https://www.facebook.com/1081524335041329/

NMAG, New Road, Kathmandu (2026)

31/05/2026

La utabata congratulation B***n Shah bhanera aaechha! Aba k hola ta sathiharu? 😆🙏🤔

23/05/2026

वैज्ञानिक र प्राविधिक विकासको दौडमा आज संसार निकै अगाडि बढिसकेको छ। तर, नेपाल जस्ता विकासोन्मुख देशहरूमा अझै पनि एउटा भ्रम जीवितै छ— विज्ञान र प्रविधि सिक्न अंग्रेजी भाषा नै अनिवार्य चाहिन्छ। वास्तविकता भने यसको ठीक विपरीत छ। संसारका सबैभन्दा नवीन र शक्तिशाली देशहरूले आफ्ना नागरिकलाई विदेशी भाषाको भार नबोकाई आफ्नै रैथाने भाषामा विज्ञान र प्रविधि सिकाएर यो उचाइ हासिल गरेका हुन्। जब एउटा विद्यार्थीले आफ्नै मातृभाषामा जटिल वैज्ञानिक सिद्धान्तहरू सुन्छ र बुझ्छ, तब उसको दिमागले घोक्ने होइन, सोच्ने र सिर्जना गर्ने क्षमता राख्दछ।

मातृभाषामा विज्ञान: चेतना र नवप्रवर्तनको जग

आफ्नै भाषामा विज्ञान र प्रविधि सिक्नु किन आवश्यक छ र विश्वका विकसित देशहरू कसरी यसैको बलमा अगाडि बढेका छन् भन्नेबारे एउटा विशेष विश्लेषण:

१. रैथाने भाषा: बुझाइको अचुक हतियार
कुनै पनि नयाँ कुरा सिक्दा मस्तिष्कले सबैभन्दा पहिले त्यसको 'अवधारणा' (Concept) बुझ्न खोज्छ। यदि शिक्षा विदेशी भाषामा दिइयो भने विद्यार्थीको आधा ऊर्जा त शब्दको अर्थ खोज्नै र भाषाको व्याकरण मिलाउनै खर्च हुन्छ। संज्ञानात्मक विज्ञान (Cognitive Science) का अनुसार मातृभाषामा पढ्दा मानसिक भार (Cognitive Load) कम हुन्छ, जसले गर्दा विद्यार्थीले 'भौतिकशास्त्र' वा 'कोडिङ' का जटिल सूत्रहरूलाई सजिलै आत्मसात् गर्न सक्छन्। आफ्नै भाषामा सिक्दा विज्ञान कक्षाकोठाको पाठ मात्र रहँदैन, त्यो दैनिक जीवनको व्यवहार र चिन्तन बन्न पुग्छ।

२. चीनको फड्को: 'मन्दारिन' मा आधारित प्राविधिक क्रान्ति
आज चीन आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI), क्वान्टम कम्प्युटिङ र स्पेस टेक्नोलोजीमा विश्वको नेतृत्व गरिरहेको छ। चीनको यो सफलताको पछाडि उनीहरूको आफ्नै भाषा 'मन्दारिन' प्रतिको अडान छ। चिनियाँ विद्यालय र विश्वविद्यालयहरूमा विज्ञान र इन्जिनियरिङका पाठ्यक्रमहरू पूर्ण रूपमा चिनियाँ भाषामै पढाइन्छ। विदेशी प्राविधिक शब्दावलीलाई उनीहरूले आफ्नै भाषामा अनुवाद गरेर मौलिक बनाएका छन्। नतिजास्वरूप, एउटा सामान्य चिनियाँ गाउँको विद्यार्थीले पनि भाषाको अवरोधबिना विश्वस्तरीय प्रविधि बुझ्न र नयाँ आविष्कार गर्न सक्छ।

