09/01/2026
මොකක්ද මේ වියානා සම්මුතිය
ඕසෝන් වියනා සම්මුතිය (Vienna Convention for the Protection of the Ozone Layer) යනු පෘථිවියේ ඕසෝන් තට්ටුව ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වූ ජාත්යන්තර ගිවිසුමකි. මෙය 1985 වසරේදී රටවල් 28 ක් එක්ව අත්සන් කරන ලදි. ඕසෝන් තට්ටුවේ විනාශයට දායක වන ක්ලෝරෝ ෆ්ලෝරෝ කාබන් (CFC) වැනි රසායනික ද්රව්ය නිෂ්පාදනය අඩු කිරීම හා එමඟින් ඕසෝන් ස්ථරය ක්ෂ්ය වීමේ ක්රියාකාරකම් සීමා කිරීම සිදුවේ.
1970 දශකයේදී, විද්යාඥයන් වන Mario Molina සහ F. Sherwood Rowland විසින් ක්ලෝරෝ ෆ්ලෝරෝ කාබන් (CFCs) ඔසෝන් තට්ටුව විනාශ කරන බව සොයා ගන්නා ලදී. මෙම විනාශය නිසා පාරජම්බුල කිරණ (UV radiation) පෘථිවියට වැඩිපුර ලැබීමෙන් සමේ පිළිකා, ඇස් රෝග සහ පරිසර පද්ධතිවලට හානි සිදුවේ.
මෙම සොයාගැනීම්වලට ප්රතිචාර වශයෙන්, එක්සත් ජාතීන්ගේ පරිසර වැඩසටහන (UNEP) ජාත්යන්තර සාකච්ඡා ආරම්භ කළේය. 1985 මාර්තු 18-22 දක්වා වියානාවේ පැවති සමුළුවේදී (Vienna Conference on the Protection of the Ozone Layer) මෙම සම්මුතිය අනුමත කරන ලදී. එය 1985 මාර්තු 22 වන දින අත්සන් කිරීම සඳහා විවෘත කරන ලද අතර, රටවල් 28 ක් අනුමත කිරීමෙන් පසු 1988 සැප්තැම්බර් 22 වන දින බලාත්මක විය.
ඓතිහාසික පසුබිම:
මෙම සම්මුතිය රාමුවක් පමණි; එය නිශ්චිත සීමාවන් නියම නොකරයි, නමුත් ඔසෝන් තට්ටුව ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පර්යේෂණ, අධීක්ෂණය සහ ක්රියාමාර්ග සඳහා රටවල් සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට බැඳී සිටී. එය ලොව සෑම රටකම අත්සන් කළ පළමු ගිවිසුම වන අතර, 2009 වන විට සම්පූර්ණ ජාත්යන්තර අනුමැතිය ලැබීය.
1987 මොන්ට්රියල් ප්රොටෝකෝලය:
වියනා සම්මුතියේ පදනම මත ගොඩනැගුණු මෙය ඔසෝන් විනාශක ද්රව්ය පහත හෙලීම සඳහා බැඳුම්කර ඉලක්ක නියම කළේය.
සාර්ථකත්වය:
මෙම ගිවිසුම් නිසා ඔසෝන් තට්ටුව ක්රමයෙන් සුවය ලබමින් ඇති අතර, එය පරිසර ගිවිසුම්වල සාර්ථකත්වයේ ආදර්ශයකි.
40 වන සංවත්සරය:
2025 මාර්තු 22 වන දින 40 වන සංවත්සරය සමරන ලදී.
මෙම සම්මුතිය ජාත්යන්තර සහයෝගීතාවයේ බලය පෙන්වන අතර, දේශගුණ විපර්යාස වැනි වෙනත් පරිසර ගැටලු සඳහා ආදර්ශයක් වේ.
