26/03/2026
Article / Phoe Hlaing
အကောင်းစားစာတပုဒ်ရေးဖို့စိတ်ကူးပေါ်လာ ( ၂ )
ဘိုးလှိုင်
********
၁။ မက်(စ)ပလန့်
***************
ဟစ်တလာနှင့်နာဇီပါတီ ရန်ဘေးသင့် သိပ္ပံပညာရှင်များ စာရင်းချလျှင်ထိပ်ဆုံးမှဖော်ပြရမည့်သူဟာ ကွမ်တမ်သီအိုရီဖခင်ကြီးမက်(စ)ပလန့်ဖြစ်တယ်။(သူ့နာမည် အပြည့်အစုံက Max Karl Ernst Ludwig Planck)
ပလန့်က ဂျာမန်လူမျိုး၊ ဂျူးမဟုတ်တဲ့အတွက်
ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးကြောင့် သူ့အပေါ်တိုက်ရိုက်ထိခိုက်မှုမရှိနိုင်ပေမဲ့ သူဟာဂျူးများဖက်မှ ရှေ့နေလိုက်ပေးတဲ့အတွက် ဟစ်တလာနှင့်နာဇီပါတီရဲ့မျက်စောင်းထိုးခံရသူဖြစ်တယ်။
ဟစ်တလာ အာဏာရတဲ့၁၉၃၃ ခုမှာ မက်(စ)
ပလန့် အသက် ၇၅ နှစ်အရွယ် လူကြီးပိုင်းဖြစ်နေပြီ။ဘာလင်တက္ကသိုလ် ပါမေက္ခရာထူးမှ ၁၉၂၇ ခုတည်းက အငြိမ်းစားယူခဲ့ပြီးဖြစ်တယ်။
ဒါပေမဲ့ ပညာရှင်ဖြစ်တဲ့ မက်(စ)ပလန့်က သိပ္ပံလောကမှအပြီးမထွက်ခွာသေးဘူး။နိုင်ငံတော်
အဆင့် သိပ္ပံအဖွဲ့အစည်းကြီးဖြစ်တဲ့ Kaiser Wilhelm Institute ဥက္ကဌကြီးအဖြစ် ၁၉၃၀ပြည့်ထဲက တာဝန်ယူထားတာ ။၁၉၃၃ မှာဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲဖြစ်တယ်။
Kaiser Wilhelm ဆိုတာဂျာမန်ဧကရာဇ်မင်းနာမည်။ Kaiser Wilhelm Institute ဟာ ဂျာမန်သိပ္ပံ ပညာလောကအတွက် အရေးကြီးတဲ့အဖွဲ့အစည်းဖြစ်တယ်။သူ့မှာလုပ်ပိုင်ခွင့်တွေရှိတယ်။
သြဇာလည်းကြီးမားတယ်။ဒီရာထူးကိုအကြောင်းပြုပြီး မက်(စ)ပလန့်ဟာ ဂျာမန်သိပ္ပံပညာရှင်များ
ဥရှောင်သဖွယ် - အကြီးအမှူးနာယကကြီးဖြစ်တယ်။၁၉၃၃ ခု ဧပြီလမှာ Law for The Restoration of The Profersional Civil Service( အရပ်ဖက်ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်း ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး
ဥပဒေ)အမည်ရှိ ဥပဒေပြဌာန်းတယ်။ ဒီဥပဒေအရ ဂျာမဏီနိုင်ငံမှာ ဂျူးသွေးရှစ်ပုံတပုံ( ၁/၈ )အထိပါဝင်သူကို ဂျူးလူမျိုးအဖြစ်သတ်မှတ်ပြီး၊ ဂျူးလူမျိုးများ နိုင်ငံဝန်ထမ်းတာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့်မရှိလို့ ပြဌာန်းတယ်။ ဂျာမဏီမှာ တက္ကသိုလ်အားလုံး နိုင်ငံပိုင်ဖြစ်တာကြောင့် တက္ကသိုလ်ဆရာများနိုင်ငံဝန်ထမ်းဖြစ်တယ်။
