14/08/2026
ADAWAR SIYASA BATA ISA TA GOGE ƘOKARIN DA GWAMNA INUWA YAHAYA YAYI A FANNIN RUWA BA.
Daga Ahmad Abdullahi Deputy
A cikin ’yan kwanakin nan ana samun wasu masu cewa gwamnatin Gwamna Muhammadu Inuwa Yahaya, CON, ba ta yi wani abin a zo a gani ba a fannin samar da ruwan sha a Jihar Gombe.
Kowa yana da ’yancin yin s**a ko bayyana ra’ayinsa, amma idan ana magana kan aikin gwamnati, ya dace a gina magana a kan hujjoji, bayanan kasafi, kwangiloli, bayanan hukumomi da ayyukan da ake iya gani, ba wai a ce “ba a yi komai ba” kawai ba.
Ba wai muna cewa Gwamnatin Inuwa Yahaya ta magance dukkan matsalar ruwa a Gombe ba. A’a. Har yanzu akwai wuraren da ruwa bai wadatar ba, kuma wannan matsala ce da ya kamata gwamnati ta ci gaba da fuskanta da cikakken ƙarfi.
Amma akwai babban bambanci tsakanin cewa “ruwa bai wadatar ba” da kuma cewa “ba a yi aikin ruwa ba.”
(1)GOMBE REGIONAL WATER SUPPLY SCHEME – N11.491 BILLION
Daya daga cikin manyan hujjoji shi ne aikin Gombe Regional Water Supply Scheme.
A shekarar 2021, Gwamnatin Jihar Gombe ta shiga yarjejeniyar haɗin gwiwa da Gwamnatin Tarayya domin faɗaɗawa da inganta tsarin samar da ruwa na Gombe.
Daga bisani, an bayar da kwangilar aikin da ta kai kusan N11.491 biliyan.
Aikin ba wai gyaran bututu guda ɗaya ba ne. Ya ƙunshi gyara da inganta muhimman sassa na tsarin samar da ruwa, ciki har da cibiyoyin tace ruwa, tashoshin famfo, tankunan ajiye ruwa, bututun rarraba ruwa da faɗaɗa tsarin kai ruwa zuwa ƙarin wurare.
(2) TABRA MINI WATER SUPPLY SCHEME DA SABABBIN BUTUTU
A cikin tsarin aikin, an kuma haɗa da Tabra Mini Water Supply Scheme, ƙarin Booster Stations, da shimfiɗa sabbin bututun rarraba ruwa.
An tsara Kuma an shimfiɗa kusan kilomita 160 na bututun ruwa, tare da gyara wasu tsoffin hanyoyin rarraba ruwa.
Wannan yana da muhimmanci saboda samar da ruwa ba ya tsaya ne kawai kan samun wurin tace ruwa ba. Dole ne a sami tsarin da zai iya kai ruwan zuwa gidaje da unguwanni.
(3)ƘARIN BOOSTER STATIONS GUDA BIYAR
A ranar 6 ga Janairu, 2023, an ƙaddamar da aikin faɗaɗa tsarin samar da ruwan sha na jihar.
Aikin ya ƙunshi ƙarin Booster Stations guda biyar domin taimakawa wajen ƙara ƙarfin matsin ruwa da rarraba shi zuwa wuraren da ke buƙatar ƙarin ruwa.
An kuma tsara hanyar rarraba ruwa mai tsawon kusan kilomita 165 domin kai ruwa zuwa wasu unguwannin da ba sa samun isasshen ruwa.
Idan mutum yana cewa “ba a yi aikin ruwa ba,” ya kamata ya bayyana dalilin da ya sa ake da irin waɗannan bayanan ayyukan, kwangiloli da abubuwan da aka ƙaddamar.
(4)AN SAMAR DA FIYE DA RIJIYOYIN BURTSATSE 600
A shekarar 2023, Gwamna Inuwa Yahaya ya bayyana cewa gwamnatin jihar, ta hannun RUWASSA, ta gina tare da gyara fiye da rijiyoyin burtsatse 600 a ƙananan hukumomi 11 na jihar.
Wannan yana da matuƙar muhimmanci saboda matsalar ruwa a Gombe ba ta tsaya a cikin birni kawai ba.
Akwai ƙauyuka da garuruwa da ke buƙatar rijiyoyin burtsatse domin samun ruwan sha a kusa da al’umma.
