31/01/2026
Why Iran's response to a US attack could be different this time 👇 🇺🇸 vs 🇮🇷
මෙවර ඇමරිකානු ප්‍රහාරයකට ඉරානයේ ප්‍රතිචාරය වෙනස් විය හැක්කේ ඇයි 👇 🇺🇸 vs 🇮🇷
30 January 2026
The arrival of the USS Abraham Lincoln carrier strike group into the US Central Command area of responsibility, close to Iranian waters, has sharpened the sense that a broader confrontation may be taking shape.
Coming amid the most extensive and violent crackdown on protests in Iran in recent memory, the deployment underscores how close Washington and Tehran may now be to a direct showdown, closer than at any point in recent years.
Iranian leaders find themselves squeezed between a protest movement increasingly demanding the removal of the regime itself and a US president who has kept his intentions deliberately opaque, fuelling anxiety not only in Tehran but across an already volatile region.
Iran's response to a potential US military strike may not follow the familiar, carefully calibrated pattern seen in earlier confrontations with Washington.
President Donald Trump's recent threats, made in the context of Iran's violent suppression of domestic unrest, come at a moment of exceptional internal strain for the Islamic Republic. As a result, any US attack now carries a significantly higher risk of rapid escalation, both regionally and inside Iran.
After US strikes on Iranian nuclear facilities on 21-22 June 2025, Iran responded with a missile attack on the US-operated Al Udeid Air Base in Qatar the following day.
According to President Trump, Iran had given advance warning of the strike, allowing air defences to intercept most of the missiles. No casualties were reported. The exchange was widely interpreted as a deliberate attempt by Iran to signal resolve while avoiding a wider war.
A similar pattern emerged in January 2020, during Trump's first presidency. Following the US assassination of Quds Force commander, Qassem Soleimani near Baghdad airport on 3 January, Iran retaliated five days later by firing missiles at the US Ain al-Asad airbase in Iraq.
Again, advance warning was provided. While no US personnel were killed, dozens later reported traumatic brain injuries. The episode reinforced the perception that Tehran sought to manage escalation rather than provoke it.
The present moment, however, is markedly different.
Iran is emerging from one of the most serious waves of domestic unrest since the establishment of the Islamic Republic in 1979.
Protests that erupted in late December and early January were met with a severe violent crackdown. Human rights organisations and medical workers inside the country report that several thousand people have been killed, with many more injured or detained.
The exact numbers cannot be verified due to a lack of access and an internet blackout which has continued for more than two weeks. Iranian authorities have not accepted responsibility for the deaths, instead blaming what they describe as "terrorist groups" and accusing Israel of fomenting the unrest.
That narrative has been echoed at the highest levels of the state. Iran's secretary of the Supreme National Security Council said recently that the protests should be seen as a continuation of last summer's 12-day war with Israel, a framing that offers insight into the authorities' security-first response and that might have been used as an excuse to justify the scale and intensity of the crackdown.
Although the scale of street protests has since diminished, they have not ended. The grievances remain unresolved, and the divide between large parts of society and the ruling system has rarely appeared so wide.
On 8 and 9 January, security forces reportedly lost control of parts of several towns and neighbourhoods in major cities before reasserting authority through overwhelming force.
That brief loss of control appears to have deeply unsettled the authorities. The calm that followed has been imposed rather than negotiated, leaving the situation highly combustible.
Translation 👇
2026 ජනවාරි 30
ඉරාන මුහුදු සීමාවට ආසන්නව, USS ඒබ්‍රහම් ලින්කන් වාහක ප්‍රහාරක කණ්ඩායම එක්සත් ජනපද මධ්‍යම අණදෙන වගකීම් ප්‍රදේශයට පැමිණීම, පුළුල් ගැටුමක් හැඩගැසෙමින් පවතින බවට හැඟීමක් තියුණු කර ඇත.