ဥပဒေသစ်အရ ဂျူးသွေး ၁/၈ မကပါဝင်သူအားလုံး တက္ကသိုလ်ဆရာအဖြစ်မှ ထုတ်ပယ်ခံရတယ်။ထုတ်ပယ်ခံတွေထဲမှာ ပလန့်နဲ့ အလွန်ရင်းနှီးတဲ့
အိုင်စတိုင်း (၁၉၂၀ ခု နိုဗယ်ဆုရ) နှင့် ဖရစ်ဟောဘာ ( Fritz Haber ၁၉၁၈ ဓါတုဗေဒ နိုဗယ်ဆုရ ) တို့ပါဝင်တယ်။ဂျူးသိပ္ပံပညာရှင်များကိုဖယ်ရှားပစ်မည်ဆိုလျှင် ဂျာမဏီရဲ့သိပ္ပံပညာ ပထမတန်းနိုင်ငံအဆင့်မှ လျှောကျမှာဧကန်ပဲ။ သိပ္ပံပညာအဆင့်ကျလျှင် ရေရှည်မှာ နိုင်ငံစီးပွားရေးလည်းကျဆင်းမယ်။ဒါ့ပြင် ဂျူးပညာရှင်တွေကို"သွေး" အကြောင်းပြုပြီး ဖယ်ရှားတာကလည်းမတရားဘူးလို့ မက်(စ)ပလန့်က ခံယူတယ်။
မက်(စ)ပလန့်က လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ဂျူးပညာရှင်များဖက်မှရပ်တည်တယ်။ဒါပေမဲ့ နာဇီပါတီနှင့် အစိုးရကိုတော့ ထိပ်တိုက်ရင်မဆိုင်ဘူး။ သိမ်မွေ့တဲ့နည်းနဲ့ဆန့်ကျင်တယ်။
တခါမှာ ဓါတုဗေဒဆရာ အော်တိုဟန်း(Otto Hahn) က မက်(စ)ပလန့်ကိုချဥ်းကပ်ပြီး " အခြေအနေ မကောင်းဘူးဆရာရယ်။ ဂျူးတွေအတွက် ဆရာကြည့်လုပ်ပါဦး " လို့တိုက်တွန်းတယ်
အော်တိုဟန်းက နယူကလီယာဖစ်ရှင်တွေ့သူ၊ တွေ့ရှိချက်အတွက် ၁၉၄၄ ခု ဓါတုဗေဒ နိုဗယ်ဆုရသူဖြစ်တယ်။
ဟန်းက "ဆရာ၊ ထင်ရှားတဲ့ပါမောက္ခတွေကိုစုပြီး
ဂျူးပညာရှင်များကို ပြုမူပုံကို ကန့်ကွက်တဲ့ကြေငြာချက် ထုတ်ပြန်စေချင်တယ် " လို့ပြောတယ်။
မက်(စ)ပလန့်ပြန်ပြောတာက " ကိုယ့်လူရေ၊ မင်းစွမ်းလို့ဒီနေ့ လူ၃၀ စုပြီး ကန့်ကွက်စာရေးသားထုတ်ပြန်လိုက်ပြီဆိုပါစို့၊ နက်ဖြန်ဘာဖြစ်မလဲ။
နက်ဖြန်မှာ တခြားလူ၁၅၀ က စုဝေးပြီး ဒို့ကိုဆန့်ကျင်ပုတ်ခတ်ရှုံ့ချ ကြလိမ့်မယ်။ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အဖြုတ်ခံရတဲ့ ပညာရှင်တွေရဲ့ရာထူးကို ယူချင်သူတွေက တပုံကြီးမောင်ရင်ရဲ့။"
ဒါကြောင့်မက်(စ)ပလန့်က နာဇီပါတီနှင့် အစိုးရလုပ်ရပ်ကို ထိပ်တိုက် မဆန့်ကျင်ဘူး။
