20/06/2026
🦁 ජීවිතේ කියන්නේ Check-list එකක්ද? සමාජය අටවපු 'සාම්ප්රදායික සාර්ථකත්වයේ' උගුල
මචං, කවදාහරි නිදහසේ ඉන්න වෙලාවක ඔයාටම මෙහෙම හිතිලා තියෙනවද? "මම මේ ගෙවන්නේ ඇත්තටම මගේ ජීවිතේද, නැත්නම් වෙන කවුරුහරි මීට අවුරුදු ගාණකට කලින් ලියලා දුන්නු ස්ක්රිප්ට් එකක මම නිකම්ම නිකං රඟපානවා විතරද?"
පොඩ්ඩක් හිතලා බලන්න බ්රෝ. අපි ඉපදෙනවා, ඊටපස්සේ පෙර පාසල්, පාසල් යනවා. O/L, A/L පාස් වෙනවා. කැම්පස් යනවා නැත්නම් කෝස් එකක් කරනවා. ඊළඟට හොඳ පඩියක් තියෙන ජොබ් එකකට යනවා. වයස 28-30 වෙද්දී බඳින්න ඕනේ. ඊටපස්සේ ළමයි හදන්න ඕනේ. ලෝන් එකක් දාලා වාහනයක්, ගෙයක් ගන්න ඕනේ. අවුරුදු 60 දී පෙන්ෂන් යනවා. අන්තිමට ලෙඩ වෙලා මැරිලා යනවා. මේක හරියට කවුරුහරි අපිට අතට දීපු 'ටයිම් ටේබල්' එකක් වගේ නේද? අද කේසා කතා කරන්නේ මේ හැමෝම යන "සාම්ප්රදායික ජීවන රටාව" හෙවත් 'Social Script' එක ඇත්තටම අපේ යහපතට හැදුණු පාරක්ද, නැත්නම් අපිව සදාකාලිකව හිරකරන අදෘශ්යමාන කූඩුවක්ද කියන එක ගැනයි.
කාර්මික විප්ලවයේ සැඟවුණු න්යායපත්රය
මේ කතාව පටන් ගන්නේ අද ඊයේ නෙවෙයි මචං. මේ අපි අද අත්විඳින 'පාසල - රැකියාව - විශ්රාම යාම' කියන රාමුව හැදුණේ 18 වැනි සහ 19 වැනි සියවස්වල ඇතිවුණු කාර්මික විප්ලවයත් එක්ක. ඒ කාලේ ෆැක්ටරි අයිතිකාරයන්ට ඕනේ වුණේ ප්රශ්න අහන, අලුතින් හිතන නිර්මාණශීලී මිනිස්සු නෙවෙයි. නියමිත වෙලාවට වැඩට එන, කියන දේ අහගෙන ඉන්න, එකම දේ යන්ත්රයක් වගේ දවස පුරාම කරන්න පුළුවන් 'කීකරු සේවකයෝ' පිරිසක්.
අපේ වර්තමාන අධ්යාපන ක්රමය සහ ජීවන රටාව හැදිලා තියෙන්නෙත් අන්න ඒ මොඩල් එකට. සීනුව ගැහුවම වැඩ පටන් ගන්නවා, සීනුව ගැහුවම කනවා, සීනුව ගැහුවම ගෙදර යනවා. මේකෙන් කරන්නේ අපේ ඇතුළේ තියෙන නිදහස් චින්තනය මරලා දාලා, සමාජයට අවශ්ය විදිහට වැඩ කරන රොබෝවරු ටිකක් නිර්මාණය කරන එකයි.
මොළය රවටන 'ආරක්ෂාවේ' මායාව
ඇයි එහෙනම් අපි හැමෝම මේ ස්ක්රිප්ට් එකට මෙච්චර කැමති? ඇයි වෙනස් දෙයක් කරන්න බය? ඒකට හේතුව තියෙන්නේ අපේ පරිණාමීය මනෝවිද්යාව ඇතුළේ. අවුරුදු දහස් ගාණකට කලින් ගල් යුගයේදී, රංචුවෙන් වෙන් වෙලා තනියම වෙනස් විදිහකට ජීවත් වෙන්න ගියපු මනුස්සයාට අත්වෙච්ච ඉරණම තමයි කුසගින්නේ මැරෙන එක, නැත්නම් සතෙකුට ගොදුරු වෙන එක.
