06/06/2026
Philia (φιλία) කියන්නේ පුරාණ ග්රීක දර්ශනය තුළ (විශේෂයෙන්ම ඇරිස්ටෝටල්ගේ දර්ශනය තුළ) හමුවන, "මිත්රත්වය, සහෝදරත්වය හෝ සෙනෙහස" අර්ථවත් කරන ගැඹුරු බැඳීමක්.
අපිට සාමාන්යයෙන් "ආදරය" කිව්වම මතක් වෙන්නේ ප්රේමවන්තයන් අතර තියෙන ආදරය වුණත්, ග්රීකයන් ආදරය සහ බැඳීම් වර්ග කිහිපයකට වෙන් කරලා හැඳින්වූවා. ඒ අතරින් 'Philia' කියන්නේ බුද්ධිමය සහ ගෞරවනීය බැඳීමකටයි.
මෙන්න මෙහි ප්රධාන ලක්ෂණ:
1. සැබෑ මිත්රත්වය (True Friendship)
මෙය හුදෙක් අඳුරන කමකට වඩා එහා ගිය, අන්යෝන්ය විශ්වාසය, ගෞරවය සහ එකිනෙකාගේ යහපත ප්රාර්ථනා කරන බැඳීමක්. සහෝදරත්වයට වගේම එකම අරමුණක් වෙනුවෙන් එකතු වුණු සමීපතමයන් අතර මේ බැඳීම දකින්න ලැබෙනවා.
2. ඇරිස්ටෝටල්ගේ මිත්රත්ව වර්ගීකරණය
ඇරිස්ටෝටල් දර්ශනවාදියාට අනුව Philia (මිත්රත්වය) කොටස් 3කට බෙදන්න පුළුවන්:
ප්රයෝජනය මත පදනම් වූ මිත්රත්වය (Philia of Utility): දෙදෙනෙකු අතර ඇති වන වාසි හෝ උදව් උපකාර මත ගොඩනැගෙන මිත්රත්වය (උදා: ව්යාපාරික හවුල්කරුවන්, එකට වැඩ කරන අය). අවශ්යතාවය ඉවර වූ විට මේ බැඳීම දුරස් විය හැකියි.
සතුට මත පදනම් වූ මිත්රත්වය (Philia of Pleasure): විනෝදය, එකට කාලය ගත කිරීම හෝ පොදු රුචිකත්වයන් මත ඇති වන බැඳීම (උදා: එකට ක්රීඩා කරන හෝ විනෝද වන මිතුරන්).
ගුණය මත පදනම් වූ උත්තරීතර මිත්රත්වය (Philia of the Good / Virtue): මෙය තමයි ඉහළම සහ සැබෑම 'Philia' තත්ත්වය. මෙහිදී දෙදෙනාම එකිනෙකාගේ යහපත් ගතිගුණ අගය කරමින්, කිසිදු පෞද්ගලික ලාභයකින් තොරව අනෙකාගේ දියුණුව සහ සතුට වෙනුවෙන් පෙනී සිටිනවා. මේ බැඳීම් ජීවිත කාලය පුරාම පවතිනවා.
අනෙකුත් ආදරය වර්ගයන්ගෙන් වෙනස් වන හැටි
පුරාණ ග්රීකයන් ආදරය ප්රධාන කොටස් කිහිපයකට බෙදුවා:
Eros (එරෝස්): රාගික හෝ ප්රේමණීය ආදරය (Romantic/passionate love).
Agape (අගාපේ): කොන්දේසි විරහිත, විශ්වීය ආදරය හෝ දයාව (Unconditional/divine love).
Philia (ෆිලියා): බුද්ධිමත්, සමාන මට්ටමේ දෙදෙනෙකු අතර ඇති වන ආදරණීය මිත්රත්වය (Affectionate/brotherly love).
කෙටියෙන් කිව්වොත්, Philia කියන්නේ ලෝභකමක් හෝ ආත්මාර්ථකාමීත්වයක් නැති, හදවතින්ම ඇති වන "පිරිසිදු සහෝදර මිත්රත්වයට" සිනහලෙන් දිය හැකි හොඳම අර්ථකථනයයි.
