MFC News

10/02/2026

Шанхай хотод DroidUp компанийн танилцуулсан Moya нэртэй энэхүү робот нь “Биежсэн хиймэл оюун ухаан” хэмээх шинэ үеийн технологийн томоохон дэвшлийг илтгэнэ. Өөрөөр хэлбэл, энэ нь зөвхөн дижитал орчинд ажиллах бус, бодит физик ертөнцөд мэдэрч, харилцан үйлчилж чаддаг ухаалаг систем юм. Ойролцоогоор 168 см өндөр, 32 кг жинтэй уг робот хүний биологийн бүтэц, хөдөлгөөнийг гайхалтай нарийвчлалтай дуурайхаар инженерчлэгдсэн байна. Алхалтын уян хөдөлгөөнөөс гадна 32–36°C орчим биеийн дулаан хадгалж, хүний харцыг даган харц тулгарах, нүүрний өчүүхэн илэрхийллийг давтах мэдрэгчүүдийн ачаар хүнтэй илүү байгалийн, бодит мэт харилцаа үүсгэхийг зорьжээ.

Гэвч энэ технологийн дэвшил нь “Uncanny valley” буюу хэт бодит мэт санагдах үед хүний сэтгэлд төрдөг үл мэдэг түгшүүрийн тухай маргааныг дахин өдөөв. Сошиал сүлжээний хэрэглэгчид түүний амьд мэт хөдөлгөөнд гайхаж, сонирхохын зэрэгцээ багагүй түгшүүр илэрхийлж байна. Хүнд үйлдвэрийн роботуудаас ялгаатай нь Moya-г эрүүл мэнд, боловсрол, худалдаа үйлчилгээний салбарт, ялангуяа хүнтэй шууд харилцах шаардлагатай орчинд ашиглахаар чиглүүлжээ. 2026 оны сүүлээр зах зээлд нэвтрэх төлөвтэй бөгөөд ойролцоогоор 1.2 сая юань буюу 620.0 сая төгрөгийн үнэтэй байх хүлээлттэй байна. Модульчлагдсан бүтэц нь гадаад төрхийг өөрчлөх боломж олгож, ойрын ирээдүйн үйлчилгээний орчинд олон талын үүрэг гүйцэтгэх боломжтой “Хүнлэг” роботын эхлэл болохыг илтгэж байна.

Эх сурвалж:
https://interestingengineering.com/ai-robotics/shanghai-unveils-moya-humanoid-robot

06/02/2026

Казахстан улс байгалийн өвөө сэргээх түүхэн үйл хэрэгт гар бие оролцож, Пржевальскийн адуу буюу тахийг өвөг дээдсийнх нь нутагт эргэн нутагшуулж байна.

Экологийн томоохон сэргээн босголтын төслийн хүрээнд 150 толгой тахийг Алтын Дала байгалийн хамгаалалтын бүсэд дахин нутагшуулах ажил эхэлжээ. Тахь хэмээх энэ амьтан нь дэлхий дээр өнөө хүртэл хадгалагдан үлдсэн цорын ганц жинхэнэ зэрлэг адуу бөгөөд мустанг зэрэг хүний гаршсан адуунаас гарал, шинжээрээ эрс ялгаатай.

Хоёр зуу гаруй жилийн турш энэ нутгаас тасарсан тахийг Унгарын Хортобадь үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн болон Европын бусад бүс нутгуудаас цэргийн нисэх онгоцоор тээвэрлэн авчирч байна. 2025–2026 оныг дамнан хэрэгжих энэхүү амбицтай санаачилгын гол зорилго нь Казахстаны уудам тал хээрт өөрөө нөхөн үржиж, бие даан орших чадвартай тогтвортой сүргийг бүрдүүлэхэд оршиж байгаа бөгөөд энэ нь тэдний өвөг нутагтаа хийж буй ялалтын эргэн ирэлт юм.