३. जर्मनी र फिनल्याण्ड: मौलिकता र नवप्रवर्तनको युरोपेली नमूना
युरोपका समृद्ध देशहरू जर्मनी र फिनल्याण्ड नवप्रवर्तन (Innovation) मा सधैं अगाडि हुनुको रहस्य पनि यही हो। जर्मनीका इन्जिनियरिङ र अटोमोबाइल उद्योगहरू (जस्तै मर्सिडिज, बिएमडब्लु) को जग जर्मन भाषामै खडा भएको हो। जर्मनीमा प्राविधिक शिक्षा र अनुसन्धान आफ्नै भाषामा हुँदा त्यहाँका वैज्ञानिकहरूले गहिराइमा पुगेर सोच्ने वातावरण पाउँछन्। अर्कोतर्फ, विश्वकै उत्कृष्ट शिक्षा प्रणाली मानिने फिनल्याण्डले प्राथमिक तहदेखि नै बालबालिकालाई फिनिस (Finnish) भाषामै विज्ञान र गणित सिकाउँछ। उनीहरूको मान्यता छ: "पहिले आफ्नो भाषामा सोच्न सिकाऊ, भाषा आफैंमा विज्ञान हो।"

४. भाषा र सिर्जनशीलताको सीधा सम्बन्ध
जब हामी विदेशी भाषामा विज्ञान सिक्छौँ, हामी प्रायः 'अनुवादक' वा 'अनुकरणकर्ता' मात्र बन्छौँ, 'आविष्कारक' बन्न सक्दैनौँ। जापान र दक्षिण कोरिया जस्ता देशहरूले पनि आफ्नै भाषामा विज्ञानलाई अगाडि बढाएका कारण नै आज उनीहरू ग्याजेट्स र प्रविधिमा संसारलाई हल्लाउन सफल भएका हुन्। आफ्नै भाषामा विज्ञान पढ्दा विद्यार्थीमा प्रश्न गर्ने, संशय व्यक्त गर्ने र नयाँ तर्कहरू निर्माण गर्ने क्षमता बढ्छ। मौलिक भाषाले नै मस्तिष्कलाई स्वतन्त्र रूपमा सोच्न र नयाँ विचारहरू जन्माउन (Out of the box thinking) मद्दत गर्छ।

५. नेपालका लागि पाठ र निष्कर्ष
नेपालले पनि अब 'अंग्रेजी माध्यम मात्र गुणस्तर हो' भन्ने मानसिकताबाट मुक्त हुन जरुरी छ। जबसम्म हामी विज्ञान र प्रविधिलाई नेपाली वा हाम्रा स्थानीय मातृभाषाहरूमा ढाल्न सक्दैनौँ, तबसम्म विज्ञान आम जनताको पहुँचमा पुग्ने छैन र यो केबल परीक्षा उत्तीर्ण गर्ने माध्यम मात्र बन्नेछ। हाम्रा रैथाने ज्ञान र आधुनिक प्रविधिलाई जोड्नका लागि आफ्नै भाषामा विज्ञानको पठनपाठन र अनुसन्धान हुनु अनिवार्य छ। भाषालाई माध्यम मात्र बनाएर ज्ञानलाई मौलिकता दिने हो भने मात्र नेपालमा वास्तविक आविष्कार र विकासको ढोका खुल्नेछ।

20/05/2026

मास्टरमाइन्ड मनमोहन सिंह: सन् १९९१ को आर्थिक संकट र वर्तमान परिप्रेक्ष्यमा उनको नीतिको सान्दर्भिकता

अहिलेको समयमा एकातिर करको दायरा र दरहरू बढ्दै जाँदा सर्वसाधारण महँगीको मारमा परिरहेका छन् भने, अर्कोतिर भारतका पूर्व प्रधानमन्त्री तथा अर्थशास्त्री डा. मनमोहन सिंहको आर्थिक मोडेल र दूरदर्शिताको चर्चा पुनः हुन थालेको छ। वर्तमान आर्थिक चुनौतीहरूको बीचमा मानिसहरूले सन् १९९१ को त्यो ऐतिहासिक समयलाई सम्झिरहेका छन्, जब भारत इतिहासकै सबैभन्दा खराब आर्थिक संकट (Balance of Payments Crisis) सँग जुधिरहेको थियो।