අපේ මොළය හැදිලා තියෙන්නේ 'අලුත් දේවල්' වලට බය වෙන්න සහ 'ප්රසිද්ධ, හැමෝම යන පාරේ' යන්න. ඒකෙන් මොළයට දැනෙනවා මාර ආරක්ෂාවක්. සමාජය මේ දුර්වලතාවය පාවිච්චි කරලා අපිට කියනවා, "ඩිග්රියක් අරන් රජයේ රස්සාවක් හරි ස්ථිර රස්සාවක් හරි කළොත් ඔයා සේෆ්" කියලා. හැබැයි බ්රෝ, අද කාලේ තියෙන ආර්ථික අර්බුද සහ කෘත්රිම බුද්ධිය (AI) වගේ දේවල් එක්ක, මේ 'සේෆ්' කියන එක තමයි ලෝකේ තියෙන ලොකුම අවදානම.
ණය කන්දක හිරවුණු 'සාර්ථක' ජීවිතය
ලංකාවේ වගේ රටවල මේ සාම්ප්රදායික ජීවන රටාව ඇතුළේ තියෙන භයානකම උගුල තමයි 'පාරිභෝජනවාදය' (Consumerism). සමාජය අපිට උගන්වලා තියෙනවා සාර්ථකත්වය මනින්නේ ඔයා පදින වාහනෙන්, ඔයා ඉන්න ගෙදරින් සහ ඔයා අඳින පළඳින විදිහෙන් කියලා.
මේක අන්තිමට කොතැනින්ද කෙළවර වෙන්නේ? වයස 30 වෙද්දී අවුරුදු 20ක හවුසින් ලෝන් එකක් ගන්නවා. තව අවුරුදු 5ක කාර් ලීස් එකක් දාගන්නවා. ක්රෙඩිට් කාඩ් එකෙන් ජීවිතේ අදිනවා. දැන් ඔයාට මේ ස්ක්රිප්ට් එකෙන් එළියට යන්න බැහැ. ඔයාගේ බොස් ඔයාට කොච්චර වද දුන්නත්, ජොබ් එක කොච්චර එපා වුණත්, ඔයාට ඒක අතාරින්න බැහැ අර ණය කන්ද නිසා. සමාජය ඔයාව 'සාර්ථකයි' කියලා පිළිගනිද්දී, ඇත්තටම ඔයා නවීන පන්නයේ වහලෙක් වෙලා ඉවරයි.
නෑදෑයන්ගේ 'ස්කෝර් බෝඩ්' එක සහ ලංකාවේ සංස්කෘතිය
අපේ සමාජයේ මේ ස්ක්රිප්ට් එක ක්රියාත්මක වෙන්නේ හරිම අමුතු විදිහකට. මේක හරියට ක්රිකට් මැච් එකක් වගේ. අල්ලපු ගෙදර ඇන්ටිලා, නෑදෑයෝ තමයි අම්පයර්ලා. "ආ.. පුතා දැන් A/L ලිව්වා නේද? ඊළඟට මොකද කරන්නේ?", "දැන් වයසත් හරි නේද, කවදද බඳින්නේ?", "බැඳලා දැන් අවුරුද්දක් වෙනවා, තාම බබාලා මුකුත් නැද්ද?"
මේ හැම ප්රශ්නයක්ම පිටිපස්සේ තියෙන්නේ සමාජය විසින් හදපු 'Check-list' එකක්. මේ ලිස්ට් එකේ ටික් එකක් වැටුණේ නැත්නම්, ඔයා සමාජයෙන් කොන් වෙනවා. ගොඩක් තරුණ තරුණියෝ තමන්ගේ ඇත්තම හීන අතහැරලා දාලා, අකමැති රස්සාවල් කරගෙන, අකමැති විවාහයන් කරගෙන ජීවිතේ විඳවන්නේ මේ 'මිනිස්සු මොනවා කියයිද' කියන බයටයි.