ဂျူးကိစ္စကို မက်(စ)ပလန့်က လူကိုယ်တိုင် ဟစ်တလာနှင့်တွေ့ဆုံပြီး "မူဝါဒပြင်ဆင်ရေး" တောင်းဆိုရန်ဆုံးဖြတ်တယ်။ ဂျာမန်သိပ္ပံပညာရှင်များ
အကြီးအကဲအဖြစ် ပလန့်က ၁၉၃၃ ခု မတ် ဧပြီလထဲမှာ ဟစ်တလာထံစာရေးပြီးတွေ့ဆုံခွင့်တောင်းတယ်။ ၁၉၃၃ခု မေလ ၁၆ ရက်နေ့မှာ မက်ပလန့် ဟစ်တလာနှင့် တွေ့ဆုံတယ်။ဒီအချိန်မှာ ပလန့်ကအသက် ၇၅နှစ်၊ ဟစ်တလာက ၄၄နှစ်။
ပြောဆိုကြတာ အတိုချုပ်က
ပလန့်။ ။ ဂျူးတွေကို ဂျာမန်သိပ္ပံလောကမှဖယ်
ထုတ်ပစ်လျှင် ဂျာမဏီရဲ့ထိပ်တန်းသိပ္ပံ
ပညာအဆင့်နိမ့်ကျလာလိမ့်မယ်။ဂျူး
လူမျိုးတွေထဲမှာလူကောင်းတွေလည်း
ပါဝင်တယ်။ သူတို့ဟာ နိုင်ငံသား
ကောင်းဖြစ်နိုင်သူတွေပါ။
ဟစ်တလာ။ ။ ဆရာကြီး ဂျူးဆိုတာ ဂျူးပဲ။
ဂျူးအားလုံးအတူတူပဲ။
ပလန့်။ ။ လူကောင်းဂျူးတွေ
ဟစ်တလာ။ ။ကျွန်တော်တို့က ဂျူးကိုတိုက်ခိုက်
တာမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့ဆန့်
ကျင်တိုက်ခိုက်နေတာ ကွန်မြူနစ်
တွေပဲ။ဒါပေမဲ့ ဂျူးအားလုံးဟာ
ကွန်မြူနစ်တွေ။
ပလန့်။ ။ တန်ဖိုးရှိတဲ့လူကောင်းဂျူးတွေ မ
ဆုံးရှုံးရအောင်ကျွန်တော်တင်ပြ
တာပါ။
ဟစ်တလာ။ ။( စကားပြောရင်းဒေါသကြီးလာ၊
သူ့ဒူးခေါင်းလက်နှင့်ပုတ်၊ ဒေါ
သ သံနှင့် )
ဆရာကြီး ဂျူးဆိုတာ ဂျူးပဲလို့
ကျွန်တော်ပြောပြီးပြီ ။
မက်ပလန့်က ဟစ်တလာဒေါသကိုတွေ့ရပြီ။
ရှေ့ဆက်ပြောဖို့ အချည်းနှီးဆိုတာရိပ်စားမိပြီးလက်လျှော့လိုက်တယ်။
ဟစ်တလာနှင့်အဆင်မပြေတဲ့နောက်ဆက်တွဲအနေ
နှင့်နာဇီပါတီကပါ ပလန့်အပေါ်အမြင်မကြည်တော့ပြီ။ ပါတီက သူ့အပေါ်မျက်စောင်းထိုးလေပြီ။
နောက်ဆက်တွဲ
ကိုင်ဇာဝီ(လ်)ဟမ်အသင်းကြီး ဥက္ကဌ ရာထူးထမ်းဆောင်နေဆဲ မက်ပလန့်အပေါ် နာဇီပါတီနှင့် အစိုးရက ဖိအားတွေပေးလာတယ်။
ကိုင်ဇာဝီ(လ်)ဟမ်အသင်းကြီးဟာ နိုင်ငံတော်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့အတွက် အသင်းရုံး အလံတိုင်မှာ