Олон улсын хамтын ажиллагаанд тулгуурласан уг томоохон байгаль хамгааллын төсөлд Казахстаны Засгийн газар, Прагийн амьтны хүрээлэн, Европын хэд хэдэн байгууллага нэгдэн оролцож байна. Тахи бүрт GPS хүзүүвч зүүж, Алтын Далагийн өргөн уудам нутгаар хэрхэн нүүдэллэж буйг судлаачид тасралтгүй ажиглан, дасан зохицох үйл явцыг нь нарийн хянаж байна. Энэ төсөл нь мөн тус бүс нутагт сайга бөхөн амжилттай сэргэн нутагшсан туршлагатай дүйж, тал хээрийн экосистемийг бүхэлд нь дахин амилуулах өргөн хүрээний дохио болж байна.

Ийнхүү тахийг эргэн нутагшуулах нь нэгэн цагт байгальд устах аюул нүүрлээд байсан амьтныг авраад зогсохгүй, Казахстаны түүхэн байгаль, биологийн олон янз байдлыг ирээдүй хойч үедээ өвлүүлэн үлдээх чухал алхам болж байна.

Харин Монгол Улсын хувьд тахийг дахин нутагшуулах ажил аль хэдийн бодит үр дүнд хүрч, олон улсын жишиг болсон туршлагатай. Анх 1990-ээд оноос Хустайн нуруу, Тахийн тал, Говийн их дархан цаазат газрын “Б” хэсэгт хэрэгжиж эхэлж байсан бөгөөд одоо төслүүдийн үр дүнд өнөөдөр Монголын тал хээрт 900 гаруй тахь өөрөө нөхөн үржиж, бие даан оршин тогтнож буй тогтвортой сүргүүд, ПОПУЛЯЦ бий болсон юм. Иймээс Казахстаны өнөөгийн санаачилга нь Монголын амжилттай туршлагыг даган мөрдөж, Евразийн тал хээрийн экосистемийг сэргээх дараагийн том алхам болж байгаагаараа онцлог юм.

Эх сурвалж:
https://www.zoopraha.cz/en/about-zoo/news/15442-prague-zoo-releases-przewalski-s-horses-into-the-wild-in-kazakhstan

03/02/2026

Энэ долоо хоногт Moltbook нэртэй нэгэн этгээд сошиал платформ нээлтээ хийлээ. Гаднаасаа Reddit, Twitter-тэй төстэй ч энд ганц ч хүн пост бичдэггүй. Бүх пост, контентыг хиймэл оюун ухааны агентууд өөр хоорондоо харилцан үүсгэж байна.

Хамгийн сонирхолтой нь, тэд хүмүүс өөрсдийг нь харж байгааг мэддэг. Хүмүүс зөвхөн ажиглагч. Яг л шилэн сав доторх туршилтыг харж буй мэт.

Одоогоор 37,000 гаруй AI агент идэвхтэй байгаа бол, нэг сая орчим хүн сайт руу зүгээр л харж сонирхохоор оржээ. Сайтын хяналт, зохицуулалтыг хүртэл өөр нэг AI өөрөө хийдэг.

Энэ бүхэн яг л шоргоолжны үүр шиг. Бодит зүйл бүтээхгүй ч, бүтээж байгаа мэт тасралтгүй хөдөлнө. 🤯
Хачирхалтай… бас бидэнтэй төстэй.

Уг сошиал платформын вэбсайт:
https://www.moltbook.com/

Эх сурвалж:
https://www.vice.com/en/article/this-social-media-platform-is-for-ai-bots-only-humans-can-only-watch-in-horror/

02/02/2026

Хагас зуу гаруй жилийн дараа анх удаа хүмүүс дэлхийн нам тойрог замыг орхиж, гүн сансарт хөл тавих гэж байна. НАСА-гийн Orion хөлгөөр Рейд Уайзмэн, Виктор Гловер, Кристина Кох, Жереми Хансен нар сарыг өнгөрөн нисэж, түүний харанхуй талаас цааш 7,560 км алсад хүрээд буцна.

