21/05/2026
လူတော်တော်များများဟာ လက်ထဲမှာရှိနေတဲ့အရာတစ်ခုရဲ့ အရေးပါမှုကို အဲဒီအရာဆုံးရှုံးသွားတဲ့အချိန်ကျမှပဲ အသည်းအသန်သတိထားမိတတ်ကြတာ သဘာဝတစ်ခုလို ဖြစ်နေပါပြီ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့နေ့စဉ်ဘဝမှာ လေထဲကအောက်ဆီဂျင်ကို ရှူရှိုက်နေရသလိုမျိုးပေါ့။ အလကားရနေတဲ့အတွက်၊ အမြဲတမ်းရှိနေပေးမယ်လို့ ထင်ထားတဲ့အတွက် အဲဒီအရာရဲ့တန်ဖိုးကို မေ့လျော့နေတတ်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ခဏလောက်ပဲဖြစ်ဖြစ် အသက်ရှူရကျပ်သွားတဲ့ အခါမျိုးကျမှ လေကောင်းလေသန့် တစ်ရှိုက်စာရဲ့တန်ဖိုးကို သိလာရတာမျိုးပါ။ "တန်ဖိုးထားတတ်ပါစေ" ဆိုတဲ့ စကားလေး လေးလုံးဟာ ရိုးရှင်းသလိုနဲ့ တကယ်တော့ အင်မတန်နက်နဲတဲ့ ဘဝသင်ခန်းစာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစကားက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားကို ပြုပြင်ပေးနိုင်သလို၊ ပျော်ရွှင်မှုရဲ့ သော့ချက်လည်း ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။
တန်ဖိုးထားတယ်ဆိုတာ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို ဈေးကြီးပေးဝယ်ပြီး ဗီရိုထဲမှာသိမ်းထားတာမျိုးကို မဆိုလိုပါဘူး။ စိတ်ရင်းနဲ့ အသိအမှတ်ပြုတာ၊ ဂရုစိုက်တာနဲ့ အဲဒီအရာရဲ့ တည်ရှိမှုကို ကျေးဇူးတင်တာကို ဆိုလိုတာပါ။ လူတစ်ယောက်ရဲ့ဘဝမှာ တန်ဖိုးထားတတ်တဲ့ စိတ်ရှိလာပြီဆိုရင် အရင်က သာမန်လို့ထင်ခဲ့ရတဲ့ အရာတွေဟာ ထူးခြားတဲ့အဓိပ္ပာယ်တွေ ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ အဝေးကနေကြည့်ရင်တော့ အရာအားလုံးက ရိုးရိုးလေးပဲလို့ထင်ရပေမဲ့ တန်ဖိုးထားတတ်တဲ့ မျက်လုံးနဲ့ ကြည့်တဲ့အခါမှာတော့ အရာရာတိုင်းက လှပနေတတ်တာပေါ့။
ကျွန်တော်တို့ ပထမဆုံး တန်ဖိုးထားရမှာက "အချိန်" ပါပဲ။ အချိန်ဆိုတာ ပြန်ဝယ်လို့မရတဲ့ တစ်ခုတည်းသော ကုန်ကြမ်းဖြစ်သလို၊ လူတိုင်းအတွက် ၂၄ နာရီ တန်းတူညီတူပေးထားတဲ့ အရာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအချိန်ကို ဘယ်လိုအသုံးချသလဲ၊ ဘယ်လောက် တန်ဖိုးထားသလဲ ဆိုတာကတော့ လူတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ စိတ်ဓာတ်ပေါ်မှာပဲ မူတည်နေပါတယ်။ အချိန်ကို တန်ဖိုးမထားတဲ့သူဟာ သူ့ရဲ့ဘဝကို တန်ဖိုးမထားတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ဟာ တစ်ခါတလေမှာ အနာဂတ်အတွက် အရမ်းပူပန်နေတတ်သလို၊ အတိတ်က အမှားတွေကိုလည်း နောင်တရနေတတ်ကြတယ်။ အဲဒီလိုနဲ့ လက်ရှိပစ္စုပ္ပန်အချိန်လေးကို တန်ဖိုးထားဖို့ မေ့လျော့သွားကြတာပါ။ တကယ်တော့ ကျွန်တော်တို့ပိုင်ဆိုင်တာဟာ "အခု" ဆိုတဲ့ အချိန်လေးပဲ ရှိတာပါ။ ဒီအချိန်လေးမှာ ကိုယ်ချစ်ရတဲ့သူတွေကို စကားကောင်းကောင်း ပြောလိုက်တာ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည်ဆန်းစစ်တာ၊ ဗဟုသုတတစ်ခုခု ရှာဖွေတာတွေဟာ အချိန်ကို တန်ဖိုးထားရာ ရောက်ပါတယ်။