सन् १९९१ मा भारतसँग केवल ३ हप्ताका लागि मात्र आयात धान्न सक्ने विदेशी मुद्रा सञ्चिति (करिब १.२ अर्ब डलर) बाँकी थियो। देश टाट पल्टिने अवस्थामा पुगेपछि भारतले आफ्नो सुन समेत बैंक अफ इङ्गल्याण्ड र युनियन बैंक अफ स्विट्जरल्याण्डमा धितो राख्नुपरेको थियो। यस्तो गम्भीर परिस्थितिमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री पी.भी. नरसिम्हा राव र अर्थमन्त्री डा. मनमोहन सिंहको जोडीले भारतीय अर्थतन्त्रलाई उदारीकरण, निजीकरण र भूमण्डलीकरण (LPG Model) तर्फ डोर्‍याए।

आर्थिक संकटका बेला सामान्यतया सरकारहरूले **'माग नियन्त्रण गर्ने' (Demand Contraction)** वा कर बढाएर बजार संकुचित पार्ने नीति लिन्छन्, जसले गर्दा बजारमा महँगी अझ बढ्छ। तर, डा. सिंहले त्यसको विपरित **'आपूर्ति (Supply) र निर्यात (Export)'** बढाउने असाधारण

मोडल अपनाए, जसका मुख्य तीन स्तम्भहरू यस प्रकार थिए:

१. निर्यातमा १००% कर छुट (Export Tax Incentive)
विदेशी मुद्राको तीव्र अभावलाई परिपूर्ति गर्न डा. मनमोहन सिंहले निर्यात क्षेत्रलाई मुख्य हतियार बनाए। उनले निर्यात (Export) बाट हुने आम्दानीलाई १०० प्रतिशत करमुक्त (Tax-Free) गरिदिए।

- ऐतिहासिक प्रभाव:यस ऐतिहासिक कदमले भारतीय उद्योगीहरूलाई विश्व बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न ठूलो प्रोत्साहन मिल्यो। सन् १९९०-९१ मा भारतको निर्यात वृद्धिदर निकै सुस्त थियो, तर यो नीतिपछि सन् १९९३-९४ सम्म आइपुग्दा भारतको निर्यातमा करिब **२०% को वृद्धिको ऐतिहासिक रेकर्ड** कायम भयो। यसले गर्दा देशमा विदेशी मुद्रा (विशेष गरी अमेरिकी डलर) को बाढी नै आयो र विदेशी मुद्रा सञ्चिति सुरक्षित विन्दुमा पुग्यो।

२. उपहार तथा रेमिट्यान्स अधिकारको सरलीकरण (Gifting and Inflow Rules) त्यस समयमा भारत बाहिर बस्ने प्रवासी भारतीयहरू (NRIs) ले पठाउने रकम र उपहारमा कडा कानुनी र करका अड्चनहरू थिए। डा. सिंहले रगतको नाता (Blood Relation) नभए पनि विदेशबाट विदेशी मुद्रा वा उपहार पठाउने नियमहरूलाई निकै सरल र खुकुलो बनाइदिए।

- ऐतिहासिक प्रभाव: यो नीतिगत सुधारले गर्दा गैर-आवासीय भारतीयहरूले वैधानिक च्यानलबाट भारतमा पैसा पठाउन थाले। नतिजास्वरूप, 'हवाला' जस्ता अवैध कारोबारहरू निरुत्साहित भए। सन् १९९१ मा एनआरआई (NRI) निक्षेप र रेमिट्यान्स निकै कमजोर रहेकोमा, यो सुधारपछि सन् १९९० को दशकको मध्यसम्ममा भारत विश्वमै सबैभन्दा बढी रेमिट्यान्स भित्र्याउने देशहरूको सूचीमा अग्रस्थानमा आउन सफल भयो।

३. रुपैयाँको अवमूल्यन र सन्तुलन (Rupee Devaluation)
डा. मनमोहन सिंहले चालेको सबैभन्दा साहसिक र आलोचित तर सफल कदम रुपैयाँको अवमूल्यन (Devaluation) थियो। सन् १९९१ को जुलाईमा दुई चरणमा गरेर भारतीय रुपैयाँको मूल्य अमेरिकी डलरको तुलनामा करिब **१८ देखि २० प्रतिशतसम्म घटाइयो।