ස්ක්රිප්ට් එකෙන් පිට පැනලා 'මැට්රික්ස්' එක බිඳින්නේ කොහොමද?
මේ කූඩුවෙන් එළියට එනවා කියන්නේ කැලේකට වෙලා මහණ වෙන එක නෙවෙයි බ්රෝ. ඒකෙන් අදහස් කරන්නේ තමන්ගේ ජීවිතේ කතුවරයා තමන්ම වෙන එකයි.
ඔයාට ඇත්තටම සතුට දෙන දේ හොයාගන්න (Ikigai). සමාජය කියන නිසා නෙවෙයි, ඔයාගේ හදවතට එකඟව අරමුණු හදාගන්න. අනුන්ගේ ඇස් වලට පේන්න ණය වෙලා දේවල් ගන්නවා වෙනුවට, ආර්ථික නිදහස (Financial Independence) වෙනුවෙන් වැඩ කරන්න. සල්ලි කියන්නේ නිදහස මිලදී ගන්න තියෙන ටූල් එකක් මිසක්, පම්පෝරි ගහන්න තියෙන දෙයක් නෙවෙයි කියලා තේරුම් ගන්න. අන්න එදාට ඔයා මේ අදෘශ්යමාන ස්ක්රිප්ට් එකෙන් නිදහස් වෙනවා.
ඇත්ත සහ මිථ්යාව (Truth vs Myth)
- මිථ්යාව: සාම්ප්රදායික පාරේ ගියොත් සදාකාලික සතුට සහ ආරක්ෂාව ලැබෙනවා.
- ඇත්ත: සාම්ප්රදායික පාරෙන් ලැබෙන්නේ 'අනුමාන කළ හැකි' (Predictable) ජීවිතයක් මිසක් සතුටක් නෙවෙයි. සැබෑ සතුට තියෙන්නේ තමන්ගේ වටිනාකම් සහ ඉලක්ක එක්ක ජීවිතය සමපාත කරගැනීම ඇතුළෙයි.
- මිථ්යාව: Social Script එකෙන් එළියට පනින අය කම්මැලියි, නැත්නම් ජීවිතේ අසාර්ථක වෙච්ච අය.
- ඇත්ත: තමන්ගේම පාරක් හදාගෙන යන එක, හැමෝම යන පාරේ යනවට වඩා සිය ගුණයකින් අමාරුයි. ඒකට විශාල ධෛර්යයක්, විනයක් සහ අවදානම් ගැනීමේ හැකියාවක් ඕනේ.
කේසාගේ දර්ශනය (Kesa's Wisdom)
"මචං, ඉපදෙනවා කියන්නේ අපිට ලැබෙන හිස් කොළයක්. හැබැයි අපි ගොඩක් වෙලාවට කරන්නේ ඒ හිස් කොළේ අනුන්ට දීලා, ඒගොල්ලන්ට ඕනේ විදිහට අපේ කතාව ලියන්න ඉඩ දෙන එකයි. අද ඉඳන් ඒ පෑන ඔයාගේ අතට ගන්න. වැරදුනත්, පැරදුනත් ඒක ඔයාගේම කතාවක් වෙන්න ඕනේ. අනුන්ගේ හීන වලට පණ දෙන 'සේවකයෙක්' වෙනවට වඩා, තමන්ගේම කතාවේ 'වීරයා' වෙන එකයි නියම නිදහස කියන්නේ."
මචං, ඔයා දැන් ඉන්නේ මේ Social Script එකේ කොතනද? ඒකෙන් එළියට පනින්න හිතිලා තියෙනවද, නැත්නම් දැනටමත් පැනලා ඉවරද? පල්ලෙහායින් කමෙන්ට් එකක් දාගෙන යමු. කතා කරමු!
KESA. STORIES THAT ROAR. 👇