AB News

14/12/2025

Баяр наадам зохион байгуулах хорооны хуралдаанаар Улсын гарьд Н.Өсөхбаярын ЦОЛЫГ ХУРААХ саналаа Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхэд хүргүүлж, барилдах эрхийг нь дөрвөн жилээр ХАСЛАА

Мөн аймгийн арслан Н.Баяржаргалын барилдах эрхийг гурван жилээр хасчээ.

14/12/2025

ЧИНГИСИЙН ЧУЛУУНЫ БИЧИГ ЧИНГИС ХААНД ЗОРИУЛАГДААГҮЙ

Энэ гэрэлт хөшөө шинжлэх ухааны хүрээнд Хархираагийн суурин (Хирхира голын орчим орших тул ийм нэртэй болжээ) хэмээн нэрлэгддэг эртний балгаснаас 1800-аад оны эхээр олдсоныг судлаачид 1818 онд анх судалж, улмаар 1832 онд Петербург хот руу шилжүүлжээ. Тус хөшөөний бичээс нь 5 мөр, 21 үгтэй бөгөөд бичээс Чингис хан гэдэг үгээр эхэлдэг тул "Чингисийн чулуун бичиг (бичээс)" хэмээн ташаа нэрлэгдэх болжээ.
Үнэндээ бол Чингис хааны дүү Хавт Хасарын хүү Есүнхэ-д зориулсан хөшөө билээ.
Бичээс нь: “Чингис ханыг Сартуул иргэн (Хорезм улсыг) дагуулиж ("дагуулих" - эрхэндээ оруулах) бууж хамаг Монгол Улсын ноёдыг Буха сочихай (Буха сочихай хэмээх газарт) хурьсанд (хурсанд, хуран чуулуулсанд) Есүнхэ онтудруун (хол харвахдаа, онож тусгахдаа) гурван зууд гучин таван алдаст (335 алдад) онтудлаа (хол харвалаа, онож туслаа)” гэсэн үгтэй.
Өөрөөр хэлбэл, Чингис хаан Сартуул иргэн буюу Хорезм улсыг байлдан дагуулаад буцаж ирэхдээ ноёдын хурилдай хурах үед хэн хол харвахаа үзэх тэмцээн болж, Хасарын хүү Есүнхэ 335 алд газар буюу 550 орчим метр хол харвасан тул түүнд зориулан босгосон ажээ.
Зарим судлаач нум сумаар хагас километр гаруй хол харвах боломжгүй тул нум сумаар харвасан биш, буугаар буудсан хэрэг, монголчууд тэр үед галт бууг зохион бүтээсэн байжээ гэсэн таамаглал ч дэвшүүлдэг. Ихэнх судлаач уг хөшөөг тухайн үед буюу 1224/1225 оны орчимд босгосон гэж үзээд одоогоор олдоод буй худам монгол бичгээр бичигдсэн хамгийн эртний дурсгал гэж үздэг.
Гэвч зарим эрдэмтэн 1224/1225 онд болсон үйл явдлыг дурсан хожим босгосон гэж үзэх нь бий.
Хөшөөний өндөр нь 202 см ,өргөн нь 74 см, зузаан нь 22 см.
Тус хөшөө олдсон Хархираагийн суурин (оросоор Хирхиринское городище) нь тухайн үед Хасарын эзэмшлийн засаг захиргааны төв байсан гэж үздэг.
Тус суурин өнөөгийн ОХУ-ын Байгалын чанад хязгаар (Забайкальский край)-ын Борж район (Борзинский район)-ы Усть-Тасуркай хэмээх тосгоны орчимд оршдог ажээ (Газрын зурагт улаан дүрсээр тэмдэглэгдсэн).
Харин Чингисийн чулууны бичээс ОХУ-ын Эрмитаж музейд хадгалагдаж байна.

14/12/2025

Хятадын шумбагч Ван есөн метрийн гүнд орших агуйд таван хоног гацсаны эцэст аврагдаж, аврагчдыг алмайруулжээ. Түүнийг олж аврах үед хамгийн түрүүнд хэлсэн үг нь "Тамхи байна уу?” гэсэн асуулт байв.

Тэрээр Хунань мужид голд шумбах үеэрээ хэдхэн минутын дараа сураггүй болж, эцэст нь олон салаа агуйн гүн дэх агаарын хөндийд гацсан байжээ.

Олон мужийн аврах багууд хэдэн өдрийн турш хайгуул хийж, бараг харагдах орчингүй, аюултай гүнд дахин дахин шумбан эрэлд гарсан байна.
Эцэст нь Ван хүчилтөрөгчийн түвшин нь ердөө 4 хувь болтлоо буурах үед гар чийдэнгээ даллан дохио өгснөөр олдсон байна.