-ऐतिहासिक प्रभाव: रुपैयाँको अवमूल्यनले गर्दा विदेशीहरूका लागि भारतीय सामान र सेवाहरू निकै सस्तो हुन पुगे।

-पर्यटनमा उछाल: विदेशी पर्यटकहरूका लागि भारत भ्रमण निकै सस्तो र आकर्षक बन्यो, जसले गर्दा पर्यटन क्षेत्रबाट विदेशी मुद्रा आर्जन तीव्र भयो।

-विदेशी लगानी (FDI):विदेशी कम्पनीहरूका लागि भारतमा लगानी गर्न सस्तो पर्यो। सन् १९९१-९२ मा भारतमा प्रत्यक्ष विदेशी लगानी (FDI) लगभग शून्य जस्तै (करिब १३ करोड डलर) रहेकोमा, सन् १९९५-९६ सम्म आइपुग्दा यो बढेर २.१ अर्ब डलर पुग्यो।

निष्कर्ष

आजको परिप्रेक्ष्यमा महँगी नियन्त्रण गर्न कर बढाउने र जनताको क्रयशक्ति घटाउने नीतिहरूको सर्वत्र आलोचना भइरहेको बेला डा. मनमोहन सिंहको सन् १९९१ को मोडल आर्थिक दर्शनको उत्कृष्ट उदाहरण बनेको छ। उनले संकटको समयमा करको बोझ थपेर जनतालाई सास्ती दिनुको सट्टा, उत्पादन र आपूर्ति बढाएर अर्थतन्त्रलाई गतिशिल बनाएका थिए। यही कारणले गर्दा नै आज पनि कुनै पनि आर्थिक संकटको घडीमा डा. सिंहको 'सप्लाई-साइड' अर्थशास्त्र र संकट व्यवस्थापन नीतिको चर्चा विश्वभर हुने गर्दछ।

20/05/2026

नेपाली रुपैयाँ लगातार कमजोर: USD देखि NPR सटही दरको विश्लेषण

माथि प्रस्तुत गरिएको चार्टले अमेरिकी डलर (USD) र नेपाली रुपैयाँ (NPR) बीचको ५ दिनको सटही दरको उतारचढावलाई देखाएको छ, जुन मे २० मा टुङ्गिएको छ। यस चार्टमा रेखा लगातार माथितिर गइरहेको देखिन्छ, जसको अर्थ अमेरिकी डलर बलियो भइरहेको छ र नेपाली रुपैयाँ कमजोर (अवमूल्यन) हुँदै गइरहेको छ। मे १६, शनिबारका दिन १ डलर बराबर १५३.७६ नेपाली रुपैयाँ रहेकोमा मे २० सम्म आइपुग्दा यो बढेर १५४.८८ रुपैयाँ पुगेको छ। यो तीव्र वृद्धिले नेपाली रुपैयाँको क्रयशक्ति घट्दै गएको र १ डलर किन्नका लागि पहिलेभन्दा बढी नेपाली रुपैयाँ तिर्नुपर्ने अवस्थालाई स्पष्ट रूपमा देखाउँछ।

नेपाली रुपैयाँ लगातार कमजोर हुनुको मुख्य कारण

नेपाली रुपैयाँ अमेरिकी डलरको तुलनामा दिनप्रतिदिन कमजोर हुनुको मुख्य प्राविधिक कारण **भारतीय रुपैयाँ (INR) सँगको स्थिर विनिमय दर (Pegged Exchange Rate)** हो। नेपालको मौद्रिक नीति अनुसार १०० भारतीय रुपैयाँ बराबर १६० नेपाली रुपैयाँको दर निश्चित गरिएको छ। यसले गर्दा नेपाली रुपैयाँको आफ्नो छुट्टै स्वतन्त्र मूल्य हुँदैन; भारतीय रुपैयाँ डलरको तुलनामा बलियो वा कमजोर हुँदा नेपाली रुपैयाँ पनि स्वतः सोही अनुरूप परिवर्तन हुन्छ।

