07/03/2026
समानुपातिक मतबाट सिट विभाजन कसरी हुन्छ?
नेपाल को प्रतिनिधि सभा मा कुल २७५ सांसद हुन्छन्।
१६५ जना – प्रत्यक्ष (Direct election)
११० जना – समानुपातिक (PR system)
समानुपातिकमा मतदाताले व्यक्तिलाई होइन, पार्टीलाई मत दिन्छन्।
सिट बाँड्ने प्रक्रिया
१) कुल सदर मत निकाल्ने
पहिले देशभरि खसेको समानुपातिक मतमध्ये सदर (valid) मत कति छ भनेर निकालिन्छ।
👉️उदाहरण
कुल मत = १ करोड १० लाख
बदर = ५ लाख
सदर मत = १ करोड ५ लाख
२) ३% थ्रेसहोल्ड (threshold) निकाल्ने
पहिले ३% कति हुन्छ भनेर निकालिन्छ।
१ करोड ५ लाख × ३%
= ३ लाख १५ हजार
➡️ जसले ३ लाख १५ हजार भन्दा कम मत पायो भने सिट पाउँदैन।
यो नियम निर्वाचन आयोग नेपाल ले राखेको हो।
३) ३% कटाउने दलको मत मात्र जोड्ने
अब ३% भन्दा धेरै मत ल्याएका पार्टीहरूको मात्र मत जोडिन्छ।
उदाहरण
मानौं सबै मिलाएर ८० लाख मत भयो।
४) १ सिट बराबर कति मत?
अब त्यो ८० लाख मतलाई ११० सिटले भाग गरिन्छ।
८०,००,००० ÷ ११०
≈ ७२,७२७
➡️ यसको अर्थ करिब ७२ हजार मत = १ सिट जस्तो हुन्छ।
५) पार्टीले पाएको मतलाई भाग गर्ने
अब कुनै पार्टीले पाएको मतलाई ७२,७२७ ले भाग गरिन्छ।
उदाहरण
कुनै पार्टीको मत = ३५ लाख
३५,००,००० ÷ ७२,७२७
≈ ४८.१२
➡️ त्यस पार्टीले करिब ४८ सिट पाउने हुन्छ।
✅ छोटो निष्कर्ष
३% भन्दा कम मत → सिट पाइँदैन
३% भन्दा बढी मत → मतको अनुपात अनुसार सिट
करिब ७०–८० हजार मत बराबर १ सिट जस्तो हुन सक्छ (मतको संख्या अनुसार फरक पर्छ)
