04/11/2025
Trump ya gargadi: “Ana kashe Kiristoci a Najeriya a matakin tarihi” — Abuja ta musanta, Saudiyya na neman ƙwararen tallafin tsaro daga Amurka
WASHINGTON / ABUJA — Shugaban Amurka Donald Trump ya jefa sabuwar matsala a harkan diflomasiyya tare da Najeriya bayan da ya bayyana cewa an samu “kisan mutane masu bin addinin Kirista a matakin tarihi” a ƙasar, lamarin da ya biyo bayan sake sanya Najeriya cikin jerin ƙasashen da Amurka ta ke kallon su a matsayin masu aikata babban take hakkin addini (Country of Particular Concern).
“Ana kashe Kiristoci a Najeriya… a matakin tarihi. Ba za mu bari hakan ta ci gaba ba,” in ji Trump a gaban 'yan jarida bayan dawowarsa daga gidansa a Florida, inda ya nuna yiwuwar ɗaukar matakai da s**a haɗa har da na soja idan an ga dama. Kalaman sun tayar da cece-ku-ce a kasashen duniya tare da ƙara wa gwamnati a Abuja matsin lamba kan yadda take magance rikice-rikicen addini da tsaro.
Gwamnatin Najeriya ta yi watsi da kalaman na Shugaban Amurka cikin gaggawa. Kimebi Imomotimi Ebienfa, mai magana da yawun Ma’aikatar Harkokin Waje, ya ce zargin ya wuce kima kuma bai nuna gaskiya ba game da gaskiyar halin da ƙasar ke ciki. “Ba mu alfahari da halin rashin tsaro da muke ciki ba, amma cewa wai ana kashe Kiristoci kaɗai — a’a, hakan ba gaskiya ba ne,” in ji shi, wanda ya jaddada cewa Musulmai da masu bautar gargajiya ma suna fuskantar hare-hare a sassa daban-daban na ƙasar.
Rahotannin ƙungiyoyin lura da haƙƙin ɗan adam da wasu cibiyoyi na duniya sun ƙara jefa haske kan girman matsalar: a wasu bayyani an nuna cewa Najeriya ta kasance cikin kasashen da s**a fi fuskantar kashe-kashen addini, inda aka ce kimanin kashi 70 cikin 100 na waɗanda aka kashe saboda addini a duniya na faruwa a Najeriya a shekarar baya — tare da kiyasin sama da mutane 50,000 cikin shekaru goma da s**a gabata da aka rasa rayukansu bisa dalilan addini. Wannan ƙididdiga ta haddasa korafe-korafe daga ƙungiyoyi na farar hula da majiyoyi na duniya.
Masana 'yan siyasa da masu nazari suna cewa gaskiyar lamarin tana tsakanin hanyoyi biyu: ƙungiyoyin ta'addanci da wasu 'yan bindiga na amfani da bambance-bambancen kabilanci da addini wajen tada rikici, yayin da raunin shugabanci da tsaron cikin gida ke kara ba su dama su yi barna. “Ba wai kisan kiyashi ne na wata ƙabila ko addini guda ba kadai — amma wasu abubuwa na nuna an yi amfani da bambance-bambancen addini wajen haddasa tashin hankali,” in ji wani masanin tsaro mai zaman kansa.
A lokaci guda, kasashen Gulf sun ɗauki matakai daban: Saudiyya na ƙara zurfafa tattaunawa da Amurka domin neman sahalewar tsaro da ƙwararan tabbacin doka daga Washington, yayin da take fuskantar ƙaruwa a rashin kwanciyar hankali a yankin. Wannan ya nuna bambancin hanyoyin diflomasiyya na kasashen biyu — Najeriya na yin watsi da zargi da kare martabarta, yayin da Saudiyya ke neman ƙarfafa haɗin gwiwar tsaro da Amurka.
A Najeriya, lamarin ya sake kunna muhawarar cikin gida inda 'yan adawa, ƙungiyoyi na farar hula da iyalan wadanda abin ya shafa ke neman a yi bincike mai zurfi da kuma nuna shaidu kan matakan da gwamnati ke ɗauka don kare rayuka da dukiyoyin al'umma. A zahiri, matsalolin tsaro sun zama babban batu na siyasa wanda ke rage amincewar jama’a da kuma damuwar abokan hulɗa na ƙasashen waje.
Gwamnatin tarayya ta ce za ta ci gaba da yin aiki tare da hukumomin tsaro domin magance matsalolin, tare da kira ga ‘yan jarida da al’umma da su fahimci cewa ba a iya rage rikice-rikicen da ƙasa ke fuskanta zuwa hujjar da take cewa ana kai hari ne ga wani addini kaɗai. Sai dai, har yanzu akwai bukatar gani da ido — bincike mai zaman kansa, cikakken tarihin abubuwan da s**a faru, da kuma ingantaccen tsarin hukunta masu laifi su ne kadai hanyoyin da za su iya dawo da kwanciyar hankali da gina amincewa tsakanin gwamnati da al’umma.