पछिल्लो समय विश्वव्यापी आर्थिक उतारचढाव, अमेरिकी केन्द्रिय बैंक (Federal Reserve) द्वारा ब्याजदरमा गरिएको वृद्धि, र विदेशी लगानीकर्ताहरूले उदीयमान बजारहरूबाट आफ्नो पूँजी फिर्ता लैजाँदा भारतीय रुपैयाँ डलरको तुलनामा कमजोर बनिरहेको छ। भारतको मुद्रा कमजोर हुनासाथ नेपालको अर्थतन्त्रमा कुनै प्रत्यक्ष परिवर्तन नभए पनि भारतीय रुपैयाँसँगको 'पेग' (स्थिर दर) का कारण नेपाली रुपैयाँ पनि डलरको तुलनामा लगातार कमजोर बन्न पुगेको हो।

#नेपालीअर्थतन्त्र #डलरकोभाउ

19/05/2026

भविष्यको ऊर्जा र हरित भान्छा: के हाइड्रोजन ग्यासबाट खाना पकाउन सम्भव छ?

संसार यतिबेला परम्परागत जीवाश्म इन्धन (Fossil Fuels) को विकल्प खोज्न र जलवायु परिवर्तनको असर कम गर्न तीव्र गतिमा दौडिरहेको छ। यसै क्रममा ऊर्जा क्षेत्रमा एउटा नयाँ र क्रान्तिकारी नाम अगाडि आएको छ— 'हाइड्रोजन ग्यास'। गाडी कुदाउन, हवाईजहाज उडाउन र ठूला उद्योगधन्दा चलाउन हाइड्रोजनको चर्चा भइरहँदा, अहिले वैज्ञानिक र अनुसन्धानकर्ताहरू यसलाई सिधै मानिसको भान्छाकोठासम्म पुर्‍याउने प्रयासमा जुटेका छन्। एलपीजी (LPG) ग्यासको विकल्पका रूपमा हाइड्रोजनलाई हरित र पर्यावरण-मैत्री ग्यास मानिएको छ, जसले भान्छाबाट हुने कार्बन उत्सर्जनलाई शून्यमा झार्ने क्षमता राख्दछ।

विश्वका धेरै देशहरूले हाइड्रोजनलाई खाना पकाउने ग्यासको रूपमा प्रयोग गर्न विभिन्न परीक्षण र पाइलट प्रोजेक्टहरू सुरु गरिसकेका छन्। विशेषगरी संयुक्त अधिराज्य (UK) ले 'हाइडेप्लोय' (HyDeploy) जस्ता परियोजनामार्फत प्राकृतिक ग्यासमा हाइड्रोजन मिसाएर घर-घरमा पठाउने सफल परीक्षण गरेको छ। त्यस्तै, अष्ट्रेलिया, जापान, जर्मनी र दक्षिण कोरिया जस्ता प्रविधिमा अगाडि रहेका देशहरूले पूर्ण रूपमा हाइड्रोजनबाट चल्ने भान्छा र आवासीय क्षेत्रको विकास गरिरहेका छन्। दक्षिण एसियाली मुलुक भारतमा पनि पानी र बिजुलीको प्रयोग गरी हाइड्रोजनबाट चल्ने विशेष चुल्हो (जस्तै ग्रीनभाइज स्टार्टअप) निर्माण भइरहेका छन्। नेपालकै सन्दर्भमा पनि हालै बाग्लुङको बाडिगाडमा बढी भएको जलविद्युत् र पानीको प्रयोग गरेर 'ग्रीन हाइड्रोजन' उत्पादन गरी सिलिन्डरमा भर्ने र त्यसबाट सफलतापूर्वक खाना पकाउने ऐतिहासिक परीक्षण गरिएको छ, जसले नेपालमा पनि यसको प्रचुर सम्भावना देखाउँछ।

