𝐔𝐒𝐈𝐒𝐀 • Jhun’sday

12/12/2025

**“May nawala bang sinaunang imperyo sa hilagang Pilipinas?
Mula sa mga kwento ni Ibn Battuta, hanggang sa mga theoriyang sina Rizal at modern historians —
ang ‘Tawalisi’ ay nananatiling pinakamalaking misteryo sa kasaysayan ng bansa.

Kung tunay itong nag-eksist, nasaan na ngayon ang ebidensya?
At bakit parang bigla itong naglaho nang walang bakas?

Ito ang kwento ng isang kahariang maaaring tinago… o sadyang binura ng panahon.”**

10/12/2025

Ang Philippine Eagle ay may eyesight na halos 8x mas matalas kaysa sa tao.
Kaya nitong makita ang maliit na hayop mula kilometrong layo, dahilan kaya isa ito sa pinaka-elite predators ng kagubatan.

10/12/2025

📌 Balangiga Encounter (1901)
Noong Setyembre 28, 1901, pinangunahan nina Valeriano Abanador at Eugenio Daza ang biglaang pag-atake ng mga taga-Balangiga habang kumakain ng almusal ang mga sundalong Amerikano.
Sinasabing ginamit ang kampana bilang hudyat ng pagsisimula ng paglusob.
Ito ang isa sa pinakamalalang pagkatalo ng U.S. Army sa digmaan.

📌 Matinding Ganti ng Amerika
Bilang tugon, inutusan ni General Jacob Smith na gawing “howling wilderness” ang Samar — libo-libong Pilipino ang napatay.

📌 Pagkuha ng Kampana
Kinuha ng mga Amerikano ang tatlong kampana mula sa Simbahan ng San Lorenzo de Martir:
— Dalawa napunta sa Wyoming, USA
— Isa napunta sa U.S. Base sa South Korea

Matapos ang mahabang panahon ng panawagan…
Bumalik sila sa Pilipinas noong 2018 — simbolo ng pagkilala at paghilom ng kasaysayan.

09/12/2025

09/12/2025

(Full video)Noong Hunyo 3, 1571, naganap ang Laban sa Bangkusay — isang madugong engkwentro sa pagitan ng mga mandirigmang Tagalog at Kapampangan laban sa mga mananakop na Kastila.

Sa pamumuno ni Tarik Sulayman, hindi sila umatras kahit alam nilang mas malakas ang kalaban. Sa gitna ng usok at putok ng kanyon, tumindig sila para sa dangal, lupa, at kalayaan.

Ito ang kwento ng huling pagtindig ng mga malayang mandirigmang Pilipino — isang labang halos kinalimutan ng kasaysayan.

⚔️ A cinematic retelling of the Battle of Bangkusay — the final stand of the Tagalog and Kapampangan warriors.

🎧 Narrated in Tagalog with historical accuracy and emotional storytelling.

09/12/2025

Bago siya tumuntong ng 30, kaya na niyang:
✔ magsalita ng higit 20 languages,
✔ mag-operate bilang ophthalmologist,
✔ magsulat ng dalawang nobelang nagpayanig sa buong kolonyal na mundo,
✔ at magpadala ng scientific papers sa Europe na tinanggap ng mga leading scholars.

Sa Germany, sinanay siya ng mismong Rudolf Virchow, isa sa pinakamalaking pangalan sa medical science.
At doon niya nakuha ang kaalaman para ma-improve ang paningin ng kanyang sariling ina matapos ang operasyon.

Hindi lang siya manunulat.
Hindi lang doktor.
Isa siyang polymath — isang Pilipinong kayang tumawid sa medisina, agham, sining, at politika nang sabay-sabay.

Kung nabuhay siya ngayon…
Marahil siya ang unang Filipino scientist-influencer na viral sa buong mundo.

08/12/2025

08/12/2025

Bago pa dumating ang mga Austronesian, bago pa ang mga datu, bago pa ang salitang “Pilipinas”…
May mga nauna nang tumawid, naglakad, at nakipagsapalaran sa isang mundong kakaiba sa nakikita natin ngayon.

Sila ang Negrito, itinuturing na pinaka-sinaunang populasyon sa kapuluan — at ang kanilang pagdating ay isang kwentong halos kasing tanda ng mismong mundo.

