23/03/2025
गर्मी सुरु हुनु अघि मौसमी रोगको जोखिम: जरो, रुघा, खोकी बिरामी बढ्दै
Sangita Thapaliya – जाडो सकिएर गर्मी सुरु हुने चरणमा स्वास्थ्य समस्या बढ्दै गइरहेको छ। पछिल्ला केही हप्तामा जरो, रुघा, खोकी, घाँटी दुख्ने, झाडापखाला जस्ता मौसमी रोगहरू फैलिरहेका छन्।
विशेषज्ञहरूका अनुसार मौसम परिवर्तनका कारण शरीरको प्रतिरोधी क्षमता कमजोर बन्ने, भाइरल संक्रमणहरू सक्रिय हुने, र दूषित खानपानको समस्या बढ्ने भएकाले यस्तो स्थिति देखिएको हो।
मौसमी रोग किन बढ्दैछन्?
✅ अचानक तापक्रम परिवर्तन – जाडो सकिएर गर्मी सुरु हुँदा दिनभर तापक्रममा अस्थिरता आउँछ। बिहान चिसो, दिउँसो गर्मी र राति पुनः चिसो हुने हुँदा शरीरले मौसमसँग अनुकूलन गर्न कठिनाइ भोग्छ।
✅ भाइरल संक्रमणको उच्च जोखिम – यो समयमा विभिन्न भाइरसहरू सक्रिय हुन्छन्, जसले गर्दा रुघा, ज्वरो, खोकी, र पेटसम्बन्धी समस्याहरू तीव्र रूपमा फैलिन्छन्।
✅ कमजोर रोग प्रतिरोधी क्षमता – मौसम परिवर्तनका कारण शरीरको प्रतिरोधी प्रणाली कमजोर हुन सक्छ, जसले गर्दा साना भाइरल संक्रमणहरू पनि सजिलै असर गर्न थाल्छन्।
✅ धुलो, परागकण (pollen) र एलर्जीको प्रभाव – गर्मी सुरु हुने बेला वातावरणमा धुलो, धूँवा र परागकणको मात्रा वृद्धि हुन्छ, जसले एलर्जी, दम, घाँटी दुख्ने र खोकीको समस्या निम्त्याउन सक्छ।
✅ असुरक्षित खानपान र दूषित पानीको सेवन – गर्मी सुरु हुने बेलामा दूषित पानी र अस्वस्थकर खाना सेवन गर्नाले झाडापखाला, बान्ता, पेट दुख्ने जस्ता समस्याहरू देखिन सक्छन्।
✅ वातावरणीय असर – वायु प्रदूषण, नमी (humidity) तथा अत्यधिक गर्मीका कारण दम तथा अन्य श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्याहरू थप जटिल हुन सक्छन्।
रोगबाट जोगिन स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूको सुझाव:
✔ प्रतिरोधी क्षमता बढाउने स्वस्थ आहार – शरीरको रोग प्रतिरोधी क्षमता बढाउन ताजा फलफूल, हरियो सागसब्जी, जिंक तथा भिटामिन-C युक्त खाना (जस्तै सुन्तला, कागती, अमला, बेसारयुक्त दूध) नियमित सेवन गर्नुपर्ने।
✔ पर्याप्त पानी पिउनु र हाइड्रेटेड रहनु – शरीरलाई हाइड्रेटेड राख्न दैनिक ८–१० गिलास सफा पानी पिउनुपर्छ। अत्यधिक प्याकेट जुस वा कार्बोनेटेड ड्रिंक्सको सेवनले स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पार्न सक्छ।
✔ व्यक्तिगत सरसफाइमा ध्यान दिनु – बाहिरबाट आएपछि साबुन-पानीले राम्रोसँग हात धुने, घाँटी सफा राख्ने, र सकेसम्म भीडभाडमा मास्क प्रयोग गर्ने।
✔ धुलो, धूँवा र परागकणबाट जोगिनु – एलर्जी वा दम हुने व्यक्तिहरूले मास्क लगाउने, घरभित्र सफा हावा आउने व्यवस्था गर्ने, र धुलोयुक्त क्षेत्रमा नजानु उचित हुन्छ।
✔ अचानक तापक्रम परिवर्तनबाट जोगिनु – बिहान चिसो हुने र दिउँसो गर्मी बढ्ने भएकाले सही प्रकारको लुगा लगाउने, अत्यधिक चिसो वा तातो वातावरणमा नबस्ने।
✔ संक्रमित व्यक्तिसँग नजिकको सम्पर्क कम गर्ने – भाइरल संक्रमण फैलिन नदिन रुघा, खोकी भएका व्यक्तिहरूसँग नजिकको सम्पर्क कम गर्नुपर्छ।
स्वास्थ्यमा कुनै समस्या देखिए ढिलो नगर्नुहोस्, स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार सामान्य मौसमी समस्या भए पनि यदि जरो, खोकी, वा झाडापखालाका लक्षणहरू लम्बिँदै गएमा तुरुन्तै उपचार लिनु आवश्यक छ।
सावधानी अपनाएर मात्र गम्भीर स्वास्थ्य समस्याबाट जोगिन सकिन्छ। सचेत बनौं, स्वस्थ रहौं!