प्राविधिक दृष्टिकोणबाट हेर्दा हाइड्रोजन ग्यासलाई खाना पकाउन प्रयोग गर्न पूर्ण रूपमा सम्भव छ। जब हाइड्रोजन ग्यास हावामा भएको अक्सिजनसँग मिसिएर बल्दछ, यसले अत्यधिक ताप पैदा गर्छ। सबैभन्दा रोचक र राम्रो पक्ष के हो भने, एलपीजी ग्यास वा दाउरा बाल्दा निस्कने कार्बन मोनोअक्साइड वा कार्बनडाइअक्साइड जस्ता हानिकारक ग्यासहरू हाइड्रोजन बाल्दा पटक्कै निस्कँदैनन्। हाइड्रोजन बल्दा केवल पानीको बाफ (Water V***r) मात्र उप-उत्पादन (By-product) का रूपमा बाहिर निस्कन्छ। यसले गर्दा घरभित्रको वायु प्रदूषण शून्य हुन्छ र गृहणीहरूको स्वास्थ्यमा कुनै नकारात्मक असर पर्दैन। पानीलाई इलेक्ट्रोलाइसिस (Electrolysis) प्रविधिमार्फत टुक्र्याएर हाइड्रोजन निकाल्न सकिने भएकाले यसलाई भविष्यको असीमित ऊर्जाको स्रोत मानिएको छ।

तर, सम्भावनाका साथमा हाइड्रोजन ग्यासको व्यावसायिक प्रयोगमा केही गम्भीर चुनौती र सम्भावित खतराहरू पनि जोडिएका छन्। हाइड्रोजन अत्यन्तै प्रज्वलनशील ग्यास हो; यो एलपीजी ग्यासभन्दा धेरै तीव्र गतिमा बल्छ र यसको आगोको ज्वाला नाङ्गो आँखाले सहजै देख्न गाह्रो हुन्छ (रङहीन ज्वाला)। यसको अणु (Molecule) संसारकै सबैभन्दा सानो र हलुका हुने भएकाले यो सामान्यभन्दा सामान्य ठाउँबाट पनि सजिलै चुहिन (Leak) सक्छ। थोरै मात्र चुहावट भएर कोठामा जम्मा भयो भने सामान्य झिल्कोले पनि भयानक विस्फोट गराउन सक्छ। यसका साथै, हाइड्रोजन ग्यासलाई भण्डारण गर्न र सिलिन्डरमा उच्च चाप (High Pressure) मा राख्न विशेष र निकै बलियो प्रविधिको आवश्यकता पर्दछ, जसले गर्दा हालको अवस्थामा यो निकै खर्चिलो छ। एलपीजी ग्यासका लागि प्रयोग भइरहेका साधारण चुल्हो र पाइपलाइनमा सिधै हाइड्रोजन प्रयोग गर्दा 'ब्याकफायर' (आगो भित्रै फर्कने) हुने र धातुहरू कमजोर हुने (Hydrogen Embrittlement) खतरा रहन्छ।

समग्रमा भन्नुपर्दा, हाइड्रोजन ग्यास भविष्यको स्वच्छ र सुरक्षित भान्छाको बलियो आधार त हो, तर यसलाई आम नागरिकको पहुँचसम्म पुर्‍याउन अझै केही समय लाग्ने देखिन्छ। यसको सुरक्षार्थ विशेष खालका हाइड्रोजन ग्यास सेन्सर, 'फ्ल्यासब्याक एरेस्टर' (आगो भित्र जान नदिने यन्त्र) र विशेष रूपमा डिजाइन गरिएका चुल्होहरूको विकास भइरहेको छ। प्रविधिको विकाससँगै यसको उत्पादन लागत घट्दै जाने र सुरक्षा संयन्त्र अझ मजबुत बन्ने हो भने, आगामी केही दशकभित्रै हाम्रो भान्छामा सिलिन्डरको ठाउँ हाइड्रोजनले लिने कुरामा दुईमत छैन।

゚viralシ

13/05/2026

Mahabir Pun says: "तपाईँहरूको कुनै पनि पार्टीका सदस्यहरू भन्दा मेरो चाहिँ समर्थकहरू धेरै छन् नेपालमा..। साँच्चिकै पत्याउनु हुन्न भने जनमत लिनुस्.. बाहिर गएर..। म एक्लो छैन..। मेरो साथमा सारा नेपालीहरू छन्, सारा नेपालीले मलाई चिन्छन्..। नानीबाबुहरूले चिन्छन्, टोल टोलमा चिन्छन्, गल्ली गल्लीमा चिन्छन्..। त्यस कारणले ५ मिनेट मलाई स्वीकार्य छैन.."