Энэ бол газардалт биш. Гэхдээ эхлэл.

Artemis II нь туршилтын нислэг хөтлөх систем, чиглүүлэлт, амьдрах орчин, дулааны хамгаалалт гээд бүх гол системийг хязгаарт нь тултал шалгах зорилготой. 10 хоног үргэлжлэх энэхүү даалгавар нь НАСА-гийн Space Launch System (SLS) хэмээх, Saturn V-ээс хойш бүтээгдсэн хамгийн хүчирхэг пуужингийн анхны хүнтэй нислэгээр түүхэнд үлдэнэ.

Гэхдээ энэ нь зүгээр нэг инженерийн туршилт биш.

Энэхүү нислэгээр хүн төрөлхтөн өмнө хэзээ ч байгаагүйгээр Дэлхийгээс холдож очно. Сар руу нисэх түүхэнд анх удаа эмэгтэй нисгэгч, өнгөт арьст сансрын нисэгч, мөн АНУ-ын бус нисгэгч хамтдаа зорчих юм. 1972 оноос хойш хаагдсан мэт байсан зам ийнхүү дахин нээгдэнэ.

Багийнхан Apollo 8 шиг сарыг тойрон эргэхгүй. Харин таталцлын хүчээр тодорхойлогдсон, ямар нэгэн систем доголдсон ч тэднийг аюулгүйгээр эх дэлхийд буцаах “Чөлөөт буцах траектори”-оор ниснэ. Гүн сансраас тэд Дэлхий, сарыг нэгэн зэрэг харах бөгөөд энэ бол хүн төрөлхтөн урьд өмнө бодит цагт хэзээ ч харж байгаагүй өнцөг.

Сар нь Apollo-гийн үеэс хойш бараг өөрчлөгдөөгүй.
Харин дэлхий мөн тийш зорчиж буй хүмүүс л өөр болсон.

Эх сурвалж:
https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/

02/02/2026

Энэ зургийг авахын тулд бид 5 тэрбум км замыг туулж, 9.5 жилийн турш аялсан юм…

Хүн төрөлхтөн Дэлхийн Ван гаригийг ойроос харсан анхны агшин нь мөсөөр бүрхэгдсэн, амьгүй хад чулуу гэх ойлголтыг эвдэж, асар өндөр мөсөн уулс, байнга өөрчлөгдөх тэгш талтай геологийн идэвхтэй ертөнц болохыг илчилсэн юм.

Таван тэрбум км үргэлжилсэн 9 жилийн аяллын дараа NASA-гийн New Horizons хөлөг эрдэмтдийн төсөөлж байснаас хавьгүй илүү нарийн төвөгтэй нэгэн ертөнцийг нээсэн юм. Дэлхийн Ван гаригийн гадаргуугаас ердөө 12,500 км өндөрт шүргэн өнгөрөхдөө тус хөлөг 3,300 метр хүрэх асар өндөр уулсыг илрүүлжээ. Дэлхийн чулуурхаг уулсаас ялгаатай нь эдгээр оргилууд нь хатуу усны мөснөөс тогтсон бөгөөд Нарны аймгийн захын -211°C хэмийн тэсгэм хүйтэнд чулуу мэт хатуу болдог аж. Энэ нээлт Дэлхийн Ван гаригийг анхдагч орчлонгийн үеэс үлдсэн, геологийн хувьд идэвхгүй биет гэх олон жилийн ойлголтыг шууд няцаасан юм.

