16/07/2026
රොකට් දහනය (Rocket Propulsion) - පෘථිවියේ ගුරුත්වාකර්ෂණයෙන් මිදෙන්නේ කෙසේද?
අභ්යවකාශයට යාම පහසු නැත. පෘථිවියේ ගුරුත්වාකර්ෂණයෙන් මිදී පෘථිවි කක්ෂයට ඇතුළු වීමට නම්, රොකට්ටුවක් තත්පරයට කිලෝමීටර් 11.2ක වේගයකින් (පැයට කිලෝමීටර් 40,000කට වඩා වැඩි) ගමන් කළ යුතුය. මෙය Escape Velocity ලෙස හැඳින්වේ. මේ සඳහා අවශ්ය බලය ලබා දෙන්නේ රොකට් දහන තාක්ෂණයයි.
🚀 රොකට්ටුවක් ක්රියා කරන්නේ කෙසේද?
රොකට්ටුවක ක්රියාකාරීත්වය පදනම් වී ඇත්තේ අයිසැක් නිව්ටන්ගේ තුන්වන චලිත නියමය මතයි: "සෑම ක්රියාවකටම සමාන සහ ප්රතිවිරුද්ධ ප්රතික්රියාවක් පවතී."
රොකට්ටුවක දහන කුටීරය (Combustion Chamber) තුළ ඉන්ධන සහ ඔක්සිකාරකයක් ඉතා වේගයෙන් දහනය වේ. මෙම දහනය නිසා හටගන්නා අධික පීඩනයෙන් යුත් වායූන්, රොකට්ටුවේ පහළ ඇති නොසල් (Nozzle) හරහා අතිශය වේගයකින් පිටතට විදිනු ලැබේ. මෙම වායු ධාරාව පහළට තල්ලු කරන විට, රොකට්ටුව ඉහළට තල්ලු වේ.
🔥 ඉන්ධන වර්ග සහ දහන ක්රම
රොකට් දහනය සඳහා ප්රධාන වශයෙන් වර්ග දෙකක් භාවිතා වේ:
* ද්රව ඉන්ධන (Liquid Propellant): ද්රව ඔක්සිජන් සහ ද්රව හයිඩ්රජන් (හෝ භූමිතෙල් වැනි ඉන්ධන) භාවිතා කරයි. මේවායේ වාසිය වන්නේ දහනය වන වේගය සහ බලය අපට අවශ්ය පරිදි පාලනය කළ හැකි වීමයි.
* ඝන ඉන්ධන (Solid Propellant): රොකට්ටුවක් දියත් කිරීමේදී මුල් තත්පර කිහිපයේදී අවශ්ය වන දැවැන්ත තෙරපුම ලබා දීමට මේවා භාවිතා කරයි. මේවා වරක් දල්වූ පසු නතර කළ නොහැක.
💨 පෘථිවි ගුරුත්වාකර්ෂණය ජය ගැනීම
රොකට්ටුවක් දියත් කළ විට එයට එරෙහිව ප්රධාන බලවේග දෙකක් ක්රියා කරයි: පෘථිවියේ ගුරුත්වාකර්ෂණය සහ වායුගෝලයේ ඝර්ෂණය. රොකට්ටුවක බරින් 90%කට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් ඇත්තේ ඉන්ධනවලිනි. රොකට්ටුව ඉහළට යත්ම, ඉන්ධන වැය වී බර අඩු වේ. ඉන්ධන හිස් වූ ටැංකි (Stages) අතරමගදී ගලවා ඉවත් කිරීම මගින් රොකට්ටුවේ වේගය තවදුරටත් වැඩි කර ගැනීමට විද්යාඥයන්ට හැකි වේ.
රොකට් දහනය යනු සරල ගින්නක් නොව, පාලිත පිපිරීම් මාලාවකි. මෙම තාක්ෂණය නොතිබුණි නම්, මිනිසා කිසිදිනෙක පෘථිවියේ සීමාවන් ඉක්මවා තරු අතරට පියමන් නොකරනු ඇත.
පෘථිවියේ ගුරුත්වාකර්ෂණය පරාජය කරන මේ රොකට් තාක්ෂණය ගැන ඔබ මොකද හිතන්නේ? ඔබේ අදහස් Comment කරන්න!
