान र परिचय लोभलाग्दो नै थियो । तर एक्कासी हर्क मेयर बनेपछि परिस्थिति बदलियो । हर्कले नगरपालिकामा हुने राजनिति र पत्रकारिताको घिनलाग्दो खेल सधैंको लागी बन्द गरिदिए ।
त्यसैदिनदेखि जनक हर्कको बिरोधमा उत्रीए । आज यहासम्म आईपुग्दा हर्कको पछि जनक योहदसम्म आएका छन कि हर्क आजै वा भोलि नै पतन भएको सुन्न र देख्न आतुर छन । उनको जिन्दगीको सबैभन्दा ठुलो दुश्मन हर्क हो । उनको लागी हर्क क्यान्सर नै हो । उनको चाहाना छ- हर्क प्रधानमन्त्री हुनुभन्दा बरु यो देशै नहोस । त्यस्को लागी जनक आजभोलि हर्क साम्पाङको बिरोधी खोज्दै हिड्न थालेका छन ताकि एउटा छुट्टै बिरोधी दस्ता बनाउन सकु । भोलि त्यो दस्ता मार्फत गतिलो मिसाईल हर्क माथि बर्दाउन पाउ । तर लाग्छ, त्यो मिसन र मिसाईल उनको जुनीमा कहिल्यै बन्नेवाला छैन ।