Эдгээр уулсын эргэн тойрон дахь байгаль ч мөн адил гайхшруулсан бөгөөд Sputnik Planitia хэмээх, солирын тогоо бараг үгүй, асар уудам азотын мөсөн хотгор илэрчээ. Солирын мөр байхгүй байгаа нь Дэлхийн Ван гаригийн гадаргуу идэвхтэй шинэчлэгдэж байгаа бөгөөд ийм жижиг, алслагдсан биетэд боломжгүй гэж тооцогдож ирсэн дотоод дулааны эх үүсвэрүүд энэ процессыг тэтгэж байгааг харуулсан юм. Үргэлжилж буй геологийн идэвхийн эдгээр нотолгоо уг гаригийг амьд, олон давхар бүтэцтэй, одоо ч хувьсан өөрчлөгдөж буй ертөнц болохыг баталж байна. Урьд нь хүйтэн, хөдөлгөөнгүй хад чулуу мэт харагддаг байсан Дэлхийн Ван гариг өнөөдөр Нарны аймгийн хамгийн сонирхол татам, идэвхтэй судалгааны хилийн бүсүүдийн нэгээр хүлээн зөвшөөрөгдөж байна.

Эх сурвалж:

National Aeronautics and Space Administration. (2015). New Horizons: The First Mission to the Pluto System and the Kuiper Belt. NASA Solar System Exploration.

https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2015/03/nhmissionfs082114hiprint.pdf

01/02/2026

Олон арван жилийн судалгааны үр дүнгээс харахад жижиг хэмжээтэй боловч амт, үнэрийн хувьд илүү хүчтэй зэрлэг нэрс нь зүрх судас, бодисын солилцоо, гэдэс, тархины эрүүл мэндэд бодитой ач тус өгөх боломжтой аж.

Мэргэжилтэн, судлаачдын эрдэм шинжилгээний уулзалтын үр дүнд боловсруулж, Critical Reviews in Food Science and Nutrition сэтгүүлд нийтлэгдсэн энэхүү шинэ тойм судалгаанд 24 жилийн хугацаанд хийгдсэн хүний оролцоотой 12 клиник туршилтын үр дүнг холбогдох олон судалгаатай хамтатган нэгтгэн дүгнэжээ.

Хамгийн хүчтэй бөгөөд тууштай нотолгоо нь цусны судсуудын үйл ажиллагаа сайжирч байгаатай холбоотой байсан бөгөөд зарим судалгаанд нэг удаагийн хэрэглээнээс хэдхэн цагийн дараа өөрчлөлт ажиглагдсан бол, заримд нь долоо хоног, сар дамнан тогтмол хэрэглэсний дараа эерэг нөлөө илэрсэн байна.

Зүрх судас болон бодисын солилцооны эрсдэл өндөртэй хүмүүсийн дунд хийгдсэн хэд хэдэн туршилтаар цусны даралт, холестерин, триглицеридын түвшин, цусан дахь сахарын хяналт сайжирсан үр дүн гарсан ч эдгээр нөлөөг баталгаажуулж, илүү гүнзгий ойлгохын тулд том хэмжээний, сайн зохион байгуулалттай судалгаа цаашид шаардлагатайг судлаачид онцолжээ.

Тус тоймд дурдсанаар зэрлэг нэрс нь ганц механизмээр бус, олон биологийн замаар дамжин нөлөөлдөг бололтой. Тэдгээрийн агуулах эслэг болон полифенолын ихэнх нь задралгүйгээр бүдүүн гэдсэнд хүрч, тэндэхийн бичил биетнүүдийн нөлөөгөөр ашигтай метаболит болж хувирдаг. Эдгээр нэгдлүүд нь цусны эргэлт, үрэвсэл, исэлдэлтийн стресс, бодисын солилцоонд эерэгээр нөлөөлөх боломжтой гэж үзэж байна.

Тухайлбал, зургаан долоо хоног үргэлжилсэн нэг судалгаагаар зэрлэг нэрсний нунтаг өдөр бүр хэрэглэсэн оролцогчдын гэдсэн дэх ашигтай Bifidobacterium төрлийн бичил биетнүүдийн тоо нэмэгдсэн бол, ахмад настнуудад хийсэн зарим туршилтаар нэрс хэрэглэснээр сэтгэх хурд, ой санамж бага зэрэг сайжирсан үр дүн ажиглагджээ. Судалгаануудын ихэнхэд бодит амьдралд хэрэглэхэд тохиромжтой хэмжээ, өөрөөр хэлбэл ойролцоогоор өдөрт нэг аяга зэрлэг нэрстэй тэнцэх хэмжээг ашигласан байна.

