https://www.facebook.com/738654812671321/

Newton Malli, Kandy (2026)

11/09/2025

මහා බාධක කොරල් පරය

මුහුදේ ජීව විවිධත්වයේ අරුණෝදය

මහා බාධක කොරල් පරය (Great Barrier Reef) යනු ලොව විශාලම ජීවිකාමය කොරල් පරයයි. මෙය ඕස්ට්‍රේලියාවේ උතුරු-නැගෙනහිර වෙරළ ඉදිරිපිට කි.මි 2,300 වඩා දිගට පැතිරී තිබේ.
මෙය අප පෘථිවියේ දැකගත හැකි විශාලතම ජීවමය ව්‍යුහය වන අතර අභ්‍යවකාශයෙ සිටද දැකගත හැකිය.

මෙම කොරල් පරය සාගර ජීවින් සඳහා අතිවිශාල නවාසයකි. මත්ස්‍ය, ගඟරැටි, ඝොන්බස්, තල්මසුන්, ධුම්රක්ශක මත්ස්‍ය සහ නව ජීවීන් දහස් ගණනක් මෙහි ජීවත් වේ. විශේෂයෙන් 400කට වැඩි කොරල් වර්ග, 1,500කට වැඩි මත්ස්‍ය වර්ග වැනි විශාල ජීව විශේෂ මෙහි නවහන ලෙස ගත කරයි.

මහා බාධක කොරල් පරය මිනිසුන්ටත් විශාල වැදගත්කමක් ඇත. මෙය පෘථිවියේ විශාලතම කොරල් පරය පද්ධතිය වන අතර, සීග්‍රස් බිම් සහ මංග්‍රෝව් වනාන්තර සමග, සාගර පරිසරය ආරක්ෂා කිරීමටත් සහ මුහුදේ ජීවීන්ට ආහාර සහ සුරක්ෂිත පරිසරය සැපයීමටත් උදව් කරයි. තවද, ඉන්දන හිරු ආලෝකය අවශෝෂණය කිරීම සහ කාබන් ඛාදනය සීමා කිරීම මගින් ගෝලීය උණුසුම අඩු කිරීමටද මෙය දායක වේ.

කෙසේවෙතත්, මහා බාධක කොරල් පරය දැන් විශාල අභියෝගයන්ට මුහුණ දී තිබේ. මුල්ම ප්‍රධාන ගැටළුව වන්නේ ගෝලීය උණුසුම සහ මුහුදු ජල උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම නිසා සිදුවන කොරල් විරංජනය (bleaching ) සිදුවීමයි. මේ නිසා කොරල්වල පැහැදිලිවීම හා ජීව බලය අඩු වීම දක්නට ලැබේ.

තවත් ගැටළු ලෙස, ප්ලාස්ටික් අපද්‍රව්‍ය, කෘෂි කෘමිනාශක ජලය මුහුදට එකතු විම, අතිරේක මසුන් අල්ලාගැනීම සහ මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම ද මේ පද්ධතියට තර්ජනය කරයි.

මෙ සදහා ඕස්ට්‍රේලියානු රජය සහ ජාත්‍යන්තර සංවිධාන බොහෝ ක්‍රියාමාර්ග ගෙන ඇත. ඒ අතරින්, Marine Protected Areas පිහිටුවීම, අනවශ්‍ය මසුන් අල්ලාගැනීම පාලනය, සහ කොරල් නැවත රෝපණ වැඩසටහන් වැදගත් වේ. තවද, විද්‍යාඥයන් නව තාක්ෂණික ක්‍රම භාවිතා කරමින් කොරල්වල නව සෞඛ්‍ය තත්ත්වයන් ගවේෂණය කරමින් සිටී.

අද වන විට මහා බාධක කොරල් පරය යනු ලෝකයේ සත්ව විවිධත්වයේ අතිශය අගනා මාලිගාවකි. එය ආරක්ෂා කර ගැනීම පෘථිවියේ ජීව විවිධත්වය ආරක්ෂා කිරීමේ අනාගත පරපුරට සතුටක් සහිත උරුමයක් ලෙසින් ඉතා වැදගත් වෙයි.