මෑත මතකයේ ඉරානයේ විරෝධතා මත සිදු වූ වඩාත්ම පුළුල් හා ප්‍රචණ්ඩකාරී මර්දනය මධ්‍යයේ පැමිණෙන මෙම යෙදවීම, වොෂින්ටනය සහ ටෙහෙරානය දැන් සෘජු ගැටුමකට කෙතරම් සමීප විය හැකිද යන්න, මෑත වසරවල ඕනෑම අවස්ථාවකට වඩා සමීපව පෙන්නුම් කරයි.
ඉරාන නායකයින්, පාලන තන්ත්‍රයම ඉවත් කරන ලෙස වැඩි වැඩියෙන් ඉල්ලා සිටින විරෝධතා ව්‍යාපාරයක් සහ හිතාමතාම පාරාන්ධව තබා ගත් එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිවරයෙකු අතර මිරිකී සිටින බව සොයා ගනී, ටෙහෙරානයේ පමණක් නොව දැනටමත් අස්ථාවර කලාපයක් පුරා කාංසාව අවුස්සයි.
විභව එක්සත් ජනපද මිලිටරි ප්‍රහාරයකට ඉරානයේ ප්‍රතිචාරය, වොෂින්ටනය සමඟ පෙර ගැටුම් වලදී දක්නට ලැබුණු හුරුපුරුදු, ප්‍රවේශමෙන් ක්‍රමාංකනය කරන ලද රටාව අනුගමනය නොකළ හැකිය.
ඉරානය දේශීය නොසන්සුන්තාව ප්‍රචණ්ඩ ලෙස මර්දනය කිරීමේ සන්දර්භය තුළ ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ මෑත කාලීන තර්ජන එල්ල වී ඇත්තේ, ඉස්ලාමීය ජනරජයට සුවිශේෂී අභ්‍යන්තර පීඩනයක් එල්ල වන මොහොතක ය. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ඕනෑම එක්සත් ජනපද ප්‍රහාරයක් දැන් කලාපීයව සහ ඉරානය තුළ වේගවත් උත්සන්න වීමේ සැලකිය යුතු ඉහළ අවදානමක් දරයි.
2025 ජුනි 21-22 දිනවල ඉරාන න්‍යෂ්ටික මධ්‍යස්ථානවලට එක්සත් ජනපදය පහර දීමෙන් පසු, ඉරානය පසුදා කටාර්හි එක්සත් ජනපදය විසින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද අල් උදෙයිඩ් ගුවන් කඳවුරට මිසයිල ප්‍රහාරයක් එල්ල කරමින් ප්‍රතිචාර දැක්වීය.
ජනාධිපති ට්‍රම්ප්ට අනුව, ඉරානය ප්‍රහාරය පිළිබඳව කල්තියා අනතුරු ඇඟවීමක් කර ඇති අතර, එමඟින් ගුවන් ආරක්ෂකයින්ට බොහෝ මිසයිල වලට බාධා කිරීමට ඉඩ සලසයි. කිසිදු හානියක් වාර්තා වී නොමැත. මෙම හුවමාරුව පුළුල් යුද්ධයක් වළක්වා ගනිමින් ඉරානය විසින් අධිෂ්ඨාන සංඥාවක් ලබා දීමට හිතාමතා ගත් උත්සාහයක් ලෙස පුළුල් ලෙස අර්ථකථනය කරන ලදී.
ට්‍රම්ප්ගේ පළමු ජනාධිපති ධුර කාලය තුළ 2020 ජනවාරි මාසයේදී ද එවැනිම රටාවක් මතු විය. ජනවාරි 3 වන දින බැග්ඩෑඩ් ගුවන් තොටුපළ අසලදී එක්සත් ජනපදය කුඩ්ස් බලකායේ අණදෙන නිලධාරී කසෙම් සොලෙයිමානි ඝාතනය කිරීමෙන් පසුව, ඉරානය දින පහකට පසු ඉරාකයේ එක්සත් ජනපද අයින් අල්-අසාද් ගුවන් කඳවුරට මිසයිල ප්‍රහාර එල්ල කිරීමෙන් ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කළේය.