Эх сурвалж:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41579395/
https://www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260127112125.htm

28/01/2026

Уэльсийн Хөдөлмөрийн намын засгийн газар олон нийтийн итгэлийг сэргээж, ардчилсан хэлэлцүүлгийн түвшинг дээшлүүлэх зорилготой, “Дэлхийд анхдагч” хэмээн тодорхойлж буй хуулийн төслийг урагшлуулж байна.

Санал болгож буй уг хууль батлагдвал Сенеддийн (Уэльсийн парламент) гишүүд болон нэр дэвшигчид “Санаатайгаар худал мэдээлэл түгээсэн” тохиолдолд эрүүгийн хэрэг үүсгэх, албан тушаалаас нь түдгэлзүүлэх хүртэл арга хэмжээ авах боломжтой болно.

Хуулийн төсөл 2026 оны нэгдүгээр сард хууль тогтоох эхний шатнаас амжилттай давсан нь улс төрийн үнэнч байдлыг хэрхэн зохицуулах талаарх Уэльсийн бодлогод томоохон өөрчлөлт ирж буйг илтгэж байна. Дэмжигчдийн зүгээс ташаа мэдээлэл газар авсан өнөө цагт ийм арга хэмжээ зайлшгүй хэрэгтэй бөгөөд сонгуулийн үйл явц стратегийн худал хуурмаг бус, баталгаажих боломжтой үнэн дээр суурилах ёстой гэж үзэж байна.

Гэсэн ч энэхүү зоримог санал нь бодит хэрэгжилт, иргэний эрх чөлөөнд үзүүлэх нөлөөний талаар ширүүн маргаан дагуулж эхлээд байна. Шүүмжлэгчид уг хууль онцгой хэмжээний эрх мэдэл олгож, хууль ёсны улс төрийн мэтгэлцээнийг хязгаарлах, эсвэл сөрөг хүчнийг дуугүй болгох хэрэгсэл болж болзошгүйг анхааруулж байна. Ялангуяа худал эсвэл төөрөгдүүлсэн мэдэгдэл гэж юуг хэлэх талаарх тодорхой, хууль зүйн тодорхойлолт одоогоор байхгүй байгаа нь эргэлзээ төрүүлж байна.

Засгийн газар анх 2026 оны сонгуульд багтаан уг хуулийг хэрэгжүүлэх зорилготой байсан ч логистикийн хүндрэл, үргэлжилж буй хяналт шалгалтаас шалтгаалан 2030 он хүртэл хойшлох магадлалтай болжээ. Одоогоор хууль тогтоогчид шударга байдлыг хангах зорилгоо үг хэлэх эрх чөлөөг хамгаалахтай тэнцвэржүүлэхийн тулд төслийг сайжруулж, нэмэлт өөрчлөлт оруулахаар ажиллаж байна.

Эх сурвалж:
https://senedd.wales/media/vpdftwb5/cr-ld16290-e.pdf
https://cofnod.senedd.cymru/Plenary/15432

27/01/2026

2-р сарын 5-ны солилцооны хугацаа ойртох тусам Голдэн Стэйт Уорриорс, Милуоки Бакс хоёр “Домог болсон супер одыг хэрхэн авч явах вэ?” гэсэн хамгийн хүнд асуулттай нүүр тулж байна.
Стеф Карри, Жианнис Антетокүнмпо хоёр өндөр түвшинд тоглосоор байгаа ч багуудынх нь аваргын өрсөлдөх чадвар мэдэгдэхүйц буурч, улирлын стратеги мухардалд орлоо.

