26/12/2025
#මුහුඳු #වතුර #ලුණු #රස #වෙන්නෙ #කොහොමද #.. ? 😱😱
මුහුදු ජලයේ ලවණතාවය වසර බිලියන ගණනක් තිස්සේ සිදුවෙමින් පවතින දීර්ඝ හා මන්දගාමී ක්රියාවලියකින් සිදුවූවකි.
වැසි ජලය ස්වභාවිකවම තරමක් ආම්ලිකව පවතින අතර එසේ වන්නේ වාතයේ ඇති කාබන් ඩයොක්සයිඩ් සමග එක්වීම හේතුවෙනි.
මෙම දුර්වල අම්ල වැසි මහ පොළොව මතට හා පාෂාණ මතට වැටීමෙන් පසු කාලගුණ චක්රය සමඟ ක්රියාකිරීමේදී එම ලවණ වල සංඝටක වෙන්වීම සිදුවේ. මෙම කාලගුණික තත්ත්වය සෝඩියම් (Na⁺) සහ ක්ලෝරයිඩ් (Cl⁻) (මේස ලුණු) වැනි ඛනිජ ලවණ මෙන්ම පොටෑසියම්, කැල්සියම්, සල්ෆේට් සහ මැග්නීසියම් ගංගා සහ භූගත ජලයට මුදා හරියි.
ගංගා විසින් මෙම දියවී ඇති අයන ("ලවණ") ගොඩබිමේ සිට සාගරය දක්වා රැගෙන යනු ලබන අතර එම ලවණ මහා සාගරයට එකතු වේ.
සූර්ය තාපය මගින් සාගර ජලය රත් වන විට, පිරිසිදු ජලය ජල වාෂ්ප (H₂O) ලෙස වාෂ්ප වී සියලු ලවණ ඉතිරි කරයි. ජල වාෂ්ප වලාකුළු සාදයි, එය අවසානයේ ගොඩබිම මත වැසි ලෙස ජලය ලෙස මුදා හරින අතර චක්රය නැවත ආරම්භ වේ.
මෙම ක්රියාවලිය - වාෂ්පීකරණයෙන් මිරිදිය පමණක් ඉවත් කරයි - යුග ගණනාවක් තිස්සේ සාගරයේ ලවණ සාන්ද්රණය කර ඇත.
බරින් ලුණු 3.5% ක් පමණ (හෝ ලීටරයකට ග්රෑම් 35). ඒ කියන්නේ මුහුදු ජලයෙන් 96.5% ක් පමණ පිරිසිදු H₂O වන අතර 3.5% ක් ද්රාවිත ලවණ වේ.
ඒ "ලුණු රසය" තුළ ඇත්තේ කුමක්ද?
මේස ලුණු (සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ්, NaCl) ද්රාවිත ඝන ද්රව්යවලින් 85% ක් පමණ සෑදී ඇති අතර, එම නිසා ප්රාථමික රසය ලුණු සහිත වේ. නමුත් අනෙකුත් ඛනිජ ලවණ මුහුදු ජලයේ සංකීර්ණ, කටුක රසයට දායක වේ:
· මැග්නීසියම් ලවණ එයට කටුක රසයක් ලබා දෙයි.
· කැල්සියම් සහ පොටෑසියම් ලවණ ද සමස්ත රසයට දායක වේ.
කෙටියෙන්ම කියනවා නම් මුහුඳු ජලය ලුණු සහිත වන්නේ ගංගා වසර බිලියන ගණනක් තිස්සේ පාෂාණවලින් සාගරයට දියවී ඇති ලවණ ලබා දෙන නිසා සහ ජල චක්රය නිරන්තරයෙන් මිරිදිය පමණක් වාෂ්ප කිරීමෙන් ඒවා සාන්ද්රණය කරන බැවිනි.