නැවතත්, පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමක් ලබා දෙන ලදී. කිසිදු ඇමරිකානු නිලධාරියෙකු මිය නොගියද, පසුව දුසිම් ගනනක් කම්පන සහගත මොළයේ තුවාල වාර්තා විය. ටෙහෙරානය එය අවුලුවාලීමට වඩා උත්සන්න වීම කළමනාකරණය කිරීමට උත්සාහ කළ බවට ඇති මතය මෙම කථාංගයෙන් තවත් තහවුරු විය.
කෙසේ වෙතත්, වර්තමාන මොහොත කැපී පෙනෙන ලෙස වෙනස් ය.
1979 දී ඉස්ලාමීය ජනරජය පිහිටුවීමෙන් පසු ඉරානය වඩාත් බරපතල දේශීය නොසන්සුන්තා රැල්ලකින් මතුවෙමින් තිබේ.
දෙසැම්බර් අග සහ ජනවාරි මුලදී පුපුරා ගිය විරෝධතා දැඩි ප්‍රචණ්ඩකාරී මර්දනයකට ලක් විය. රට තුළ මානව හිමිකම් සංවිධාන සහ වෛද්‍ය සේවකයින් වාර්තා කරන්නේ දහස් ගණනක් පුද්ගලයින් මිය ගොස් ඇති බවත්, තවත් බොහෝ දෙනෙක් තුවාල ලබා හෝ රඳවාගෙන ඇති බවත්ය.
ප්‍රවේශය නොමැතිකම සහ සති දෙකකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ පවතින අන්තර්ජාල අවහිර කිරීම හේතුවෙන් නිශ්චිත සංඛ්‍යා සත්‍යාපනය කළ නොහැක. ඉරාන බලධාරීන් මරණ සඳහා වගකීම භාරගෙන නොමැති අතර, ඔවුන් "ත්‍රස්තවාදී කණ්ඩායම්" ලෙස විස්තර කරන දේට දොස් පවරමින් සහ ඊශ්‍රායලය නොසන්සුන්තාව ඇති කළ බවට චෝදනා කර ඇත.
එම ආඛ්‍යානය රාජ්‍යයේ ඉහළම මට්ටම්වල ප්‍රතිරාවය කර ඇත. ඉරානයේ උත්තරීතර ජාතික ආරක්ෂක කවුන්සිලයේ ලේකම් මෑතකදී පැවසුවේ විරෝධතා පසුගිය ගිම්හානයේ ඊශ්‍රායලය සමඟ දින 12 ක යුද්ධයේ අඛණ්ඩ පැවැත්මක් ලෙස දැකිය යුතු බවත්, බලධාරීන්ගේ ආරක්ෂාව සඳහා පළමු ප්‍රතිචාරය පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබා දෙන රාමුවක් බවත්, එය මර්දනයේ පරිමාණය සහ තීව්‍රතාවය සාධාරණීකරණය කිරීමට නිදහසට කරුණක් ලෙස භාවිතා කර ඇති බවත්ය.
වීදි විරෝධතාවල පරිමාණය එතැන් සිට අඩු වී ඇතත්, ඒවා අවසන් වී නැත. දුක්ගැනවිලි තවමත් විසඳී නොමැති අතර, සමාජයේ විශාල කොටස් සහ පාලන පද්ධතිය අතර පරතරය කලාතුරකින් එතරම් පුළුල් ලෙස පෙනෙන්නට තිබුණි.
ජනවාරි 8 සහ 9 යන දිනවල, ආරක්ෂක හමුදාවන්ට ප්‍රධාන නගරවල නගර සහ අසල්වැසි ප්‍රදේශ කිහිපයක කොටස්වල පාලනය අහිමි වූ අතර පසුව අධික බලයෙන් බලය නැවත තහවුරු කරන ලදී.
එම කෙටි පාලනය නැතිවීම බලධාරීන් ගැඹුරින් නොසන්සුන් කර ඇති බව පෙනේ. ඉන් පසුව ඇති වූ සන්සුන් භාවය සාකච්ඡා කිරීමට වඩා පනවා ඇති අතර, තත්වය බෙහෙවින් ගිනි අවුලුවන සුළු වේ.
BBC News