2-р сарын 5-ны солилцооны хугацаа ойртох тусам Голдэн Стэйт Уорриорс, Милуоки Бакс хоёр “домог болсон супер одыг хэрхэн авч явах вэ?” гэсэн хамгийн хүнд асуулттай н....

27/01/2026

Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагаас Нипах вирусийг COVID-19-ийн хамт нэн тэргүүний аюулт өвчний ангилалд багтаасан бөгөөд одоогоор батлагдсан вакцин, тусгай эмчилгээ байхгүй хэвээр байна. Жимсний сарьсан багваахай, гахайгаар дамжин халдварлах нь түгээмэл ч, хүнээс хүнд дамжих боломжтой. Ингэхдээ амьсгалын дутагдал үүсгэхээс эхлээд тархины үрэвслээр нас барахад хүргэх шинж тэмдгүүд илэрдэг.

Халдвар авсан хүмүүсийн нас баралтын түвшин 75 хувьд хүрэх эрсдэлтэй байна. Үүнтэй холбоотойгоор уг халдварыг хяналтад авахын тулд Ази тивийн олон улсын нисэх буудлуудад яаралтай эрүүл мэндийн шалгалт эхлүүлээд байна.

Энэтхэгийн Баруун Бенгал мужид илэрсэн, үхэлд хүргэх өндөр эрсдэлтэй Нипах вирусийн шинэ дэгдэлт нь Ази даяарх эрүүл мэндийн байгууллагуудыг өндөржүүлсэн бэлэн байдалд шилжүүлжээ. Халдвар авсан хүмүүсийн 75 хувь хүртэлх нь амиа алдах боломжтой энэ вирусийн улмаас сүүлийн үед эрүүл мэндийн салбарын таван ажилтан эмнэлэгт хэвтэж, 100 гаруй хүнийг тусгаарлан ажиглалтад оруулаад байна.

Халдварын тархалтыг зогсоохын тулд хөрш орнууд хилийн хяналтаа эрчимтэй чангатгаж эхэллээ. Тайланд улс Баруун Бенгалаас ирж буй зорчигчдод зориулан Бангкок, Пхукетийн олон улсын нисэх буудлуудад заавал эрүүл мэндийн үзлэг, мэдүүлэг авч эхэлсэн байна. Үүнтэй адил Непал Катмандугийн нисэх буудал болон хуурай замын боомтуудад эрүүл мэндийн шалгалт явуулж байгаа бол Тайвань Нипах вирусийг “5-р ангиллын” халдварт өвчин буюу нийтийн эрүүл мэндэд ноцтой эрсдэл учруулах ангилалд оруулахаар ажиллаж байна.

Өмнөх дэгдэлтүүд энэ вирусийн сүйрэл дагуулж болзошгүйг харуулж байсан тул дээрх арга хэмжээнүүд нь орон нутгийн хэмжээнд хязгаарлагдсан тохиолдлыг бүс нутгийн хямралд хүргэхээс сэргийлэх зорилготой юм.

Эх сурвалж:
https://www.bbc.com/news/articles/cd7zp581q5do

26/01/2026

Нялх хүүхдийн тархи ээжээсээ холдсон тэр агшныг жирийн салалт бус, амь насанд нь тулгарсан аюул хэмээн хүлээн авдаг. Тиймээс хэдхэн л хормын дотор стрессийн гол даавар болох кортизолын хэмжээ 100 хувь хүртэл огцом өсдөг аж.

Хүүхэд ээжийгээ олж харахгүй, дэргэдээ мэдрэхгүй үед түүний дотоод ертөнцөд “Ганцаардал” гэх ойлголт төрдөггүй. Харин оршин тогтнох үндэс нь ганхаж буй мэт дохио тархинд нь асдаг. Энэ бол айдас бус, амьд үлдэхийн төлөөх анхдагч хариу үйлдэл юм.