තවත් මෙවැනි ලිපි කියවන්න අපිව follow කරන්න

09/09/2025

වොයෙජර් 01

Voyager 1 යනු නාසා ආයතනය විසින් 1977 සැප්තැම්බර් 5 වැනි දින අභ්‍යවකාශයට යවන ලද ගවේෂණ යානයකි. මෙහි අරමුණ වුයේ සෝරග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලතම ග්‍රහයන් වන බ්‍රහස්පති සහ සෙනසුරු ගැන විද්‍යාත්මක දත්ත රැස් කිරීමයි. එහෙත් අද වන විට Voyager 1 යනු මිනිසුන් විසින් සකස් කළ සහ අභ්‍යවකාශයට යවූ දුරගතම වස්තුව බවට පත්ව ඇත.
මෙම ගවේෂණ යානය සෝරග්‍රහ මණ්ඩලය ඉක්මවා ගොස් “ඉන්ටර්ස්ටෙලා ස්පේස්” (Interstellar Space) ලෙස හැඳින්වෙන තරගාත්මක අවකාශයට පිවිස ගොස් තිබේ. එය 2012 දී අන්තර්ග්‍රහ අවකාශයෙන් ඉන්ටර්ස්ටෙලා අවකාශයට ගමන් කළ බව නිල වශයෙන් තහවුරු විය.

Voyager 1 ගවේෂණ යානය මගින් බ්‍රහස්පති ග්‍රහයේ විශාල වායු ගැටුම්, සෙනසුරු ග්‍රහයාගෙ වළලු සහ තවත් ග්‍රහ චන්ද්‍රයන් පිළිබඳව අතිවිශිෂ්ට දත්ත ලබාගන්නට හැකි විය. එමගින් සෝරග්‍රහ මණ්ඩලය පිළිබඳ මිනිසුන්ගේ දැනුම අලුත් මට්ටමකට ගෙන ගිය අතර අභ්‍යවකාශ විද්‍යාවට විශාල දායකත්වයක් ලබා දී ඇත.
මෙම යානයේ විශේෂත්වය වූයේ, එය අනාගතයේදී විශාල චක්‍රාවාට අතර ගමන් කරන විට, පිටසක්වල ජීවීන්ට මිනිසුන්ගේ සංස්කෘතිය සහ සංස්කාරය පිළිබඳව තොරතුරු ලබා දීමට හැකි වන Golden Record යන තහඩුව රැගෙන යන එකයි. එහිදී මිනිසුන්ගේ භාෂා, සංගීතය, පෘථිවියේ සද්ද සහ චිත්‍ර සටහන් කර තිබේ. මෙය අනාගත පරපුරන් හෝ පිටසක්වල ජීවීන් සම්බන්ධ වීමට මිනිසුන් විසින් තැබූ විශාල පියවරක් ලෙස සැලකේ.

අද වන විට Voyager 1, පෘථිවියෙන් කි.මි බිලියන 20කට වඩා දුර ගොස් ඇත. එය තවමත් සම්පූර්ණයෙන් ක්‍රියාත්මක නොවූවත්, නාසා ආයතනයට විද්‍යාත්මක දත්ත සහ විකිරණ තත්ත්වයන් පිළිබඳ තොරතුරු යැවීමට හැකියාව පවතී. නමුත් එහි බලශක්තිය කල් පුරා අඩු වෙමින් ඇති නිසා 2030 පමණ වන විට එය සම්පූර්ණයෙන්ම නවතිනු ඇති බව විද්‍යාඥයන් අනුමාන කරති.

Voyager 1 යනු මිනිසුන්ගේ විද්‍යාත්මක අභියෝග හා අභ්‍යවකාශ ගවේෂණයේ ඉහළම සංකේතයක්. මිනිසුන්ගේ දැනුම සහ උත්සාහය කොතරම් දුරට ගමන් කළ හැකිද යන්න පෙන්වන ජීවමාන සාක්ෂියක් ලෙස එය සදාකාලිකව අභ්‍යවකාශයේ ගමන් කරනු ඇත.

මෙවැනි තවත් ලිපි කියවන්න අපිව follow කරන්න

08/09/2025

ඇයි තහනම්

ඇන්ටාර්ක්ටිකාව කියන්නේ අප ලෝකයේ දකුණු අග්‍රයේ තියෙන මහාද්වීපයකි. මේක සම්පූර්ණයෙන්ම හිම සහ අයිස් වලින් ආවරණය වෙලා තියෙන අතර ලෝකයේ 90% ක අයිස් මෙහි තියෙනවා.
උෂ්ණත්වය බොහෝ විට මිනිසුන්ට ජීවත්විය නොහැකි තරම් අඩුයි. සමහර විට උෂ්ණත්වය සෘණ -80°C දක්වා පහල යනවා. මේ තරම් සීතල තත්ත්වයක් තියෙන නිසා මිනිසුන්ට මෙහිදි සාමාන්‍ය ජීවිත ගත කිරීම සම්පූර්ණයෙන්ම අසීරුයි.

