08/04/2026
ОЙРХ ДОРНОДЫН НӨХЦӨЛ БАЙДАЛ МОНГОЛ УЛСЫН
ЭДИЙН ЗАСАГТ УЧРУУЛАХ ЭРСДЭЛ
Ойрх Дорнодын геополитикийн хурцадмал байдал Монгол Улсын эдийн засагт шатахууны үнийн өсөлт, тээвэр-логистикийн өртгийн нэмэгдэл, импортын инфляцийн даамжрал болон экспортын орлогын бууралтаар дамжин нөлөөлнө. Монгол Улс нь газрын тосны бүтээгдэхүүний ойролцоогоор 97%-ийг ОХУ-аас импортолдог ба экспортынхоо 92.2%-ийг Хятад руу гаргадаг. Иймд Монголд ирэх нөлөө нь Ойрх Дорнодтой шууд худалдааны бус, харин дэлхийн нефтийн үнэ, тээврийн зардал, Хятадын эдийн засгийн байдал болон санхүүгийн нөхцөлийн дарамтаар дамжин ирэх болно. Энэхүү тайланд бага, дунд, өндөр гэсэн гурван сценарийн дагуу шатахуун, инфляц, ханш, экспортын хүлээгдэж буй өөрчлөлтийг тоогоор үнэллээ.
2. АРГАЧЛАЛ БА СУУРЬ ТААМАГЛАЛ
Сценарийн тооцоог дараах суурь мэдээлэлд тулгуурлав:
- Монголын газрын тосны бүтээгдэхүүний ~97% нь ОХУ-аас импортлогддог (Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яам, 2026.04.06);
- 2025 оны I улиралд импортын 76.7% нь ОХУ-аас, тэдгээрийн 76.7% нь газрын тосны бүтээгдэхүүн байсан (NSO Mongolia, 1212.mn);
- Экспортын 92.2% нь Хятад руу, нийт экспортын ойролцоогоор 75% нь нүүрс ба зэсийн бүтээгдэхүүн;
- Хормузын хоолойгоор дамжих тосны 89% нь Азийн зах зээл рүү чиглэдэг (EIA, 2025 оны I хагас жил);
- Улаан тэнгисийн хямралаас шалтгаалан дэлхийн контейнер тээврийн индекс хямралын өмнөхөөс 141%, Red Sea маршрутын тариф 230% өндөр байсан (Дэлхийн банк, 2024);
- АХБ-ны тооцоогоор Ойрх Дорнодын мөргөлдөөн Азийн хөгжиж буй орнуудын инфляцыг 0.6-3.2 нэгж хувиар өсгөж болно (ADB Brief, 2026).
3. СЦЕНАРИЙН ТОДОРХОЙЛОЛТ
Сценари
Гадаад шокийн тодорхойлолт
Нефтийн үнийн диапазон
БАГА
Улаан тэнгисийн хурцадмал байдал үргэлжилнэ,
гэхдээ Хормузын хоолой хаагдахгүй
Brent $90-105/barrel
ДУНД
Улаан тэнгисийн саатал удаан, нефть мэдэгдэхүйц
өндөр түвшинд тогтоно
Brent $105-125/barrel
ӨНДӨР
Хормузын хэсэгчилсэн доголдол буюу бүсийн
мөргөлдөөн урт хугацаанд үргэлжлэнэ
Brent $125-160+/barrel
4. ТООН ЭРСДЭЛИЙН МАТРИЦ ХҮСНЭГТ
(Одоогийн суурь үзүүлэлтийн дараагийн 6-12 сарын боломжит өөрчлөлт)
Үзүүлэлт
Суурь (2026 оны эхэн)
БАГА эрсдэл
ДУНД эрсдэл
ӨНДӨР эрсдэл
Шатахууны жижиглэн үнэ (AI-92)
~3,100-3,300 MNT/л
+5% ~ +8%
+12% ~ +18%
+25% ~ +40%
Дизель түлшний үнэ
~3,490-3,990 MNT/л
+5% ~ +8%
+12% ~ +20%
+25% ~ +45%
Хэрэглээний үнийн индекс
(инфляцийн нэмэлт дарамт)
~6.5% (2026 оны 2-р сар)
+0.7 ~ +1.2
нэгж хувь
+1.8 ~ +3.0