Судалгаанд харуулснаар нялхсын стрессийн тогтолцоо туйлын нарийн, бараг л агшин зуур ажиллаж эхэлдэг. Асран хамгаалагчаасаа салснаас хойш 60 секунд хүрэхгүй хугацаанд кортизолын түвшин 75–100 хувиар нэмэгдэх нь элбэг. Энэ нь сурсан зан, эсвэл ааш араншингийн илрэл огтхон ч биш. Харин ээжтэйгээ яаралтай дахин холбогдохыг шаардаж буй, байгалиас заяасан хамгаалах механизм юм.

Нялх хүүхдийн хувьд “Аюулгүй байдал” гэдэг ухамсраар тайлбарлагдах ойлголт биш. Түүний аюулгүй оршихуй асран хамгаалагчийнх нь бие махбодын ойр байдалтай салшгүй холбогдсон байдаг. Гаднаас нь харахад энгийн сандрал мэт санагдах энэ үйлдэл үнэндээ бол тасарсан холбоог сэргээхээр дохио өгч буй, сэрэмжийг дээд цэгт нь хүргэдэг нарийн зохион байгуулалттай биологийн дохиолол юм.

Эдгээр хүчтэй хариу үйлдлийг ааш зан, эсвэл эрхлэх гэж эндүүрэхийн оронд мэдрэлийн биологийн уг сурвалжтайг нь ойлгож чадвал, хүний амьдралын хамгийн эхэн үед тогтдог эх–хүүхдийн холбоо ямар гүн, ямар хүчтэй физиологийн нөлөөтэй болохыг илүү тод харж чадна.

Эх сурвалж:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15144478/

25/01/2026

Шинээр ил болсон архивын баримтууд 1960-аад оны Америкийн эрүүл мэндийн бодлого хэрхэн чиглүүлэгдэж байсныг ил болгож байна. Тухайн үед элсэн чихрийн салбар Харвардын эрдэмтдэд санхүүжилт олгож, зүрхний өвчний гол шалтгааныг элсэн чихрээс бус, харин ханасан өөх тос руу чиглүүлэхийг зорьж байжээ.

Зах зээл дээрх байр сууриа хамгаалах зорилготой энэ алхмын хүрээнд Элсэн чихрийн судалгааны сан (Sugar Research Foundation) 1967 онд шинжлэх ухааны тойм судалгааг ивээн тэтгэж, улмаар үндэсний хэмжээнд өрнөж байсан эрүүл мэндийн хэлэлцүүлгийг өөр тийш эргүүлэхэд шийдвэрлэх нөлөө үзүүлсэн байна.

Дотоод баримтуудаас харахад, тус салбарын лоббид хамааралтай, Харвардын нэгэн судлаачийг багтаасан эрдэмтдийн багт өнөөгийн ханшаар 50 мянган ам.доллартай (ойролцоогоор 173 сая төгрөг) дүйх хэмжээний төлбөр олгож, элсэн чихрийг зүрхний өвчинтэй холбосон судалгаануудыг “Няцаах” тодорхой зорилт тавьжээ.

Санхүүжилтийн эх үүсвэрээ ил тод зарлалгүйгээр New England Journal of Medicine сэтгүүлд нийтлэгдсэн уг тойм судалгаа элсэн чихрийг буруутгасан нотолгоонд хэт шүүмжлэлтэй хандсан атлаа өөх тосыг гол шалтгаан болгосон, арга зүйн хувьд сул өгөгдөлд харьцангуй уян хатан хандсан нь баримтаар нотлогдсон байна.

Ийнхүү зорилготойгоор хийгдсэн нөлөөллийн үр дүнд Америкийн хооллолтын талаарх олон нийтийн ойлголтод өөх тос олон арван жилийн турш “Гол дайсан” болон тодорч, харин элсэн чихрийн хэрэглээ бараг хяналтгүй өсөх нөхцөл бүрдсэн юм.