Ийм хүнд нөхцөлийг туулсан ч тэрээр дамнуургагүйгээр өөрөө алхсаар гарч ирсэн нь тэнд байсан бүх хүнийг үнэхээр гайхшруулжээ.

14/12/2025

АНУ-ын Вашингтон мужид их хэмжээний борооны улмаас голууд үерийн хамгаалалтыг даван үерлэж, АНУ-ын энэ бүс нутгийн түүхэнд байгаагүй том хэмжээний үер үргэлжилсээр байна.

1 орчмын өмнө хурдны замууд ямар байдалтай байгаа тухай мэдээлэл сошиалд оруулсныг та бүхэнд үзүүлж байна.

Үер хэзээ ч болж магадгүй, гэтэл үерийн хамгаалалтыг маш сайн хийдэг, голын хамгаалалтын бүсийн дэглэмийг сайн барьдаг, стандарт өндөртэй дэлхийн хамгийн өндөр хөгжилтэй улс үерт ийнхүү сөхрөх дөхөж одоогоор тооцоолж гарахад хэцүү их санхүүгийн хохирол амсаад байна.

Харин үерийн далангаа олон газар сэтлээд, (1966 оны үерийн дараа барьсан үерийн далангуудаа сэтлээд хорооллууд барьчихсан) голын хамгаалалтын бүс хэнд хэрэгтэй юм гээд хууль зөрчөөд барилга барьчихсан (жишээ нь авилга хороолол), янз бүр гүүрэн байгууламж төлөвлөөд байгаа бид үер болбол хэрхэх болоо???

Америкт үерлэж буй голууд Туул голоос маань хамаагүй том голууд, гэхдээ тэндхийн үерийн хамгаалалтын систем маш сайн гэтэл үерийг барахгүй байна, тэгвэл хамгаалалтгүй байснаа сүйтгээд үерийн аман дээр барилгууд барьчихсан бид яанам бэ?

Үер болдгоороо л болно шүү ард түмэн минь, өнөө биш ч маргааш... Яг одоо их хэмжээний үер орж ирвэл бид тун хүнд байдалд орохоор байна...

14/12/2025

X Богд:
Миний өргөж байгаа энэ зул нь гурван мянган их мянган ертөнцийн энтэй уужим дэлгэр болтугай.
Гол нь уулсын хаан сүмбэр уул лугаа адил болтугай.
Тос нь сүн далай мэт арвин болтугай.
☀️Миний өргөсөн энэ зул сайн цагийн мянган бурхан тэргүүтэй хамаг бурхадын өмнө тодрох болтугай.
Бадрах гэрэл нь орчлонгийн дээд оройгоос хамгийн доод нэрвэлтгүй тамын орон хүртэлх будангуйг гийгүүлж, эх болсон амьтан бүгдээр бурхан бодьсадын орныг илтэд үзэх болтугай.

☀️Yйл нисванисын хорыг шатаан, мунхагийн харанхуйг арилгах
Үнэн билгийн цогийг бадруулсан үзэсгэлэнт энэ зул
Үүлгүй тэнгэрт хамгийг айлдагчийн наран ургах мэт
Үлэмж гэгээн гэрлээр арван зүгийг гийгүүлэх болтугай.🙏

14/12/2025

Зулын хорин тавны билэгт сайн энэ өдөрийг тохиолдуулан Богд Зонховын нэгэн магтаалыг хүргэж байна.