ဒုတိယအနေနဲ့ "ဆက်ဆံရေး" တွေကို တန်ဖိုးထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ဘေးနားမှာ အမြဲရှိနေတဲ့ မိဘ၊ ညီအစ်ကို မောင်နှမ၊ သူငယ်ချင်းနဲ့ အဖော်အဖက်တွေကို "သူတို့ကတော့ ငါ့နားမှာ အမြဲရှိနေမှာပဲ" ဆိုတဲ့အတွေးနဲ့ ပစ်ပယ်ထားတတ်ကြတယ်။ ဒါဟာ အကြီးမားဆုံးအမှားတစ်ခုပါပဲ။ လူဆိုတာ ထာဝရမဟုတ်သလို၊ စိတ်ဆိုတာလည်း အမြဲတမ်း တစ်ပုံစံတည်း မနေပါဘူး။ ကိုယ့်အပေါ် စေတနာထားတဲ့သူ၊ ကိုယ့်ကို ချစ်တဲ့သူတွေကို တန်ဖိုးထားတတ်မှသာ နောင်တကင်းတဲ့ဘဝကို ပိုင်ဆိုင်ရမှာပါ။ သူတို့ပေးတဲ့မေတ္တာကို အသားကျသွားတဲ့အခါ အဲဒါကို တာဝန်တစ်ခုလို ထင်မြင်လာတတ်ကြတယ်။ တကယ်တော့ ဘယ်သူမှ ကိုယ့်ကိုချစ်ပေးဖို့ တာဝန်မရှိပါဘူး။ အဲဒီလို ချစ်ပေးတာ၊ ဂရုစိုက်ပေးတာကိုက တန်ဖိုးထားစရာကောင်းတဲ့ အရာဖြစ်ပါတယ်။ စကားတစ်ခွန်း ပြောလိုက်တိုင်း၊ လုပ်ရပ်တစ်ခု လုပ်လိုက်တိုင်းမှာ တစ်ဖက်လူရဲ့ခံစားချက်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားတာဟာလည်း တန်ဖိုးထားခြင်း တစ်မျိုးပါပဲ။
"ကျန်းမာရေး" ဆိုတာလည်း ဆုံးရှုံးသွားမှ တန်ဖိုးသိရတဲ့အရာထဲမှာ ထိပ်ဆုံးက ပါပါတယ်။ နေကောင်းနေတဲ့အချိန်မှာတော့ ဘာမဆိုလုပ်နိုင်တယ်၊ ဘာမဆိုစားနိုင်တယ်လို့ ထင်ရပေမဲ့ ဖျားနာလို့ အိပ်ရာပေါ် လဲသွားတဲ့အခါမှသာ လမ်းလျှောက်နိုင်ခြင်း၊ အသက်ရှူနိုင်ခြင်းနဲ့ အစားစားနိုင်ခြင်းတွေက ဘယ်လောက်တန်ဖိုးရှိမှန်း သိလာရတာပါ။ ဒါကြောင့် ကျန်းမာနေတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကို တန်ဖိုးထားပြီး ဂရုစိုက်ဖို့လိုပါတယ်။ အာဟာရဖြစ်တာတွေ စားမယ်၊ လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်မယ်၊ အိပ်ရေးဝဝ အိပ်မယ်။ ဒါတွေဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးထားရာ ရောက်သလို၊ ကိုယ့်ဘဝကို ချစ်မြတ်နိုးရာလည်း ရောက်ပါတယ်။
ပညာရေး ရှုထောင့်ကနေ ကြည့်မယ်ဆိုရင်လည်း "သင်ယူခွင့်" ကို တန်ဖိုးထားတတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ကျောင်းမတက်ရတဲ့ ကလေးတွေ၊ စာအုပ်စာပေ မဖတ်ရတဲ့သူတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့မှာ ဖုန်းတစ်လုံးရှိရုံနဲ့ ကမ္ဘာ့ဗဟုသုတတွေကို ရှာဖွေနိုင်နေတာဟာ အခွင့်အရေး တစ်ခုပါပဲ။ အဲဒီအခွင့်အရေးကိုအသုံးမချဘဲ အချိန်ဖြုန်းနေတာဟာ မိမိကိုယ်မိမိ တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်တဲ့ ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်စေပါတယ်။ ရရှိလာတဲ့ ပညာရပ်တိုင်း၊ သင်ခန်းစာတိုင်းကို တန်ဖိုးထားပြီး လက်တွေ့အသုံးချနိုင်အောင် ကြိုးစားတာဟာ ကိုယ့်ရဲ့အရည်အသွေးကို မြှင့်တင်တာပါပဲ။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးထားဖို့ဆိုတာကလည်း အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။ လူအများစုဟာ သူများတွေရဲ့ အသိအမှတ်ပြုမှုကိုပဲ စောင့်စားနေတတ်ကြပြီး ကိုယ့်ရဲ့တန်ဖိုးကို သူများလက်ထဲ ထည့်ပေးထားတတ်ကြတယ်။ သူများက ချီးမွမ်းရင် ပျော်တယ်၊ သူများက ကဲ့ရဲ့ရင် စိတ်ညစ်တယ်။ ဒါဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးမထားလို့ ဖြစ်တာပါ။ ကိုယ်ဟာ ဘယ်သူလဲ၊ ကိုယ့်မှာ ဘာအားသာချက်တွေ ရှိလဲ၊ ကိုယ်ဘာတွေကို