нэгж хувь
+3.5 ~ +6.0
нэгж хувь
Ханш (MNT/USD)
(суларлын эрсдэл)
~3,450-3,500
2% ~ 4%
сулрах
5% ~ 9%
сулрах
10% ~ 18%
сулрах
Нийт экспортын орлогын
өөрчлөлт
~$15.8 тэрбум (2024)
-1% ~ -4%
-5% ~ -10%
-10% ~ -18%
Нүүрсний экспортын эрсдэл
Хамгийн том бүрэлдэхүүн
Бага бууралт
Дунд зэргийн бууралт
Хүчтэй бууралт
Зэс/Алтны нөхөн давуу тал
Зэс + алт өсөлттэй
Алдагдлыг
бага нөхнө
Хэсэгчлэн
нөхнө
Бүрэн нөхөж
чадахгүй
Урсгал тэнцлийн эрсдэл
(ДНБ-д харьцуулсан %)
~-5.6% (2024 оны 9 сар)
-6% ~ -7%
-7% ~ -9%
-9% ~ -13%
5. ҮЗҮҮЛЭЛТҮҮДИйН ДЭЛГЭРЭНГҮЙ ТАЙЛБАР
5.1 Шатахуун
Монгол Улсын газрын тосны бүтээгдэхүүний ~97% нь ОХУ-аас импортлогддог. Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яамны 2026.04.06-ны мэдээллээр AI-92 бензиний хилийн үнэ 705 ам.доллараар тогтвортой байгаа ч Ойрх Дорнодын нефтийн үнийн өсөлт нь ОХУ-аас авах нийлүүлэлтийн хилийн үнэ, дотоодын борлуулалтын үнэд хоцрогдлоор ч гэсэн дамжин нөлөөлөх эрсдэлтэй. Хормузын хоолойгоор дамжих тосны 89% нь Азийн зах зээл рүү чиглэдэг тул Азийн эрэлттэй өрсөлдвөл ОХУ-аас нийлүүлэлтийн нөхцөл өөрчлөгдөж болзошгүй.
5.2 Инфляц
2026 оны 2-р сарын байдлаар Монголын инфляц 6.5 хувьд буурсан боловч Монголын Банкны зорилтын дунд утга 6%-ийн ойролцоо байна. Импортын инфляцийн дарамт нь шатахуун, хүнс, тоног төхөөрөмжийн үнийн өсөлтөөр дамжина. АХБ-ны тооцоогоор бүс нутгийн инфляц 0.6-3.2 нэгж хувиар нэмэгдэж болох ба Монгол импортын хамааралтай тул бүсийн дундажаас арай өндөр мэдрэмжтэй хэвээр байна.
5.3 Ханш
Төгрөгийн гадаад валютад харьцах ханш нь дараах хоёр сувгаар дарамт авна: (1) импортын төлбөр нэмэгдэхэд валютын эрэлт өсөх, (2) экспортын орлого буурахад валютын нийлүүлэлт хумигдах. 2024 оны эхний 9 сарын байдлаар урсгал тэнцлийн алдагдал ДНБ-ий 5.6%-д хүрсэн бөгөөд шок нэмэгдэх үед энэ дарамт улам хүчтэй болно. IMF-ийн 2025 оны IV зүйлийн зөвлөлдөх баримт бичигт "инвестицийн өндөр импортын эрчимжилт" нь цаашид урсгал тэнцлийн алдагдал үргэлжлэхийг дурджээ.
5.4 Экспорт
Монголын экспортын нүүрс ба зэс ойролцоогоор 75% эзэлдэг бөгөөд зах зээлийн 92.2% нь Хятад юм. Ойрх Дорнодын хямрал Хятадын өсөлт, уурхайн болон барилгын эрэлтэд сөргөөр нөлөөлбөл Монголын нүүрсний нэгж үнэ болон эрэлт буурна. Нөгөөтэйгүүр алтны үнэ safe haven шалтгаанаар өсөх нь зарим дэмжлэг болох ч нүүрсний алдагдлыг бүрэн нөхөж чадахгүй. 2024 онд зэс ба алтны экспорт өсч, нүүрс 200.5 сая ам.доллараар буурсан туршлага ийм өртөмтгий бүтцийг харуулсан.
