29/07/2026
ISANG LINGGO BAGO ANG ENROLLMENT, GINASTOS NILA ANG ₱150,000 PARA KAY NICOLE. NANG HUMINGI AKO NG LAPTOP, SIKAT NA SABI NI MAMA, "KAYA MO NA 'YAN!"
Dalawampu’t isang taong gulang na ako.
Ako si Clarisse Santos.
Sa bahay namin, ako ang anak na sanay magparaya.
Noong Sabadong iyon, nasa Megamall kami.
Punong-puno ng tao ang mall.
Maingay ang paligid.
Si Mama, nakatayo sa harap ng counter ng isang malaking tech store.
Kausap niya ang saleslady habang itinuturo ang pinak**ahal na laptop sa display.
"Architecture kasi ang kukunin ng bunso ko na si Bea," buong pagmamalaking sabi ni Mama.
"Kailangan 'yung hindi nag-la-lag kapag nagre-render."
Ngumiti ang saleslady at inilabas ang pinakabagong modelo.
"Ito po ang pinak**abilis namin ngayon, Ma'am," sagot nito.
Tumingin si Bea sa presyo.
₱95,000.
Yumakap si Bea sa braso ni Papa.
"Pa, ito na lang," lambing ni Bea. "Ang ganda pa ng kulay."
"Sige, kunin mo na," agad na sagot ni Papa.
Hindi man lang kumurap si Papa nang ibigay ang credit card niya.
Hindi pa sila natapos doon.
Bumili rin sila ng bagong tablet na nagkakahalaga ng ₱30,000.
Bumili ng wireless headphones na ₱12,000.
Bumili ng mamahaling bag.
At bumili ng ergonomic chair na ipapadala raw sa bagong dorm ni Bea sa Maynila.
Tahimik lang akong nakatayo sa tabi.
Hawak ko ang lumang backpack ko.
Sira na ang zipper nito at dalawang beses nang ipinatahi.
Sa loob ng bag ko, may nakatagong maliit na papel.
Nakatala doon ang mga kailangan ko para sa huling taon ko sa kolehiyo.
Second-hand laptop.
External hard drive.
Isang pares ng sapatos.
Maliit na desk lamp.
Tatlong buwan ko iyong pinag-ipunan.
Pero dahil sa mga babayarin sa bahay na inako ko, laptop na lang ang natira sa listahan ko.
Lumapit sa akin si Marco, ang fiancé ko.
Anim na taon na kaming magkasintahan.
"May gusto ka ba?" tanong ni Marco.
Tumingin ako sa isang maliit na study lamp na nakadisplay sa shelf.
May halagang ₱1,200.
Sa maliit kong kuwarto sa likod ng bahay, iisang kulimlim na bombilya lang ang ilaw.
Gabi-gabi akong nagsusumikap mag-aral kahit sumasakit ang ulo ko sa dilim.
Napansin ni Marco ang tingin ko.
Kinuha niya ang study lamp.
Inakala ko na para sa akin iyon.
Napaangat ang tingin ko sa kanya.
Pero dinala niya ang lamp sa basket ni Bea.
"Magagamit mo ito, Bea," sabi ni Marco habang nakangiti. "Para hindi mapagod ang mata mo kapag nagdidiim ang gabi sa pagdi-design."
"Salamat, Kuya Marco!" masayang sagot ni Bea.
Napayuko ako.
May isang bagay na tahimik na nabasag sa loob ko.
Hindi galit.
Kundi matinding pagod.
Sa cashier, umabot sa ₱148,500 ang kabuuang resibo.
Tumingin ang cashier sa akin.
"Miss, may isasama pa po ba kayo rito?"
Bago ako makasagot, mabilis na sumingit si Mama.
"Wala na," mabilis na sabi ni Mama. "Kumpleto pa naman ang mga gamit niya."
Kumpleto.
Ang laptop ko ay pitong taon na.
Kailangang pindutin nang limang beses bago magbukas.
May itim na linya na sa gitna ng screen.