Дагцан хэлмэрчийн туурвисан “Богд Зонховын магтаал” оршвой

Их оюунт ялгуусан бурхадын мэлмийн өмнө
Аугаа их сайн ерөөл талбисны хүчээр
Алдарын их дуутай, шашин, амьтны цог
Сайн оюунт алдарын өлмийд оройгоор мөргөмүй.
Үлшгүй хоёр чуулган бүгдийн оройд хүрсэн
Тоолшгүй ялгуусан бүгдийн уламжлал ёсыг баригч
Хязгааргүй амьтан бүхний буяны их садан
Санашгүй эрдэм бүгдийн сан танд сөгдмүй.
Цастын зүүн зүгийн Сонгины амын төгөлд
Чөлөө, учрал галбирваасын үндэс маш батжин
Эрдэмийн мөчир гишүүн нь зүг бүхнийг бүрхэн
Яруу алдарын үнэр анхилсан танд сөгдмүй.
Аюумшиг үгүй уужим тунгалаг билигийг нь Шонло тэргүүтэй
Цастын мэргэд дээдлэн шүтээд
Ерөнхий, онцлог гол номлолын ёс даяарт
Мунхрах харанхуй бүхнийг арилгасан танд мөргөмүй.
Хиргүй сахилын авир дүрийн их далайд
Олонтой сонссон эш, ухааны эрдэнэ дүүрэн
Мэргэний дээд лусын эрхэтүүд бишрэн шүтсэн
Ёроол гүн нь хязгааргүй шинжлэлтэн танд сөгдмүй.
Идэр залуу цагийн оюуны тан наранд
Судар, тарнийн лянхуан төгөл дэлбээлсэнг хараад
Миний оюуны бардам гүмүда нэн үлэмж хумигдсан
Гүн, уужим билигийн сан танд соёрхол талбимуй.
Умар зүг энд үг төдий судалсан нь ч ховор
Утганд сэжиг тасалсан нь түүнээс ч нэн ховор
Сургаалын утгыг анхааран авдаг нь ганц хоёрхон
Энэ гурвыг эцэслэсэн танд зүрхнээсээ мөргөмүй.
Ухаангүй эшээр зарим нь тогтсон таалал тогтооно
Зарим нь эшгүй хуурмаг ухаантан төдий үзэгдэнэ
Эш, ухаан хоёулаар ялгуусны зарлиг бүхнийг
Сайтар ялган нээгч танд бишрэн мөргөе.
Зарим нь винайг голлон нууц тарнийг тэвчдэг
Бусад нь тарнид сүсэгтэй оюунаар винайг огоордог
Ялгуусны сургаал даяар бүхнийг үл харшлуулж
Анхааран авахдаа төгс мэргэн танд мөргөмүй.
Гүн ухаанд туйлширахад нууц тарни гүн
Тарниар хөөрөн бардахад гүн ухаан үг төдий
Судар, тарни бүрдэлгүй тугуулсан бодь хутагруу
Зорчих арга үгүйг болгоосон танд сөгдмүй.
Зарим нь нарийн нягт явдалаар үзлийг огоордог
Зарим нь өндөр бардам үзлээр явдалыг огоордог
Явдал, үзлийг харилцан нөхөрт ургуулж тодруулан
Утга үүнийг увлислахдаа үлэмж танд сөгдөе.
Зарим нь номлохуйг голлон барьж бясалгалд цааргалдаг
Зарим нь бясалгалд ханан цадаж эшд цааргалдаг
Номлол, бүтээл хоёроор эш, онолын номыг
Барих аргыг тодруулагч танд бишрэлээр мөргөмүй.
Судар тарни даяар, онцолж очир хөлгөнд
Тантарын аймаг даяар, онцолж ханьцашгүйн утганд
Хоёр зэрэг даяар, онцолж илбийн биед
Урьд үгүй сайн номлолын их сантанд мөргөмүй.
Товчдоо чадагч ялгуусны даяар сургаалаас үлдээлгүй
Номлол, бүтээл хоёроор ихээс ихэд тодруулснаар
Цаст орон энд шашныг баригч бүгдээр
Мөнхөд сайшаах зохистой эрхэм танд мөргөмүй.
Би ч өнөөгөөс эхлэн насан төрөл бүгдэдээ
Их богд тань шиг ялгуусны ариун сургаалыг
Өөрөөсөө бусдыг эрхэмлэсэн гайхамшигт үлэмж санаагаар
Өөрийн амь мэт сахихад адислан соёрх.
Таныг эрхэмлэн үзэж, хэтэрхий дээдэд барьснаар
Туйлд унасан адаар чадагчийн шашныг хутгагчидыг
Алагчлалгүй ариун үзэгдэл эзэмшсэн та л гагцаар
Түргэнээ арилгаад шашин баригчидыг эвсүүлэх болтугай.

Хэмээн цаст оронд энд хожимын их шашин баригч, ханьсах нөхөрөөс хагацсан, Лувсандгвыбалын авир байдлбг товч төдий өгүүлсэн “Сүсэгийн лянхуаг дэлбээлэгч магтаал үгийн наран” хэмээхийг Зан Дагцангийн хэлмэрч аяга тахимлага Шийравринчинжанцанбалсамбуу бээр Буяны арвижуулагч номын хүрд толгодод найруулав.
Ялгуусны шашин зүг бүхэнд дэлгэрч, түгэх болтугай.

14/12/2025

ХҮН намын дарга Т.Доржхандын бүрэн эрхийг хугацааг 4 жилээр сунгажээ.

14/12/2025

✅Амны хаалтаа зүүж бусдыгаа хамгаалъя.

14/12/2025

Хотхон дотроо шатахуун түгээх станцтай Sky Residence хотхон 🔥🚒

14/12/2025

МӨРИЙТЭЙ ТОГЛООМ БОЛ ЗУГАА БИШ ДОНТОЛТ

📌 Сүүлийн жилүүдэд цахим мөрийтэй болон бооцоот таавар, хууль бус тоглоом зохион байгуулдаг хэсэг бүлэг этгээдүүд нь иргэдэд бага хэмжээгээр хожиж байгаа сэтгэгдэл бий болгож дахин тоглох сэдлийг төрүүлэн залилж байна.

