24/08/2026
३५ वर्षमा देशमा भएका परिवर्तनका केही प्रमुख सूचकहरू-
१. प्रतिव्यक्ति आय
• २०४६ साल: करिब $१८०
• २०८२ साल: करिब $१,४५०–१,५००
२. औसत आयु
• २०४६ साल: ५४ वर्ष
• २०८२ साल: ७१ वर्षभन्दा बढी
३. साक्षरता दर
• २०४६ सालतिर: करिब ४०%
• अहिले: ७०% भन्दा माथि
४. विद्युत् पहुँच
• २०४६ साल: करिब ९–१०%
• अहिले: करिब ९८–९९%
५. पक्की सडक
• २०४६ साल: करिब ३,०७४ किमि
• अहिले: १८,५००+ किमि
६. कुल सडक सञ्जाल
• २०४६ सालको तुलनामा अहिले १००,००० किमिभन्दा बढी सडक सञ्जाल
७. सामुदायिक विद्यालय
• २०४६ साल: करिब १६–१७ हजार
• अहिले: करिब २६,४५४
८. निजी विद्यालय
• २०४६ साल: केही सयको हाराहारीमा
• अहिले: करिब ६,६००–७,०००
९. विश्वविद्यालय
• २०४६ साल: २ वटा
• अहिले: १५+
१०. मेडिकल कलेज
• २०४६ साल: अत्यन्त सीमित अवस्था
• अहिले: २१+
११. अस्पताल तथा स्वास्थ्य संस्था
• २०४६ साल: करिब ११३ अस्पताल
• अहिले: २,०००+ सरकारी तथा निजी अस्पताल/स्वास्थ्य संस्था
१२. पाँच वर्षमुनिको बाल मृत्युदर
• २०४६ साल: प्रति १,००० जीवित जन्ममा १४०+
• अहिले: करिब ३० आसपास
१३. मातृ मृत्युदर
• २०४६ सालतिर: अत्यन्त उच्च
• अहिले: उल्लेख्य रूपमा घटेर करिब १५१ प्रति १ लाख जीवित जन्म आसपास
१४. दूरसञ्चार
• २०४६ साल: १% भन्दा कम, सीमित ल्यान्डलाइन
• अहिले: मोबाइल तथा टेलिफोन पहुँच १००% भन्दा बढी घनत्व
१५. इन्टरनेट
• २०४६ साल: शून्य
• अहिले: जनसंख्याको ठूलो हिस्सामा मोबाइल डेटा तथा ब्रोडब्यान्ड पहुँच
१६. बैंक तथा वित्तीय पहुँच
• २०४६ साल: सीमित बैंकिङ पहुँच
• अहिले: देशका अधिकांश स्थानीय तहसम्म बैंक तथा वित्तीय सेवा
१७. हवाई सेवा तथा विमानस्थल
• २०४६ साल: अत्यन्त सीमित हवाई पूर्वाधार
• अहिले: देशका विभिन्न क्षेत्रमा विमानस्थल तथा नियमित हवाई सेवा विस्तार
१८. खानेपानी तथा सरसफाइ
• २०४६ सालको तुलनामा सुरक्षित खानेपानी र सरसफाइमा ठूलो विस्तार
१९. उच्च शिक्षा
• २०४६ सालमा उच्च शिक्षा केही सीमित संस्थामा केन्द्रित
• अहिले देशभर क्याम्पस, विश्वविद्यालय तथा प्राविधिक शिक्षाको व्यापक विस्तार
२०. सञ्चार र सूचना प्रविधि
• २०४६ साल: पत्रपत्रिका र रेडियोमा सीमित
• अहिले: स्मार्टफोन, सामाजिक सञ्जाल, डिजिटल सेवा र अनलाइन सरकारी सेवासम्म
२१. गरिबी
• २०४६ सालको तुलनामा अहिले चरम गरिबी उल्लेख्य रूपमा घटेको छ।
त्यसैले—
‘३५ वर्षमा नेपालमा केही पनि भएन’ भन्नु तथ्य होइन, निराशावादी राजनीतिक भाष्य मात्रै हो।
कमजोरी धेरै छन्। रोजगारी, उत्पादन, सुशासन, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र आर्थिक विकासमा अझै काम गर्न बाँकी छ।
तर भएका उपलब्धिलाई पनि नदेख्नु भनेको इतिहास र तथ्यांक दुवैप्रति अन्याय हो।