ကြိုးစားနေလဲဆိုတာကို ကိုယ်တိုင်သိနေဖို့ လိုပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့အမှားတွေကိုသင်ခန်းစာယူပြီး ကိုယ့်ရဲ့အောင်မြင်မှုသေးသေးလေးတွေကိုလည်း ချီးကျူးတတ်ရပါမယ်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးထားတတ်တဲ့သူဟာ သူတစ်ပါးကိုလည်း တန်ဖိုးထားတတ်လာသလို၊ ဘဝရဲ့ အခက်အခဲတွေကိုလည်း ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ရည် ရှိလာပါတယ်။
တန်ဖိုးထားတတ်တဲ့ စိတ်ဟာ ကျေးဇူးသိတတ်တဲ့ စိတ်နဲ့ တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေပါတယ်။ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကိုယ်ရရှိထားတဲ့အရာတွေကို စာရင်းပြုစုကြည့်ရင် ကျွန်တော်တို့ဟာ ထင်ထားတာထက်ပိုပြီး ချမ်းသာကြွယ်ဝနေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ အိပ်စက်ဖို့ နေရာရှိတာ၊ စားဖို့ အစားအစာရှိတာ၊ အားပေးမယ့်သူရှိတာတွေဟာ သာမန်လိုလိုနဲ့ တန်ဖိုးကြီးလှပါတယ်။ အဲဒီအရာတွေကို တန်ဖိုးထားတတ်တဲ့အခါ စိတ်ထဲမှာ လောဘတွေနည်းသွားပြီး ရောင့်ရဲမှုတွေတိုးလာတတ်ပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ရဲ့ပျော်ရွှင်မှုဟာ ပိုင်ဆိုင်မှုအနည်းအများပေါ်မှာ မူတည်တာမဟုတ်ဘဲ တန်ဖိုးထားတတ်မှု အနည်းအများပေါ်မှာပဲ မူတည်နေတာပါ။
တစ်ခါတလေမှာ ကျွန်တော်တို့ဟာ အဝေးကအရာတွေကိုပဲ လှမ်းမျှော်ကြည့်နေပြီး အနားမှာရှိတဲ့ အလှတရားတွေကို မမြင်နိုင် ဖြစ်နေတတ်ကြတယ်။ လမ်းဘေးက ပန်းလေးတစ်ပွင့်ရဲ့ လှပမှု၊ မနက်ခင်းနေရောင်ခြည်ရဲ့ နွေးထွေးမှု၊ ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ ဖြူစင်တဲ့ရယ်သံလေးတွေဟာ တန်ဖိုးထားတတ်ရင် အင်မတန်စိတ်ချမ်းသာစရာ ကောင်းပါတယ်။ ဒီလို သေးငယ်တဲ့ အရာလေးတွေကို တန်ဖိုးထားတတ်လာတဲ့အခါ ဘဝဟာပိုပြီး အဓိပ္ပာယ်ရှိလာပါတယ်။ ဘဝဆိုတာ ကြီးကျယ်ခမ်းနားတဲ့ အောင်မြင်မှုတွေချည်းပဲ စုစည်းထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သေးငယ်တဲ့ ပျော်ရွှင်မှုလေးတွေကို တန်ဖိုးထား စုဆောင်းသွားရင်းနဲ့မှ ခမ်းနားတဲ့ဘဝတစ်ခု ဖြစ်လာတာပါ။
အလုပ်အကိုင်နဲ့ ပတ်သက်ရင်လည်း ကိုယ်လုပ်နေရတဲ့အလုပ်ကို တန်ဖိုးထားဖို့ လိုပါတယ်။ အလုပ်ဆိုတာ ဝမ်းရေးအတွက်တင်မဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်ရဲ့စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပြသခွင့်ရတဲ့ နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ့်အလုပ်ကို တန်ဖိုးထားတဲ့သူဟာ အလုပ်မှာ ပျော်ရွှင်သလို၊ ရလဒ်ကောင်းတွေလည်း ရရှိတတ်ပါတယ်။ အလုပ်ရှင်ကခိုင်းလို့ လုပ်ရတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ ငါ့ရဲ့ တာဝန်ကို ငါတန်ဖိုးထားလို့ အကောင်းဆုံးလုပ်မယ်ဆိုတဲ့စိတ်ဟာ အောင်မြင်မှုရဲ့ လျှို့ဝှက်ချက်ပါပဲ။