📌 Мөрийтэй тоглоомд донтсон иргэд эд хөрөнгө, орон сууц, автомашин, хадгаламж, бэлэн мөнгөө алдах цаашилбал өрөнд орж, сэтгэл санаагаар унах, гэр бүл салах, амиа хорлох зэрэг эрсдэлд хүргэдэг.

📌 Судалгаагаар мөрийтэй тоглоомын донтолт нь архи, мансууруулах бодисын хамааралтай адил сэтгэл зүйн донтолт үүсгэдэг нь тогтоогдсон. Донтох үедээ хүн өөрийн зан үйлд хяналт тавих чадвараа алдаж, бодит эрсдэлийг үл тоомсорлох хандлагатай болдог бөгөөд энэ нь эцэс сүүлдээ хууль бус үйлдэл хийх цаашлаад хуулийн хариуцлага хүлээх нөхцөл байдал хүргэж байна.

📌 Иймд иргэд та бүхэн цахим мөрийтэй тоглоом танаас эд хөрөнгө, цаг хугацаа, ирээдүйн боломжийг тань хулгайлж байдаг гэдгийг ухамсарлан энэ төрлийн гэмт хэрэгт өртөж, хохирохгүй, холбогдохгүй байхыг анхааруулж байна.

14/12/2025

Жангүм ОДНОО:

Осоржамаагийн хойдын буяны ажлыг зохион байгуулахад гар бие оролцоно.🙏😭🙏

Дөнгөж сая талийгчийн найз
Araakshin Togtokh дүүтэйгээ холбогдлоо .
Сонсоод шууд гарч урьд шөнө Улаанбаатарт ирсэн юм байна .
Одоо ДӨЛ БУЯН компанийн удирдлагуудтай очиж уулзах юм байна .

Найзынх нь яриагаар талийгаач өөрийн гэх тогтсон гэр орон үгүй.
Цайз 16-д айлын хашаа байшинд түр
амьдарч байсан .
Ах дүү хамаатан садан төрөл гэх хүмүүс байхгүй орь ганц бие гэнэ.
Шарил нь БЗД-ийн эмнэлгийн моорогт байгаа юм байна

Миний зүгээс талийгаачийн алтан хайрцгийг нээлгэж амьдарч байсан гэр орныг нь олж цэвэрлэж, ариутгаад зул барьж цай хоолтой байлгаж байгаад хойдын буяныг хийж дуустал ээжийнх нь үүргийг гүйцэтгэж баймаар байгаа юмаа. Хүний үр ялгаа юу байхав дээ
Хүүгээ алдаад шаналж яваа ээжүүд минь эхийн сэтгэлээр нэгдээрэй 🙏

Бас үеийн залуусыг нь нийгэмд сайнаар нөлөөлж Зул өргөх ёслол хийж залуусыг архи хар тамхинд донтох явдлаас ангид байж ариун цагаан хөдөлмөрөөрөө ажиллаж суралцаж зөвт амьдрахад уриалах мөн Монголчуудыг ядарсан нэгнээ хайрлаж хүндэлдэг байж богинохон заяат хүмүүний амьдралд бие биенээ АМЬД ЯВАХАД НЬ Л ХАЙРЛАДАГ байх
олон нийтийн УХААРЛЫН АЯН өрнүүлэх хүсэлтэй байнаа

ДЭМЖЭЭД ӨГӨӨРЭЙ .
МЭДЭХ ЧАДАХ БҮХНЭЭРЭЭ 🙏

Энэ аянд олон олон залуус, сайтууд хүн ёсоор нэгдээсэй гэж чин сэтгэлээсээ хүсэж байнаа .

Ямартаа ч өнөөдөр Тогтох маань Дөл буян компаний хамт олонтой уулзаж нэг чиг гарах байх .

Хөөрхий Осоржамаа хүүг хүн ёсоор Мөнх тэнгэрийн оронд нь үдэх сайн үйлсэд
Монгол хүний уужуу сэтгэлээр нэгдэхийг уриалж байнаа .

Талийгаачийн амьдарч байгаа газрыг хариуцсан хорооны хэсгийн ахлагч байвал Жангүмын 99880099 утсаар яаралтай холбоо барина уу .

Бас нас барсан эмнэлгийн нийгмийн ажилтан холбогдоорой .

БУЯН АЖЛЫГ НЬ ОРОЙТУУЛАХГҮЙ ХҮН ЁСООР НЬ ХАМТРААД ХӨДӨӨЛҮҮЛЭЕ ЭЭ🙏🙏🙏

14/12/2025