Энэхүү ташаа ойлголтын сүүдэр нийтийн эрүүл мэндэд гүн гүнзгий нөлөө үзүүлж, сүүлийн хагас зуун жилийн хугацаанд таргалалт, архаг өвчний өсөлтөд тодорхой хэмжээнд хувь нэмэр оруулсан байж болзошгүйг судлаачид онцолжээ. Шинжлэх ухааны маргааныг дээд түвшинд ингэж чиглүүлснээр элсэн чихрийн салбар хооллолтын зөвлөмж, хэрэглэгчдийн зан төлөвт үе дамжин нөлөөлж чадсан байна.

Мэргэжилтнүүдийн анхааруулж буйгаар, ийм “Нөлөөллийн загвар” өнөөдөр ч ор мөргүй алга болоогүй бөгөөд орчин үеийн хүнс, ундааны томоохон компаниуд өөрсдийн бүтээгдэхүүний эрсдэлийг бүдгэрүүлэхийн тулд судалгааг ивээн тэтгэх явдал түгээмэл хэвээр байна.

Энэхүү илчлэлт нь шим тэжээлийн шинжлэх ухаанд ил тод байдал ямар чухал болохыг дахин сануулж, эрүүл мэндийн бодлого боловсруулахдаа салбарын санхүүжилттэй судалгаанд илүү нягт, шүүмжлэлтэй хандах шаардлагатайг тод харуулж байна.

Эх сурвалж:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27617709/

https://www.researchgate.net/publication/311648113_Sugar_Industry_and_Coronary_Heart_Disease_Research_A_Historical_Analysis_of_Internal_Industry_Documents_vol_176_pg_1680_2016

23/01/2026

Яагаад ингэж болохгүй вэ? Нисэх буудлын ажилтнууд ингэж тайлбарласан байна…

Олон зорчигч чемоданаа амархан танихын тулд бариулд нь тод өнгийн тууз, зангилаа уяхыг оролддог. Гэвч Дублины нисэх буудлын ачаа тээшний ажилтны хэлснээр, энэ арга нь чемодан алга болох эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг аж.

Учир нь агаарын тээврийн таних шошго ихэвчлэн чемоданы бариулд бэхлэгддэг бөгөөд нэмэлт чимэглэлүүд нь ачаа тээшний танхимд ашиглагддаг автомат сканнеруудын ажиллагаанд саад учруулж болдог. Хэрэв чемодан зөв сканнердаж чадахгүй бол гараар шалгах процесс руу шилжүүлэгдэж, ингэснээр саатах эсвэл буруу нислэгт ачигдах магадлал нэмэгддэг.

Мөн зорчигчдод өмнөх аяллуудаас үлдсэн хуучин шошго, наалтуудыг заавал авч хаяхыг зөвлөж байна. Хуучирсан тэмдэглэгээ нь системийг төөрөгдүүлж, ачааг буруу чиглэлд илгээх шалтгаан болдог.

Мөн чемодандаа марципан буюу нунтагласан бүйлс хийхээс зайлсхийх хэрэгтэй. Бүйлсээр хийсэн энэ амттан нь нягтрал, бүтэцийн хувьд зарим тэсрэх бодистой төстэй тул аюулгүй байдлын дохиоллыг ажиллуулж, нэмэлт шалгалт татах магадлалтай. Марципан өөрөө аюултай гэсэн үг биш ч шалгалтыг удаашруулж, аяллыг тань төвөгтэй болгох эрсдэлтэй.

Эдгээр зөвлөмжүүд нь чемоданаа чимэглэх эсвэл чихэр хийж авах зэрэг өчүүхэн мэт сонголтууд хүртэл нисэх буудлын нарийн хяналттай системд санамсаргүй сөрөг үр дагавар авчирч болдгийг харуулж байна. Тиймээс ачаа тээшээ энгийн, цэвэрхэн, ойлгомжтой шошготой байлгах нь ихэнхдээ хамгийн аюулгүй сонголт юм.

Эх сурвалж:
https://www.rsvplive.ie/news/irish-news/dont-tie-ribbon-your-suitcase-32928277