මෙම මහාද්වීපය තවත් දැඩි තත්ත්වයකින් පිරී තිබෙනවා. සුළං කුණාටු පැයට කිලෝමීටර් 200කට වඩා වැඩි වේගයෙන් ගමන් කරනවා. එවැනි තත්ත්වයන් මිනිසුන්ගේ ආරක්ෂාවට බරපතල තර්ජනයක්. තවද මෙහි කෘෂි කටයුතු හෝ ආහාර නිෂ්පාදනය කළ නොහැකි නිසා මිනිසුන්ට දිගු කාලයක් මෙහි ජීවත්වීමක් කළ නොහැක.
1959 දී අත්සන් කළ ඇන්ටාර්ක්ටික ගිවිසුම අනුව, මෙම මහාද්වීපය සම්පූර්ණයෙන්ම විද්‍යාත්මක ගවේෂණය සඳහා පමණක් භාවිතා කිරීමට නියම කර තිබෙනවා. යුධ කටයුතු, කර්මාන්ත, හෝ වාණිජ කටයුතු මෙහිදී සම්පූර්ණයෙන් තහනම්.

ඒ මඟින් ඇන්ටාර්ක්ටිකාව අන්තර්ජාතික මට්ටමින් සුරක්ෂිත කර තිබෙනවා. මේ නීති මගින් එහි සතුන්, උදාහරණ ලෙස පෙන්ගුයින්, සීල් සහ තල්මසුන් ආරක්ෂා වෙනවා. පරිසරය විනාශවීමේ අවදානම අඩු කරමින්, අනාගත පරපුරටත් මෙම මහාද්වීපය රැකගන්නයි මේ ගිවිසුමෙ අරමුණ.

අද වන විට මිනිසුන්ට ඇන්ටාර්ක්ටිකාවේ ජීවත්වීමට ඉඩක් නැති වුවත්, විද්‍යාඥයන් සහ ගවේෂණ කණ්ඩායම්වලට තාවකාලිකව ගවේෂණ ස්ථාන තුළ ජීවත්වීමට අවසර තියෙනවා. ඔවුන් එහි අයිස්, කාලගුණය, ජීව විවිධත්වය සහ ග්‍රහ වායුගෝලය ගැන විශේෂ ගවේෂණ කරනවා. මේවා ලෝකයේ උණුසුම් වීම සහ පරිසරය ගැන අලුත් දැනුම ලබා දෙනවා.

ඇන්ටාර්ක්ටිකාව මිනිසුන්ට තහනම් කියන්නේ එහි දැඩි ශීතල හා අධික කුණාටු නිසා පමණක් නෙවෙයි. එය මිනිසුන්ගෙන් ආරක්ෂා කර ගත් පරිසරයක් බවත් කියන්න පුළුවන්. ලෝකයේ විනාශ නොවූ අන්තිම මහාද්වීපය කියලා කියන්නත් හැකි. ඒ නිසා මේක සම්පූර්ණයෙන්ම ගවේෂණය සඳහා පමණක් භාවිතා කරන අර්ථවත් මහාද්වීපයක්.

#ඇන්ටාටිකාව

08/09/2025

Phoenix A

ෆිනික්ස් A යනු ෆීනික්ස් ගැලැක්සි පොකුරේ මධ්‍යයේ ඇති අති දැවැන්ත කළු කුහරය වන අතර අප දන්නා දැවැන්තම කළු කුහරයද වනවා , එහි ස්කන්ධය සූර්යයන් බිලියන 100ක් පමණ වෙ. එහි සිදුවීම් ක්ෂිතිජය (even horizon) විෂ්කම්භය කිලෝමීටර බිලියන 590 කි (3900 au, සූර්යයාගේ සිට ප්ලූටෝ දක්වා ඇති දුර මෙන් 100x වැඩි).

