12/02/2026
Hriat zau nan aw
Artui hi chawhmeh mal khaiah chuan kan taksa mamawh chi hrang hrangte awm kimna ber zinga mi a ni hial awm e. Mi ţhenkhatin artui, a bik takin zo artui hi a hel a hipin chak zawk leh ţha zawk turah an ngai a, mahse a lo ni lem lo. A chhan chu :
1. Artui a protein te hi a hel a hip chuan a chakna za a sawmnga (50%) vel chauh taksain a hmang ţangkai a, chhum emaw kan hmìn emaw chuan za a sawmkua (90%) vel lâi taksain a hmang tangkai thei thung a ni.
2. Artui kâwr hi natna ţhenkhat a bik takin salmonella hian a lût tlang thei a, chhum emaw kan hmìn emaw loh chuan natna kan kaichhawng palh thei a ni.
3. Artui a protein pakhat Avidin hian taksa a kan lakluh Vitamin H (Biotin) a ti chhe ţhin a, hei hian Vitamin H (Biotin) tlakchhamna, vun leh sam hrisel lo a thlen thei a, chhum emaw kàn hmìn emaw chuan Avidin hi a chhe vek thung a ni.
Artui hian protein, Omega- 3 fats,choline, biotin, folic acid, pantothenic acid, carotinoids, lutein leh zeaxanthin bakah cholesterol ţha chi ( HDL) a pai a. Vitamin A, D, E, K leh vitamin B complex ( Vitamin B 1, 2, 3, 5 ,6 ,12) a pai bawk a. Minerals ah selenium, iodine, calcium, phosphorus, magnesium, zinc, copper, potassium leh iron a pai bawk a ni.
Artui a protein awm hi protein quality ţha chi a nih bakah protein siamtu amino acids te hi taksa mamawh tawkin a pai kim deuh vek a. Artui a cholesterol awm hi cholesterol ţha chi (HDL) anih avangin Artui hian Lung natna (heart diseases) a thlen lem lova ngaih a ni. Artui a choline hi thluak tihriseltu leh thluak hnathawh puitu a ni a, artui a lutein leh zeaxanthin hi antioxidants niin mit a ti hrisel a, thenkhatin, “Artui hi mit tan a ţhalo ” an tih hi chu phuahchawp niin a lang.
Thil dang han belh zeuh ila. Tumah mi ţha famkim kan awm lo ang chiah hian eng chawhmeh mah hi a mal chuan taksa tana ţha famkim a awm bik lova. Artui pawh hian Vitamin C leh dietary fiber a pai loh bakah Vitamin K a pai tlem a, hengte hi chaw dang aţanga lakluh a ngai a. Sunhlu, Kawlthei leh Hmarcha sen tai têk te hian Vitamin C a pai tam a. Bean, Avocado, Pear, Zikhlum leh Bawrhsaiabe hian dietary fiber pai tamin thlai hnah hring, Fanghma, Broccoli leh Zopurun te hian Vitamin K a pai tam a ni.
Indian Council of Medical Research chuan taksa hrisel nan k*m khatah artui pum 180 vel ei tur a tih laiin Economic Survey, Mizoram 2012–13′ chuan mizote hian k*m khatah artui pum 32 vel ei angin min chhut a ni.
Veterinary Department hian chak takin hma la se, artui thar chhuah a pûng ang a, phai atanga phur lut lova artui a kan intodelh hun a la thleng turah ngai ang.
Dr Lk. Sanga