(5)SURWASH DA TALLAFIN BANKIN DUNIYA
Jihar Gombe kuma tana cikin jihohin da ke aiwatar da shirin SURWASH – Sustainable Urban and Rural Water Supply, Sanitation and Hygiene, tare da tallafin Bankin Duniya.
Manufar shirin ita ce inganta samar da ruwan sha, tsafta da tsarin kula da albarkatun ruwa, musamman a birane da yankunan karkara.
Wannan yana nuna cewa akwai manyan tsare-tsare da s**a shafi birane da karkara wajen magance matsalar ruwa.
(6) MALAM-INNA WATER SOURCE
Wani muhimmin batu shi ne Malam-Inna Water Source.
Malam-Inna na daga cikin muhimman hanyoyin samar da ruwa ga Gombe, kuma gwamnati ta ɗauki matakan farfaɗo da inganta wannan tsarin.
A cikin kasafin kuɗin shekarar 2025, an ware kuɗaɗe domin rehabilitation da upgrade na Malam-Inna Water Supply Scheme, ciki har da kuɗaɗen da aka nuna ƙarƙashin Ma’aikatar Ruwa da kuma Gombe State Water Board.
Wannan yana nuna cewa matsalar Malam-Inna tana cikin abubuwan da ake ƙoƙarin magancewa.
(8) SABON ƘARIN 24 BILLION A 2026
A ranar 28 ga Fabrairu, 2026, Majalisar Zartarwar Jihar Gombe ta amince da ƙarin kuɗi har N24 biliyan domin ayyukan da s**a shafi inganta tsarin samar da ruwa.
Daga cikin abubuwan da aka bayyana akwai ci gaba da rehabilitation da upgrade na tsarin ruwa, farfaɗo da Malam-Inna Water Source, da inganta samar da wutar lantarki ga cibiyoyin tace ruwa.
Wannan ƙarin kuɗi ya sake nuna cewa batun ruwa yana cikin manyan abubuwan da gwamnatin jihar ke ci gaba da saka jari a kansu.
(9) SHAIDAR 90% COMPLETION
Amma ga hujjar da ta fi dacewa a mayar wa masu cewa “ba a yi aikin ba.”
Bayanan Gombe State Due Process Bureau kan Gombe Regional Water Supply Scheme sun nuna cewa aikin ya kai 90% completion.
Wannan ba magana ce daga bakin wani ɗan siyasa kawai ba. Bayanan hukuma ne daga hukumar kula da ayyukan gwamnati.
Idan aikin ya kai kashi 90 cikin 100 na kammalawa, to ba daidai ba ne mutum ya ce “ba a yi aikin ba” ba tare da kawo wata hujja mai ƙarfi da za ta karyata wannan bayanin ba.
Akwai bambanci tsakanin:
“Aikin bai kammala 100% ba.”
da kuma:
“Ba a yi aikin ba.”
Na farko na iya zama gaskiya idan aikin yana kan matakin kammalawa. Amma na biyu yana buƙatar hujja mai ƙarfi.
AMMA MEYASA RUWA BAI WADATA BA?
Wasu za su ce: “Duk da waɗannan ayyukan, har yanzu ruwa bai wadata ba.”
Eh, har yanzu akwai ƙalubalen rashin wadatar ruwa a wasu wurare. Kuma bai kamata a musanta wannan matsalar ba.
Amma rashin wadatar ruwa ba hujja ba ce cewa ba a yi wani aiki ba.
Misali, idan ana gyara babban tsarin samar da ruwa, ana faɗaɗa bututu, ana ƙara booster stations, ana gyara boreholes, ana farfaɗo da Malam-Inna, amma har yanzu ana buƙatar ƙarin faɗaɗawa domin biyan buƙatar jama’a, to wannan yana nuna cewa aikin yana da sauran matakai, ba wai babu aikin da aka yi ba.
Idan ba mu yabi Inuwa ba, to ba za mu zage shi ba. Idan yayi abin kirki, za mu faɗi gaskiya. Idan akwai abin da bai yi daidai ba, za mu yi s**a cikin adalci.
Ba mu buƙatar mu rufe ido kan ƙalubalen da jama’a suke fuskanta, amma kuma ba za mu musanta ayyukan da aka yi ba saboda siyasa.
Idan wani yana da hujjar cewa waɗannan ayyukan ba a yi su ba, ya kawo takardarsa ko sahihin rahotonsa.
Mu kuma za mu ci gaba da jingina magana da bayanan hukuma, domin abin da muke nema shi ne gaskiya, ba zagi ko farfaganda ba.
Ahmad Abdullahi Deputy
14 August 2026