ෆීනික්ස් A පෘථිවියේ සිට ආලෝක වර්ෂ බිලියන 8.5 ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. එහි ස්කන්ධය සෑම වසරකම සූර්ය ස්කන්ධ 60 කින් වැඩි වේ. මහා පිපිරුමෙන් (Big bang) වසර මිලියන 10-100 කට පසුව එය සෑදී ඇතැයි ගණන් බලා ඇත.

කළු කුහරය මුලින් සොයා ගන්නා ලද්දේ ක්‍රි.ව. 2010 දී ආර්. විලියම්සන් සහ ඔහුගේ සගයන් විසින් ඇන්ටාක්ටිකාවේ දක්ෂිණ ධ්‍රැව දුරේක්ෂය විසින් කරන ලද සමීක්ෂණයකදීය සහ එ සමගම අධි දැවැන්ත, ඇබෙල් මන්දාකිණිය මාධ්‍ය තවත් දැවැන්ත කලු කුහරයක් සොයාගත්තා.

(event horizon යනු ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය උපරිමයට යෙදෙන අවසාන තැන හා ගුරුත්ව අවකාශ වෙන්වන කොටස)

#කලුකුහර #විද්‍යාත්මකලිපි

06/09/2025

නිල් තල්මසා

නිල් (Blue Whale) යනු වර්තමාන ලෝකයේ විශාලතම සතුන්ගේ නාමයයි. මෙය ජීවත්ව සිටින සත්වයන් අතර විශාලත්වයෙන් මුල් ස්ථානය ගන්නා අතර, තවත් කාලෙක ජීවත්වූ ඕනෑම සතුන්ටත් වඩා විශාලය.

🔶 ශාරීරික ගුණාංග
දිග – සම්පූර්ණ වැඩුණු වයසක නිල් තල්මසාගේ දිග මීටර් 24 සිට 30 දක්වා විය හැක.
බර – සමහර නිල් තල්මස්ලා ටොන් 150 ( බස් රථ 30කට සමාන) ක බරක් දරයි.
වර්ණය – අඩවන් කලු නිල් පාටින් යුක්ත වන අතර, දුර සිට බලන විට නෙත්මය ‘නිල්’ පෙනේ.
හදවත – නිල් තල්මසාගේ හදවතට මිනිස්සු 50කගෙ සමාන බරක් ඇත.

🔶 ජීවන රටාව

වාසස්ථානය – ලෝකයේ සියලුම මහසමූද්‍රවල පවතින අතර, තද ලෙස උණුසුම් නොවන, මධ්‍යම හා ශීත කලාපයේ ජලවල රැඳී සිටීම වැඩි ය.
ආහාරය – විශාල සතුන් වුවත්, මොවුන් ආහාරයට ගන්නෙ කුඩා ජලජීවීන් (krill) සහ කුඩා මත්ස්‍යයින්.

දිනකට සම්පූර්ණ වයසක තල්මසා krill සතුන් ටොන් 4 ට 6 දක්වා අනුභව කරයි.
ජීවිත කාලය – නිල් තල්මස්ලා සාමාන්‍යයෙන් අවුරුදු 70 – 90 පමණ ජීවත් වෙයි.

🔶 සන්නිවේදනය

නිල් තල්මස්ලා විශාල ශබ්ද මගින් සන්නිවේදනය කරයි. ඔවුන්ගේ හඬ 188 decibel දක්වා යයි. එය සතුන්ගේ ලෝකයේ හඬෙන් වැඩිම ශබ්දයයි. සමහර විට කිලෝමීටර් 1,500 ට වඩා දුරටත් ඔවුන්ගේ හඬ සවන් යා හැක.

🔶 සංවර්ධනය හා සුරක්ෂිතතාව

20වන සියවසේ මුල් භාගයේදී තල්මසුන් බොහෝ ප්‍රමාණයක් ඝාතනය විය.
වාණිජ තල්මසුන් මාරුවීම නිසා, ඔවුන්ගේ සංඛ්‍යාව දැඩි ලෙස අඩු විය.
අද වන විට අන්තර්ජාතික සුරැකුම් නීති යටතේ තල්මසුන් රැකගැනේ.
ඉදිරියේදී ඔවුන්ගේ ජීවිතය තවත් ආරක්ෂා කිරීම, සමුද්‍ර දූෂණය හා මිනිසුන්ගේ කෘත්‍යාත්මක බලපෑම් අඩු කිරීම අත්‍යවශ්‍ය ය.