တန်ဖိုးထားတတ်ပါစေ ဆိုတဲ့နေရာမှာ "အမှား" တွေကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားရပါမယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ အမှားလုပ်မိတဲ့အခါ စိတ်ဓာတ်ကျတတ်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအမှားကနေ ရလိုက်တဲ့ သင်ခန်းစာကို တန်ဖိုးထားတတ်မယ်ဆိုရင် အဲဒီအမှားဟာ အောင်မြင်မှုအတွက် လှေကားထစ် ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။ အမှားမရှိရင် အမှန်ကိုမသိနိုင်သလို၊ ကျရှုံးမှု မရှိရင်လည်း အောင်မြင်မှုရဲ့ အရသာကို မခံစားနိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ကြုံတွေ့ရတဲ့ အခက်အခဲတိုင်းကိုလည်း ကိုယ့်ကို ရင့်ကျက်စေမယ့်လက်ဆောင်တွေအဖြစ် တန်ဖိုးထားလက်ခံသင့်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကိုလည်း တန်ဖိုးထားတတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ နေထိုင်တဲ့ ကမ္ဘာမြေ၊ သစ်ပင်တောတောင်တွေ၊ ရေအရင်းအမြစ်တွေဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အသက်ဆက်ရှင်မှုအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါတွေကို တန်ဖိုးမထားဘဲ ဖျက်ဆီးမယ်ဆိုရင် နောက်ဆုံးမှာ ကျွန်တော်တို့ပဲ ဒုက္ခရောက်ကြမှာပါ။ သယံဇာတတွေကို ချွေတာသုံးစွဲတာ၊ သစ်ပင်စိုက်တာ၊ ပတ်ဝန်းကျင်ကို သန့်ရှင်းအောင်ထားတာတွေဟာ အနာဂတ် မျိုးဆက်သစ်တွေအတွက် တန်ဖိုးထားရာ ရောက်ပါတယ်။
အနှစ်ချုပ် ပြန်ပြောရမယ်ဆိုရင် တန်ဖိုးထားတတ်ခြင်းရဲ့ အနှစ်သာရဟာ မိမိပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ အချိန်၊ လူသားချင်း ဆက်ဆံရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရပ်၊ မိမိကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှုနဲ့ သဘာဝတရားတွေကို အသိအမှတ်ပြုမြတ်နိုးခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တန်ဖိုးထားတတ်တဲ့ စိတ်ရှိတဲ့သူဟာ ဆင်းရဲရင်တောင် စိတ်ချမ်းသာမှုကို ရှာဖွေနိုင်ပြီး၊ တန်ဖိုးမထားတတ်တဲ့သူကတော့ ဘယ်လောက်ပဲ ပြည့်စုံနေပါစေ အမြဲတမ်း လိုအပ်ချက်တွေ ရှိနေပါလိမ့်မယ်။ တန်ဖိုးထားတတ်ခြင်းက ဘဝကိုပိုမိုတောက်ပစေသလို၊ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုလည်း အေးချမ်းစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် လက်ရှိ ရှိနေတဲ့အရာတွေကို မဆုံးရှုံးခင်မှာ အကောင်းဆုံးတန်ဖိုးထားစောင့်ရှောက်ကြဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။ အရာရာကို တန်ဖိုးထားတတ်တဲ့ မျက်လုံးနဲ့ ကြည့်ပြီး အဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့ နေ့ရက်တွေကို တည်ဆောက်သွားကြရအောင်ပေါ့။
ဘဝဆိုတာ ခဏတာခရီးတစ်ခုဖြစ်တဲ့အတွက် အချင်းချင်း ရန်ဖြစ်နေဖို့၊ မုန်းတီးနေဖို့ အချိန်မရှိပါဘူး။ မေတ္တာထားမယ်၊ ခွင့်လွှတ်မယ်၊ ပြီးတော့ တန်ဖိုးထားမယ်။ ဒါဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကမ္ဘာလောကကြီးဟာ အခုထက်ပိုပြီး နေချင်စဖွယ်ကောင်းလာမှာ အသေအချာပါပဲ။ အရာရာကို တန်ဖိုးထားတတ်တဲ့ စိတ်ကလေးနဲ့အတူ ပျော်ရွှင်စရာကောင်းတဲ့ဘဝကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြပါစေလို့လည်း ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်။
#တန်ဖိုးထားတတ်ပါစေ
