13/03/2026
តើប្រទេសជិតខាងកម្ពុជា កំពុងធ្វើអ្វីខ្លះដើម្បីដោះស្រាយបន្ទាន់ ខណៈវិបត្តិប្រេងឡើងថ្លៃ ដោយសារសង្គ្រាមរវាងអ៊ីរ៉ង់ ទល់នឹងអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល?
ភ្នំពេញ៖ ការផ្ទុះឡើងនៃជម្លោះយោធាទ្រង់ទ្រាយធំរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ទល់នឹងសាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ នៅដើមឆ្នាំ២០២៦ បានបង្កឱ្យមានរលកឆក់កំដៅដ៏ខ្លាំងក្លាទៅលើប្រព័ន្ធថាមពលសកល ដែលមិនធ្លាប់មានចាប់តាំងពីវិបត្តិប្រេងក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០។ ការវាយប្រហារតាមអាកាសលើទីក្រុងតេហេរ៉ង់ ដែលបណ្តាលឱ្យមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ លោក Ali Khamenei ទទួលមរណភាព បានរុញច្រានតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាឱ្យធ្លាក់ចូលក្នុងស្ថានភាពសង្គ្រាមពេញទំហឹង និងបានបង្កឱ្យមានការបិទខ្ទប់ច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលជាសរសៃឈាមបង្ហូរប្រេងដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់ពិភពលោក។
ច្រកសមុទ្រ Hormuz គឺជាចំណុចស្លាប់រស់នៃពាណិជ្ជកម្មថាមពលសកល ដែលមានការឆ្លងកាត់ប្រេងឆៅប្រហែល ២០ ភាគរយនៃតម្រូវការពិភពលោក និងជិត ២០ ភាគរយនៃឧស្ម័នធម្មជាតិរាវ (LNG)។ ការរំខានដល់ចរាចរណ៍នាវាដឹកប្រេងក្នុងតំបន់នេះ បានធ្វើឱ្យទីផ្សារថាមពលពិភពលោកធ្លាក់ចូលក្នុងភាពមិនច្បាស់លាស់ និងមានភាពប្រែប្រួលខ្លាំងបំផុត។
គិតត្រឹមពាក់កណ្តាលខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ តម្លៃប្រេងឆៅបានហក់ឡើងលើស ១០០ ដុល្លារ ក្នុងមួយបារ៉ែល ជាថ្មីម្តងទៀត ខណៈដែលការវាយប្រហារលើនាវាដឹកប្រេងនៅដែនទឹកអ៊ីរ៉ាក់ និងការបន្តបិទខ្ទប់ច្រក Hormuz បានធ្វើឱ្យចរាចរណ៍នាវាដឹកប្រេងធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ពីមធ្យមភាគប្រមាណ ១២៩ គ្រឿងក្នុងមួយថ្ងៃ មកនៅត្រឹម ៤ គ្រឿងប៉ុណ្ណោះ។
សម្រាប់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលភាគច្រើនជាអ្នកនាំចូលថាមពលសុទ្ធ វិបត្តិនេះមិនមែនជាបញ្ហាតម្លៃប្រេងនៅស្ថានីយ៍ប្រេងឥន្ធនៈប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាការគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខស្បៀង ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ភស្តុភារ និងស្ថិរភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចទាំងមូលផងដែរ។ ប្រទេសជិតខាងកម្ពុជា ដូចជា ថៃ វៀតណាម និងឡាវ កំពុងអនុវត្តវិធានការបន្ទាន់ជាច្រើន ដើម្បីទប់ស្កាត់ឥទ្ធិពលនៃវិបត្តិនេះ។
រដ្ឋាភិបាលថៃបានចាត់ទុកវិបត្តិនេះជាបញ្ហាសន្តិសុខថាមពលជាតិ។ ទោះបីជាកម្រិតគ្រោះថ្នាក់នៅតែស្ថិតក្នុងកម្រិតទី១ (ពណ៌បៃតង) ក៏ដោយ ក៏ផែនការឆ្លើយតបបន្ទាន់ត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងពេញទំហឹង។