🔶 විශේෂත්වය

නිල් තල්මසා මිනිසුන්ට හානිකර සත්වයෙක් නොවේ. ඔවුන් සරල හා සාමකාමී ජීවීන්ය. විශාලත්වයෙන් හා මහා විශ්මිතකමෙන් පසුවන නිසා, විද්‍යාඥයන්ට සහ ජනතාවට විශේෂ දැනුමක් හා ආකර්ෂණයක් ලබාදේ.

👉 ඉතින්, නිල් තල්මසා යනු සමුද්‍රයේ විශාලත්වය සහ අද්භූතත්වය නිරූපණය කරන ජීවිත සම්පතක්. එය සුරැකිලීම අපේ මිනිසුන්ගේ වගකීමක්.

තවත් මෙවැනි ලිපි කියවන්න අපිව follow කරලා තියාගන්න

05/09/2025

ලොව වීශාලතම කරදිය විල

ලොව විශාලතම කරදිය විල ලෙස සැලකෙන්නේ කැස්පියන් සමුද්‍රය (Caspian Sea) ය. නමින් “සමුද්‍රය” යන්න තිබුණද, විද්‍යාත්මකව එය විශාලතම කරදිය විලයි. මෙය යුරෝපය සහ ආසියාව අතර පිහිටා ඇති අතර, අසල්වැසි රටවල් ලෙස රුසියාව, ඉරානය, කසකස්තානය, අසර්බයිජානය සහ ටර්ක්මෙනිස්තානය ඇත.

🔸 ප්‍රධාන විශේෂාංග

විශාලත්වය : විලේ මතුපිට ප්‍රමාණය සම්පූර්ණයෙන්ම වර්ග කි.මි 371,000 පමණ වන අතර, මෙය ලොව ඇති වෙනත් සියලු මිරිදිය හා කරදිය විල්වලට වඩා විශාලය.
දිග : උතුරින් දකුණට පමණක් කි.මි 1,200 පමණ දිගයි.
පළල: අවම වශයෙන් කි.මි 320 ක පළලක් ඇත.
ඇතැම් ස්ථානවල ගැඹුර : උපරිම ගැඹුර මිටර් 1,025 දක්වා යයි.
ජල මූලාශ්‍ර : මූලිකව වොල්ගා ගඟ සහ තවත් ගග 130කට අධික සංඛ්‍යාවක් මේ විලට ගලා යයි.

🔸පරිසරය සහ ජීව විවිධත්වය

කැස්පියන් සමුද්‍රය යනු විශේෂිත ජීවීන් නිරාකරණය වූ ස්ථානයකි. විශාලතම මත්ස්‍ය සම්පතෙන් එකක් වන ස්ටර්ජන් (Sturgeon) මත්ස්‍යයා මෙහි ජීවත්වේ. මෙයින් ලැබෙන කැවියාර් (Caviar) ලොව පුරා ප්‍රසිද්ධ ආහාරයකි.

🔸 ආර්ථික වැදගත්කම

ඛනිජ තෙල් සහ ගෑස් : විලට යාබද ප්‍රදේශවල භූගර්භය තුළ විශාල තෙල් සහ ගෑස් මූලාශ්‍ර ඇත.

මත්ස්‍යකර්මාන්තය : විශාල මත්ස්‍ය අස්වැන්නක් සහිත භූමියක් ලෙස වැදගත්ය.
ප්‍රවාහන හා වෙළඳාම : විල මඟින් නගර හා රටවල් අතර වෙළඳාම, නාවික ගමනාගමන පහසුකම් ලබා දේ.

🔸 ඉතිහාසය

අතීතයේදී මේ විල හඳුන්වූයේ “හ්‍යාක්සන් සමුද්‍රය” සහ “කසපියන් සමුද්‍රය” යන නමින්ය. ආසියානු සහ යුරෝපීය ඉතිහාසය තුළ මේ විල ගවේෂණය, යුද්ධ සහ වෙළඳාම සම්බන්ධයෙන් විශාල වැදගත්කමක් ගන්නා ලදි.

කැස්පියන් සමුද්‍රය විශාලතම මිරිදිය විල වශයෙන් පමණක් නොව, ලොවට අතිශය වැදගත් භූගෝලීය හා ආර්ථික සම්පතක් ලෙසද හැඳුන්විය හැක.
නමුත් මෙය වර්තමානයේ විනාශ විමට පටන්ගෙන ඇත.