နာဇီအမှတ်တံဆိပ် သွဿတိက နှင့်အလံတော်ကိုနေ့စဥ်လွှင့်ထူရမယ်။ အသင်းမှာလူအများစုဝေးတိုင်းအခမ်းအနား စတင်ချိန်မှာ ဟစ်တလာအလေးပြုပုံစံ (Hi**er Salute) ပုံစံကြ..လက်မောင်းဆန့်တန်း အလေးပြုကြရမည် ဆိုတဲ့ညွှန်ကြားချက်တွေပေးလာတယ်။ မက်(စ)ပလန့်က စိတ်ကုန်ပြီ။ အသက်ကလည်း ၈၀ နှစ်နီးနေပြီ။၁၉၃၆ ခုမှာ သူ့ရဲ့ ကိုင်ဇာဝီ(လ်)ဟမ်းအသင်းဥက္ကဌရာထူး သက်တမ်းစေ့တယ်။ နောက်တကြိမ် ဥက္ကဌ မထမ်းဆောင်လိုတော့ဘူး။ ရာထူးမှနှုတ်ထွက်လိုက်တယ်။
ဝမ်းနည်းဖွယ် မက်(စ)ပလန့်ဘဝနေဝင်ချိန်
မက်(စ)ပလန့် အသက် ၈၀ကျော်လာပြီ။ဂျာမဏီနိုင်ငံစစ်ဘေးဒဏ်ခံနေရပြီ။ သားအကြီးဆုံးကပထမကမ္ဘာစစ် (၁၉၁၈ ခုထဲက) စစ်မှုမထမ်းမနေရစစ်ထဲပါပြီး နာမည်ကျော် ဗားဒွန်းတိုက်ပွဲမှာကျဆုံးတယ်။သမီးနှစ်ယောက်က မီးဖွားရာမှာကွယ်လွန်ကြတယ်။ သားငယ် အန့်(စ) (Erns) က ၁၉၄၄ ခု မှာဟစ်တလာကို လုပ်ကြံဖို့ကြိုးစားတဲ့အဖွဲ့မှာပါဝင်တဲ့အတွက်ဖမ်းဆီးခံရပြီး ၁၉၄၅ခု မှာပြစ်ဒါဏ်စီရင်ကွပ်မျက်ခံရတယ်။
၁၉၄၅ခု စစ်ပြီးခါတော့နီးပါပြီ။ ဘာလင်မြို့ကိုမဟာမိတ်လေတပ်က ပိုက်စိပ်တိုက် ဗုံးကြဲရာမှာ
ပလန့်အိမ်မီးလောင်ပျက်စီးပြီး အဖိုးကြီးအိမ်မဲ့ရာမဲ့ဘဝရောက်တယ်။
ဘာလင်မြို့ကို မဟာမိတ်များ သိမ်းပိုက်ခါနီးမှာ
အမေရိကန်နှင့်အင်္ဂလိပ်တပ်သားများ မက်(စ)
ပလန့်ကိုလိုက်ရှာကြတယ်။ လမ်းဘေးတဲထိုးနေရရှာတဲ့အဖိုးအိုကြီး ပလန့်ကိုတွေ့ကြတယ်။ပလန့်နှင့် သူ့ ဒုတိယအိမ်ထောင်နှင့်ကလေးပါ ဂေါတင်ဂင်မြို့ရှိ ဆွေမျိုးများအိမ်မှာနေထိုင်ကြတယ်။
သက်ကြီးဘဝ ဒုက္ခ၊ သုက္ခတွေကြားမှာ ဖြေစရာတခုကြုံတယ်။စစ်ပြီးပေမဲ့နေသားမကျသေးတဲ့အခြေအနေမှာ အင်္ဂလန်က အိုက်ဇက်နယူတန် နှစ်၃၀၀ပြည့်
ပွဲတော်ကိုဖြစ်အောင်ကျင်းပတယ်။
ဒီပွဲတော်ကိုတက်ရောက်ဖို့ဂျာမဏီမှ မက်(စ)ပလန့်တဦးတည်းကိုပဲရွေးဖိတ်တယ်။ (စစ်ပြီးတာမကြာသေးတော့ ရန်သူနိုင်ငံဂျာမဏီအပေါ် အင်္ဂလိပ်များ အာဃာတများမပြေသေး။ ဂျာမန်ရူပဗေဒဆရာများကိုသူတို့မမြင်တွေ့ချင်။ မက်(စ)ပလန့်ကိုတော့ချွင်းချက်။)
နယူတန် နှစ်၃၀၀ပြည့်အခမ်းအနားမှာ မက်(စ)ပလန့်ကို အကြီးအကျယ် ဂုဏ်ပြုပြောဆိုကြတယ်။
မကြာပါဘူး။ဂျာမဏီပြန်လာပြီး ၁၉၄၇ ခု အောက်တိုဘာ ၄ ရက်နေ့မှာအသက် ၈၉ နှစ်အရွယ် ကွမ်တမ်ဖခင်ကြီး မက်(စ) ပလန့် ကွယ်လွန်ပါတယ်။
ဘိုးလှိုင်
၂၆ မတ် ၂၀၂၆
