16/01/2026
DEKADA 60 gamay pa inin suba tagahawak an pinakalayum.
Anhi dinhi an katawhan nan ilajahi manguha nan panud-an sa suba.
Isa ka paagi nila pangisda an panangpun panahon kon tingsuga. Gamit an mga dahon nan saging sanan lukay sa nijog ihapnig sa linaray na mga bato.
Sa ting-uyan ad-on magtangpun sa kilid nan pangpang.
Lain na paagi an paggamit nan gagmay na bayantak hinimo sa gihay nan lukay sa lubi. Itaun an gagmay na bayantak sa hinimo na igis-igis gamit an mga bato na linaray.
An ampog dinapug na dagko na bato pagum-an nan mga bunog, uyang, kuyatuy sanan kasili. Tibawon nila an ampog kon linomotan na an mga bato. Likusan nan layus, butangan nan bayantak did-on sa isigkatumoy nan layos na taglikus.
Pagkaplastar tanan, anam-anamon pagkuha an mga bato itugpo sa kilid nan layus. An mga isda manuyud sa bayantak, an iban na waya manuyud ila panaun.
An manibaway magbayun nan bahaw sinuyud sa kaldero sanan s**a sinuyud sa botelya na may sili tagtawag na hayangan.
Makapana nan oyang deretso lusngu sa s**a na puyapuya na sa sili human luguun an hayangan isangsang sa baba daya punit sa bahaw sa kaldero.
An iban na tag-as an utung mamana sa linaw, halayum na parte sa suba. Sagad dagku na mga isda an mangakuha, uyus o hayuan, buy-a, tilapia, sanan kasili.
Naghinapos an dekada 60, nusuyud an logging sa ilaja. Sa sinugdan nangalipay an mga tawo kay makasakay man sila sa truck kon magkarga nan troso dayhun sa logpond sa Alambique.
Pagkahurot nan dagku na kahoy nagsugod na an palapait sa ilaja.
Tagbijaan an ilajahi nan kompaniya sa logging pagkahurot sa mga kahoy na dagku.
Nagsugod an baha, nangatumpag an kalubihan, nulapad an nag-as sa suba nahamabaw an tubig.
Kadugajan, mautod an suba kon tingsuga, magbaha kon ting-uyan.
Suyud sa unum ka dekada an nakalabay nagkaanam kaupaw an kabukiran nan ilajahi tungud sa way undang na pangutod nan kahoy.
Tuig 2016, nahitabo an grabe na baha lapaw sa eskuylahan sa Sicosico. Mahamok nangapildi na kabtangan.
Padajon an pangutod nan kahoy di masagda kay panginabuhi bagan bisyo na lisud bijaan.
Panahon ting-uyan, kinuyba an katawhan sa Gigaquit tungud sa pagpasagad sa kinaijahan.
Nusamot an problema, tungud sa anomaliya sa flood control. Waya kahilasi an Gigaquit nan pundo para sa infrastructure labi na sa pagpugung sa baha.