මෙවැනි ලිපි කියවිමට අපිව follow කරලා තියාගන්න.

04/09/2025

සෙනසුරු නොහොත් ශනි ග්‍රහය

සෙනසුරු ග්‍රහය කියන්නේ සූර්ය මණ්ඩලේ සූර්යයාගෙ සිට හයවැනියට පිහිටන ග්‍රහය.
මෙය අපේ ග්‍රහ මණ්ඩලේ දෙවැනි විශාලතම ග්‍රහයත් වනවා. බ්‍රහස්පතිට පස්සෙ විශාලම එක තමයි සෙනසුරු

🌍 විශාලත්වය
සෙනසුරු පෘථිවියට වඩා 9 ගුණ විශාලයි.
බරත් පෘථිවියට වඩා 95 ගුණ වැඩියි.
ග්‍රහයාගෙ විෂ්කම්භය 120,536 Km ( පෘථිවි 12,742)
හැබැයි ඝනත්වය අඩු නිසා, එ හා විශාල ජලයෙන් කරපු සාගරයක් තුළ දැම්මහොත් පාවි යන ග්‍රහයෙකි

දුර
සෙනසුරු සහ හිරු අතර සමාන්‍ය දුර කි.මි බිලියන 1.4කි
සෙනසුරු හා පෘථිවිය අතර සමාන්‍ය දුර කි.මි මිලියන 150කි

⏱️ කාලය
සෙනසුරු ග්‍රහය සූර්යයා වටා යන්න ගන්නේ පෘථිවියේ අවුරුදු 29.5ක තරම් දිගු කාලයකි.
නමුත් තමන් වටා එක වටයක් කැරකෙන්න ගන්නෙ පෘථිවි පැය 10.7කි

🌬️ වායුගෝලය
සෙනසුරු ග්‍රහයාගෙ මූලිකව හයිඩ්‍රජන් සහ හීලියම් වලින් පිරි පවති.
ගොඩක් තද සුළගක්, විශාල ගිගුරුම්කාර සුළං පීඩනයත් එහි නිරන්තරයෙන් තියෙනවා.
උතුරු අර්ධගෝලයේ තියෙන “ෂඩස්‍රාකාර වලාකුළු හැඩය” ගොඩක්ම විශේෂයි.

💍 වළලු
සෙනසුරුට ගොඩක්ම අලංකාර වලලු පද්ධතියක් පිහිටලා තියෙනවා.
මේ වලලු අයිස්, ගල් , උල්කාෂ්ම සහ කුඩා කුඩා ද්‍රව්‍ය වලින්

වලලු මාලාවලට විවිධ නාම දීලා තියෙනවා: D, C, B, A, F, G, E.

🌑 උපග්‍රහ
සෙනසුරුට අද දක්වා 145කට වඩා උපග්‍රහ හඳුනාගෙන තියෙනවා.
එයින් විශාලම එක තමයි ටයිටන් (Titan). මෙහි මීථේන් හා එතේන් පිරුණු වායුගොලයක් තියෙනවා.
තවත් ප්‍රසිද්ධ උපග්‍රහ: Enceladus, Iapetus, Rhea, Mimas.
Enceladus කියන එකෙන් ජල වාෂ්ප පිටවෙන නිසා, ජීවින් හටගැනිමේ හැකියාව තියෙන්න පුළුවන් තැනක් කියලා සැලකෙනවා.

🚀 අභ්‍යවකාශ ගමන්
Pioneer 11, Voyager 1 & 2 සහ Cassini-Huygens යාත්‍රා සෙනසුරු ගැන විශාල තොරතුරු ගෙනා අභ්‍යවකාශ ගමන් වෙ
Cassini ගමන (1997–2017) ටයිටන් සහ වලලු ගැන විශාල දැනුමක් ලබාදුන්නා.

තවත් මෙවැනි දෙ දැනගන්න අපව follow කරලා තියාගන්න

04/09/2025

🌍 Bagger 293 – ලෝකයේම විශාලම යන්ත්‍රය 🌍

1995දී ජර්මානු සමාගමක් වන TAKRAF විසින් ගොඩනගා, අදටත් ජර්මනියේ Garzweiler හි ගල් අගුරු නිධිවල වැඩ කරන විශාලම යන්ත්‍රය තමයි Bagger 293 කියන්නේ.