13/05/2026

गुगल डाटा सेन्टरको योजना: विकासको नाममा वीरगञ्जलाई मरुभूमीकरण गर्ने तयारी?

वीरगञ्जमा हरेक वर्ष गर्मीयाम सुरु हुनेबित्तिकै खानेपानीको हाहाकार मच्चिने गर्दछ। भूमिगत जलस्तर (Underground Water) निकै तल झर्ने र इनार तथा ट्युबेलहरू सुक्ने हुनाले स्थानीय बासिन्दा एक–एक थोपा पानीका लागि छटपटाउनुपर्ने अवस्था छ। यस्तो संवेदनशील समयमा वीरगञ्जमा गुगलका ठूला 'डाटा सेन्टर'हरू खोल्ने सरकारी योजना सुन्दा विकासको आभास भए पनि, यसले निम्त्याउने भयावह प्यास र प्राकृतिक संकटबारे बेलैमा सोच्नुपर्ने देखिएको छ।

डाटा सेन्टरहरूलाई चिस्यानमा राख्न करोडौँ लिटर पानी र अत्यधिक विद्युतको खपत हुन्छ, जसले पहिले नै पानीको अभाव झेलिरहेको वीरगञ्जको वातावरणलाई थप जोखिममा पार्ने निश्चित छ। विडम्बनाको कुरा के छ भने, धेरै मानिसहरू यसको दीर्घकालीन असरलाई बेवास्ता गर्दै केवल "आधुनिक विकास" को नाममा खुसी मनाइरहेका छन्। तर, यो विकासले भविष्यमा तराईका सर्वसाधारणको अधिकार र प्राकृतिक स्रोतमाथि गर्ने प्रहारले निम्त्याउने क्षति अपूरणीय हुन सक्छ।

वास्तवमा, एउटा सचेत सरकारले डाटा सेन्टरजस्ता परियोजनाहरू तराई वा पहाडी क्षेत्रमा स्थापना गर्नुको सट्टा प्राकृतिक रूपमै चिसो रहने हिमाली क्षेत्र वा बेसक्याम्प आसपास सञ्चालन गर्ने सोच्नुपर्छ। हिमालको प्राकृतिक सितलताले मेसिनहरूलाई चिस्यानमा राख्न मद्दत पुग्ने हुनाले विद्युत र पानी दुवैको ठूलो बचत हुन्छ। यसो गर्दा तराईको पानी सुरक्षित रहन्छ र हिमालको निर्जन क्षेत्रमा पनि प्रविधिको विकास पुग्छ।

समयमै आवाज नउठाउने हो भने "विकास" को यो रङ्गीन सपना भोलि हाम्रा सन्ततिका लागि भयानक मरुभूमि बन्न सक्छ। हाम्रो सहरको पानी, पर्यावरण र भविष्यलाई दाउमा राखेर गरिने यस्तो परियोजनामाथि गम्भीर प्रश्न उठाउनु र सरकारलाई सही स्थानमा लगानी गर्न दबाब दिनु आजको प्रमुख आवश्यकता हो। समयमै सचेत बनौँ, नत्र पछि पछुताउनुको विकल्प रहने छैन.

12/05/2026

Prachanda says: " एउटा जटिल राजनीतिक परिस्थितिलाई सहजतातर्फ लैजान घोषणा भएको प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन तमाम आशंका चिर्दै शान्तिपूर्ण, सभ्य र लोकतान्त्रिक वातावरणमा सम्पन्न भएको छ"😱👇

11/05/2026

Prchanda says: "अब सबै शक्तिलाई मिलाएर गरिब, निमुखा जनताको पक्षमा अगाडि आउँदै छौँ..। एमालेसँग एकताको सम्भावना छ, अहिले जस्तो राम्रो सम्भावना पहिला थिएन..। सकेसम्म सबैसँगै गर्ने विचार छ"😱👇

09/05/2026

"रास्वपा को सभापति ठग नै हो।" - Durga Prasai 🤪😂

NMAG

31/05/2026

23/05/2026

20/05/2026

20/05/2026

19/05/2026

13/05/2026

13/05/2026

12/05/2026

11/05/2026

09/05/2026

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category