6. БОДЛОГЫН САНАЛ
Богино хугацааны (1-3 сар)
Улсын нөөцийн шатахууны хэмжээг 30-60 хоногийн хэрэглээнд хүрэлцэхүйц байлгах, импортын альтернатив эх сурвалж (Хятад, Казахстан) -ыг нөөцийн сувгаар бэлдэх;
Монголын Банк валютын нөөцийн менежментийг чангатгах, ханшийн огцом савлагааг хязгаарлах хөндлөнгийн оролцооны шалгуурыг тодорхойлох;
Нийтийн тээвэр, эрчим хүч, хүнсний барааны хувьд зорилтот үнийн дэмжлэгийн нөөц суурь эрсдэлийн сценарийн дагуу урьдчилан боловсруулах.
Дунд хугацааны (3-12 сар)
Монголын нэгдүгээр боловсруулах үйлдвэрийн барилгын ажлыг хурдасгах, хэрэгжилтийг хянах;
Нийгмийн халамжийн тусгай нөөц (oil price stabilization fund) үүсгэх, эсвэл одоо байгаа Ирээдүйн өв санг богино хугацааны буффер болгон ашиглах боломжийг судлах;
Нүүрсний экспортыг Хятадаас өөр зах зээл (Энэтхэг, Японы боомт) рүү хувилбараар хийх боломжийг судлах.
Урт хугацааны (1-3 жил)
Газрын тосны бүтээгдэхүүний эрэлтийг бууруулах зорилгоор тээврийн цахилгаанжуулалт, нарны болон салхины эрчим хүчийн суурь барих;
Экспортын бүтцийн төрөлжүүлэлт: нүүрс, зэсийн тэлэлт, боловсруулсан бүтээгдэхүүний экспортын хувь хэмжээг нэмэгдүүлэх;
Олон улсын нөөцийн улс орнуудтай нефтийн яаралтай нийлүүлэлтийн гэрээ байгуулах.
7. ЭХ СУРВАЛЖ
Монгол Улсын Аж Үйлдвэр, Эрдэс Баялгийн Яам (2026.04.06) — Шатахууны нийлүүлэлт, хилийн үнийн мэдээлэл. https://mmhi.gov.mn
Монголын Үндэсний Статистикийн Хороо [1212.mn] — Монгол Улсын Гадаад Худалдааны Статистик 2024, 2025 оны I улирал. https://downloads.1212.mn
Монголын Банк (Mongolbank) — Мөнгөний Бодлогын Хорооны Мэдэгдэл 2026-02, Инфляцийн тайлан. https://www.mongolbank.mn
Олон Улсын Валютын Сан (IMF) — Mongolia 2025 Article IV Consultation Staff Report (2025); Red Sea Attacks Disrupt Global Trade (2024.03.07); How the War in the Middle East Is Affecting Energy, Trade, and Finance (2026.03.30). https://www.imf.org
Дэлхийн Банк (World Bank) — Mongolia Economic Update November 2024; The Deepening Red Sea Shipping Crisis: Impacts and Outlook (2025); Mongolia Economic Update May 2024. https://www.worldbank.org
Азийн Хөгжлийн Банк (ADB) — The 2026 Conflict in the Middle East and Macroeconomic Risks for Asia and the Pacific. ADB Brief No. 384 (2026). https://www.adb.org
АНУ-ын Эрчим Хүчний Мэдээллийн Агентлаг (EIA) — World Oil Transit Chokepoints, Strait of Hormuz (1H25 update). https://www.eia.gov
UNCTAD — Red Sea, Black Sea and Panama Canal: Unprecedented Shipping Disruptions (2024). https://unctad.org
Reuters — Middle East war leads to slower growth, higher inflation: IMF (2026.04.06); Russia bans gasoline exports (2026.04.02). https://www.reuters.com
Find latest news from every corner of the globe at Reuters.com, your online source for breaking international news coverage.
![[ENGLISH BELOW]Монгол Улс НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал (COP17)-ыг 2026 оны 8-р...](https://img5.medioq.com/514/335/122115771585143353.jpg)