🏗️ මේ යන්ත්‍රය උස මිටර් 96 (ලිබර්ටි ප්‍රතිමාවට වඩා උස වෙ) සහ දිගින් මීටර් 225 ක් පමණ පැතිර තිබෙනවා. බර ටොන් 14,200 .

⛏️ මේකෙ අරමුණ තමයි පෘථිවිය හිගවෙලා තියෙන ලිග්නයිට් හොයන ගල් අගුරු නිධි වල පස්, ගල්, කුඩා කටුත් එක්ක කුඩු කරන එක.

මේක දවසකට කියුබික් මිටර් 240,000m³ තරම් ප්‍රමාණයක් පස් කැඩිමට පුළුවන් – ඒ කියන්නේ ඕලිම්පික් ක්‍රිඩාංගණ 100ක් පිරෙන තරම්.

⚡ මේ මහා යන්ත්‍රය විදුලියෙන් ක්‍රියාත්මක කරනවා – අවශ්‍ය ශක්තිය 16.56 MW (22,000 hp). මිනිස්සු 5ක කණ්ඩායමක් මෙය ක්‍රියාත්මක කරන්න අවශ්‍ය වෙයි.

🚜 මෙය ගමන් කරන වේගය ගොඩක් මන්දගාමිය – පැයට 0.6km පමණ වෙ (මිනිස් ඇවිදින වේගයට වඩා අඩු).

🔎 ලෝකේ විශාල excavator කිහිපයක් අතරේ, Bagger 293 තමයි ගිනස් වාර්තාව ලියාගෙන තියෙන්නේ වඩාත් විශාල හා බර වැඩිම භූමිය මත ගොඩනගන ලද යන්ත්‍රය ලෙස.

මෙ වගේ වැදගත් ලිපි කියවිමට අපිව follow කරලා තියාගන්න

දැනුම ලොකයට share කරමු එය අපේ අනාගතයයි.

04/09/2025

🌕ජීවිත කාලයටම අමතක නොවෙන මොහොතක් 🌕

සැප්තැම්බර් 7 සහ 8 රාත්‍රියේ අහස දෙස හැරී බලන්න. මේ දින දෙකේදී ඔබට දකින්න ලැබෙන්නේ අතිශය දුර්ලභ චන්ද්‍රග්‍රහණයක්
අපි හැමෝම එකට බලාගන්න පුළුවන් අමුතු දසුනක්.

🌓 මිනිත්තු 82ක් පුරා, සඳ සම්පූර්ණයෙන්ම පෘථිවි සෙවණැල්ලෙන් වැසී යනවා. මේ අතරේ, හිරු එළිය පෘථිවි වායුගෝලය හරහා ගමන් කරන නිසා, සඳට රතු පැහැයක් දක්නට ලැබේ. මේ අපූරු දර්ශනයම තමයි ලොකේ අය “Blood Moon” කියලා හඳුන්වන්නේ.

💫 විශේෂම කාරණාව තමයි – ලොකු දුරකට යන්න හෝ විශේෂ උපකරණයක් හොයන්න ඕනේ නැහැ. ඔබේ නෙත්වලින්ම බලන්න පුළුවන්.
📸 හැබැයි කැමරාවක් හෝ දුරේක්ෂයක් තිබුනොත්, ඒ මොහොත තවත් ආකර්ෂණීයව චයාරූපත් ගන්න පුළුවන්.

කල්පනා කරන්න – මේ ලෝකයේ බිලියන 7කට ආසන්න මිනිසුන්ගෙන්, 85%කටත් වැඩි අය එකම මොහොතේ අහස දිහා බලනවා කියලා. එදාට අපි හැමෝම එකට බැඳී ඉන්නවා වගේ හැඟීමක් දැනෙවි

🌌 මේ චන්ද්‍රග්‍රහණය හුදෙක්ම දර්ශනයක් නෙවෙයි. අපේ විශ්වයේ අසීමිත පුදුමයන් ගැනත්, පෘථිවිය, සූර්යයා සහ සඳ අතර ඇති අමුතු සම්බන්ධය ගැනත් සිතන්න ලැබෙන හොඳම අවස්ථාවක්.

👉 එහෙනම්, සැප්තැම්බර් 7 සහ 8 රාත්‍රියට, කළුවර තැනකින්, අහස දිහා බලන්න අමතක කරන්න එපා.