វិធានការសំខាន់ៗរួមមាន៖ ប្រើប្រាស់ មូលនិធិប្រេងឥន្ធនៈជាតិ ដើម្បីបង្កកតម្លៃម៉ាស៊ូតឱ្យនៅក្រោម ៣០ បាតក្នុងមួយលីត្រ, បញ្ឈប់ការនាំចេញប្រេងចម្រាញ់ជាបណ្តោះអាសន្ន (លើកលែងឡាវ និងមីយ៉ាន់ម៉ា), បង្ខំឱ្យភ្នាក់ងាររដ្ឋធ្វើការ ពីផ្ទះ (Work From Home) ដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថាមពល និងកំណត់សីតុណ្ហភាពម៉ាស៊ីនត្រជាក់នៅក្នុងអគាររដ្ឋ និងអគារសាធារណៈនៅចន្លោះ ២៦–២៧ អង្សាសេ ។ វិធានការទាំងនេះមានគោលបំណងបង្កើនស្ថិរភាពទីផ្សារថាមពល និងបង្ការ ការកើនឡើងថ្លៃដឹកជញ្ជូន និងថ្លៃស្បៀង។
សម្រាប់វៀតណាម រដ្ឋាភិបាលបានបង្ហាញពីសមត្ថភាពក្នុងការឆ្លើយតបយ៉ាងរហ័ស និងមានលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រី Pham Minh Chinh បានបង្កើត “ក្រុមការងារសន្តិសុខថាមពលជាតិ” ដើម្បីតាមដានស្ថានភាពទីផ្សារថាមពល ២៤ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ។
វិធានការសំខាន់ៗរបស់វៀតណាមរួមមាន៖ បញ្ចេញមូលនិធិស្ថិរភាពប្រេងឥន្ធនៈ (BOG) រហូតដល់ ៥,០០០ ដុងក្នុងមួយលីត្រ ដើម្បីសម្រាលតម្លៃលក់រាយ, បញ្ចុះពន្ធនាំចូលប្រេងឥន្ធនៈ មកត្រឹម ០%, ស្នើលុបចោល ពន្ធបរិស្ថានលើប្រេងឥន្ធនៈ ជាបណ្តោះអាសន្ន, បង្កើនការនាំចូលប្រេងឥន្ធនៈ ប្រហែល ៣០% និង ចរចាទិញប្រេងឆៅបន្ថែមពីប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា ដូចជា កូវ៉ែត និងអារ៉ាប់រួម ។ យុទ្ធសាស្ត្រនេះមានគោលបំណងធានាឱ្យមានការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងគ្រប់គ្រាន់ និងបង្ការ ការកើនឡើងថ្លៃអគ្គិសនី និងថ្លៃដឹកជញ្ជូន។
ក្នុងចំណោមប្រទេសជិតខាងកម្ពុជា ឡាវត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាប្រទេសដែលរងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។ ប្រទេសនេះគ្មានច្រកសមុទ្រ និងពឹងផ្អែកលើការនាំចូលប្រេងពីប្រទេសថៃរហូតដល់ ៩៧ ភាគរយ ដែលមានតម្លៃប្រមាណ ១.២២ ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងមួយឆ្នាំ។ ការធ្លាក់ចុះនៃតម្លៃរូបិយប័ណ្ណ គីប ប្រៀបធៀបនឹងដុល្លារ បានធ្វើឱ្យការនាំចូលថាមពលកាន់តែមានតម្លៃថ្លៃ។
ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិនេះ រដ្ឋាភិបាលឡាវបានអនុវត្តវិធានការបន្ទាន់ជាច្រើន ដូចជា៖ ហាមឃាត់ការលក់ប្រេងក្នុងធុងដែលមានចំណុះលើសពី ៥ លីត្រ, អំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋប្រើប្រាស់ រថយន្តរួមគ្នា និងកាត់បន្ថយការធ្វើដំណើរដែលមិនចាំបាច់, បង្កើនការគ្រប់គ្រងការចែកចាយប្រេង ដើម្បីបង្ការ ការប្រមូលស្តុក ។
អ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ចបានព្រមានថា ប្រសិនបើការបិទច្រក Hormuz បន្តយូរជាងនេះ វាអាចបង្កឱ្យមាន វិបត្តិថាមពលសកលជាថ្មីម្តងទៀត ដែលស្រដៀងទៅនឹងវិបត្តិប្រេងនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ និងអាចប៉ះពាល់ដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់តំបន់ទាំងមូល ៕
អត្ថបទដោយ Camscope