Namamatay pagkaraan ng limang minuto kapag hindi nakasaksak.
Tumingin si Marco sa akin.
"Saka na lang 'yung sa'yo, Clarisse," bulong ni Marco. "Gagamitin mo lang naman para sa mga simpleng report."
Hindi na ako sumagot.
Pag-uwi sa bahay sa Laguna, puno ng karton ang sala.
Si Papa ang nag-aayos ng bagong gadget ni Bea.
Si Mama, abala sa pag-e-empake ng mga bagong damit ng bunso.
Si Marco naman, tumutulong sa pagkakabit ng desk lamp sa study table ni Bea.
Mula sa kusina, tinawag ako ni Mama.
"Clarisse!" sigaw ni Mama. "Ipasok mo nga sa bodega 'yung mga lumang kahon ni Bea. Tapos labhan mo na rin ang mga kurtina ng kuwarto niya."
"Opo," sagot ko.
Habang nagbubuhat ako ng mabibigat na karton, lumapit si Marco.
Inabot niya sa akin ang isang maliit na mouse.
"Sa'yo na lang ito," sabi ni Marco. "Freebie lang 'yan sa laptop ni Bea. Wala ka namang mouse, 'di ba?"
Tiningnan ko ang kahon.
May malaking sticker na nakasulat: FREE GIFT.
"Salamat," mahinang sabi ko.
"Huwag ka nang maging maarte," bulong ni Marco. "Hindi naman kailangang laging bago ang gamit mo."
Hindi ako kumibo.
Pumasok ako sa kuwarto ko at isinara ang pinto.
Binuksan ko ang email sa cellphone ko.
Nandoon ang isang opisyal na sulat na tatlong araw ko nang pinag-iisipan.
"Congratulations. You have been awarded a full academic scholarship."
Kasama rito ang libreng dorm.
Buwanang allowance na ₱15,000.
Research grant.
At scholarship position sa Cebu.
Mahigit limang daang kilometro ang layo sa pamilya ko.
Pumikit ako nang madiin.
Inisip ko kung sasabihin ko sa kanila.
Pero alam ko na ang mangyayari.
Tatanungin nila kung sino ang mag-aasikaso ng bahay.
Tatanungin nila kung sino ang mag-aalaga sa lola kapag sabado.
Tatanungin nila kung bakit hindi ko na lang ibigay ang oportunidad kay Bea.
Huminga ako nang malalim at pinindot ang button: ACCEPT OFFER.
Ilang minuto ang nakalipas, tumunog ang telepono ko.
Si Lola Pacing.
"Apo, natanggap mo ba ang pondo na ipinadala ko sa e-wallet mo?" tanong ng lola ko.
"La, ₱5,000 po ito. Masyadong malaki, hindi ko po mababayaran agad," sagot ko.
"Huwag mong bayaran," madiing sabi ni Lola Pacing. "Gusto kong bilhin mo ang kailangan mo para sa sarili mo. Clarisse, kung dumating ang araw na kailangan mong umalis para lumipad, huwag mong isipin na masama kang anak."
Pumutok ang luha sa mga mata ko.
Kinaumagahan, ala-singko ng madaling-araw.
Habang inilalagay ko ang inilimbag na acceptance letter sa loob ng aking lumang bag, may biglang kumatok nang malakas.
Bumukas ang pinto.
Nakatayo roon si Papa.
Sa likod niya, nakatayo si Mama, si Bea, at si Marco.
Hawak ni Papa ang papel na kinuha niya sa ibabaw ng mesa ko habang natutulog ako.
"Hindi ka pupunta sa Cebu," malamig na sabi ni Papa.
Inilapag niya ang isa pang dokumento sa k**a ko.
Isang transfer form para sa lokal na eskwelahan sa bayan namin.
"Kaussapin ko ang rehiyon," dagdag ni Papa. "Ililipat natin ang scholarship mo rito para hindi ka makalayo at makatulong ka pa rin sa bahay."
Tumingin ako sa kanila.
Sa unang pagkakataon, hindi ako natakot na mag-isa.
PART 2