ඔබේ මතක ගොඩේ ජීවිත කාලෙටම අමතක නොවෙන මතකයක් එක් කරාවි. ✨

#චන්දග්‍රහණය

03/09/2025

අගහරු 🚨

අගහරු කියන්නේ අපේ සූර්ය ග්‍රහ මණ්ඩලයේ හතරවෙනි ග්‍රහලෝකය. සූර්යාගෙන් බලන විට බුධ, සිකුරු සහ පෘථිවි . පෘථිවියට පස්සේ අගහරු ය.
මේකේ පාට තරමක් රතුමය පෙනෙන නිසා “රතු ග්‍රහලෝකය” කියලා නම් කරනවා. ඒකේ මතුපිටේ ලෝහ ඛනිජයන් බහුලව තියෙන නිසා එහෙම පෙනෙනවා.

අගහරුට සූර්යාගෙ සිට දුර කිලෝමීටර් මිලියන 228 පමණ වෙ. පෘථිවියට අගහරු අතර සාමාන්‍ය දුර 225 මිලියන කිලෝමීටර් වගේ තිබුණත්, මේ දුර සූර්යා වටා ගමන් කරන තත්ත්වයට අනුව වෙනස් වෙනවා. සමහර වෙලාවට පෘථිවියට ඉතාමත් ආසන්න වෙලා කිලෝමීටර් මිලියන 54 දක්වා පමණ අඩු වෙනවා.

අගහරුගෙ දිනයේ දිගුකාලය පෘථිවියේ දිනයට වඩා ඉතාමත් සමිපය. එහි දවසක් පෘථිවි පැය 24 ක් සහ මිනිත්තු 39 කි. නමුත් අගහරු සූර්යා වටා පරිභ්‍රමණය කරන්න අවුරුදු 2 කට ආසන්න කාලයක් ගන්නවා.

අගහරුගේ ගුරුත්ව ආකර්ෂණ බලය පෘථිවියේ බලයට වඩා අඩුයි. ඒ නිසා එහි සිටියොත් මිනිසාට තමන්ගේ බර පෘථිවියට වඩා අඩුවෙන් පෙනෙනවා.
උදාහරණයක් විදියට, පෘථිවියෙදි 60kg කට සමාන කෙනෙකුට අගහරු වල බර පමණක් 23kg වගේ.

අගහරුගෙ තාප මට්ටම ඉතා අඩුයි. සාමාන්‍ය උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් -60° C පමණ වෙ. රාත්‍රියට නම් තවත් අඩු වෙලා සෙල්සියස් -125° C දක්වා යන්න පුළුවන්. ඒ නිසා මනුෂ්‍ය ජීවිතය පවත්වාගෙන යාම අරමුණින් විශේෂ ආරක්ෂාකාරී උපකරණ අවශ්‍ය වෙනවා.

අගහරුගෙ උසම කදු වලල්ල ඔලිම්පස් මොන්ස් (Olympus Mons) කියන විශාල කන්දයි. මෙය සූර්ය ග්‍රහ මණ්ඩලයේ විශාලම කන්ද වෙ. උස කිලෝමීටර් 25ක් පමණ වෙ.

මෙ වනවිට අගහරු මතුපිටට නිරීක්ෂණ යාත්‍රා බොහොමයක් යවාලා තියෙනවා. නාසා සහ වෙනත් සංවිධාන එය නිරීක්ෂණය කරමින් සිටිනවා. මනුෂ්‍යයා අනාගතයේ එතැනට ගිහින් නව වාසස්ථාන පිහිටුවන්න හැකි විය හැකියි කියලාත් විද්‍යාඥයෝ විස්වාස කරනවා.

ඔය සෑම කරුණුම එකට ගත්තොත් අගහරු කියන්නේ අපේ ග්‍රහලෝක පවුලේ රහස්ගත, අමුතුම ග්‍රහලෝකයක්. මිනිසාට අනාගතයේ නව අවකාශ ගමන් මඟක් විවෘත කරන තැනක්

තව කෙනෙකුට බලන්න share එකක් දෙන්න 🩷
#අගහරු

Newton Malli

11/09/2025

09/09/2025

08/09/2025

08/09/2025

06/09/2025

05/09/2025

04/09/2025

04/09/2025

04/09/2025

03/09/2025

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category