Noong Panahon ng Yelo (Ice Age), hindi ganito ang itsura ng Southeast Asia.
Ang dagat na nakikita natin ngayon ay bahagi pa noon ng malawak na lupain na tinatawag ng mga siyentipiko na Sunda Shelf—isang napakalaking kontinente na pinagbubuklod ang Pilipinas, Borneo, Palawan, at ilang bahagi ng Asya.

Habang mababa ang antas ng dagat dahil nakaimbak ang tubig sa napakalaking yelo sa Arctic, lumitaw ang mga land bridge na ngayon ay nasa ilalim ng dagat.
At dahil doon… may daan silang tinahak.

Ayon sa DNA at archaeological studies:
👉 May mga sinaunang tao mula mainland Asia na naglakad papunta sa Palawan at hilagang Luzon, libu-libong taon bago pa naimbento ang agrikultura.
👉 Ang ilan ay dumaan sa “Sundaland land bridge”—isang rutang ngayon ay lubog na sa ilalim ng West Philippine Sea.
👉 Ang iba ay maaaring gumamit ng simpleng bangka pagdating ng mas malalalim na bahagi.

Sa loob ng libo-libong taon, sila ang unang nakakita ng ating mga bundok, unang naglakad sa ating mga gubat, unang nakaramdam ng hangin na umiihip mula Pacific Ocean.
Sila rin ang nag-iwan ng malinaw na pamana:
Ang genetic fingerprints nila ay nananatili sa mga Aeta, Agta, Ati, at iba pang Negrito groups sa Pilipinas.

Pero may isang misteryo na hindi pa rin matukoy ng siyensya:

Kung malawak ang land bridge noon…
Bakit naputol ang koneksyon?
Ayon sa mga eksperto, biglang tumaas ang dagat sa pagtatapos ng Ice Age, nilamon ang mga land bridge, at iniwan ang ating mga ninuno na parang mga islang naghiwa-hiwalay.
At dito nagsimula ang paghubog ng iba’t ibang lahi at kultura sa kapuluan.

Isang tanong ang nananatili:

Kung hindi nalunod ang mga land bridge ngayon…
Ano kaya ang itsura ng Pilipinas?
Iisang bansa ba ang buong Southeast Asia?
O mas maaga pa bang lumawak ang ating kwento bilang mga tao?

08/12/2025

🕰 NOON (Late 1980s–1990s): Ano ang kayang bilhin ng ₱500?

Noong panahon na ‘yon, mas malakas ang purchasing power ng piso. Mas mababa ang presyo ng pagkain, mas mabagal ang pagtaas ng bilihin kumpara ngayon.

Halimbawang “₱500 Grocery Basket” noong 1990s:

Bigas: ₱14–15/kilo → 10 kilos = ₱140
Manok: ₱55–65/kilo → 1 kilo = ~₱60
Pork Menudo/Cut: ₱70–80/kilo → 1 kilo = ₱75
Spaghetti pack + sauce: ~₱45
Queso: ₱20–25
Softdrinks (1L): ₱15
Tinapay / Loaf: ₱20–25
Prutas (mansanas/ubas for Christmas): ₱30–40

Total: ~₱410–₱450

➡ May natitira pang sukli.
At oo, kayang-kaya gumawa ng simpleng Noche Buena.

---
🕰 NGAYON (2025): Ano ang kaya ng ₱500… talaga?

Ibang-iba na. Tumaas ang presyo ng halos lahat ng pagkain dahil sa inflation, global market changes, transportation cost, at pagbabago ng supply and demand.

Halimbawang “₱500 Grocery Basket” ngayon:
Bigas: ₱50–₱60/kilo → 2 kilos = ₱120
Manok: ₱180–₱200/kilo → kalahating kilo = ₱100
Pork: ₱240–₱300/kilo → ⅓ kilo = ₱80–₱90
Spaghetti pack + sauce: ₱95–₱120 = ₱110
Queso: ₱80–₱110 = ₱90
Loaf bread: ₱50–₱70 = ₱60

Total: ~₱480–₱520

➡ Ubos agad.
At wala pa rito ang prutas, inumin, dessert, o kahit ham.

07/12/2025

Ang mga taga-Kalinga, Visayas, at ilang bahagi ng Mindanao ay may libo-libong taong kasaysayan ng body markings — isang kombinasyon ng tapang, pagkakakilanlan, at espiritwalidad.

Noong dumating ang mga Kastila, nagulat sila sa dami ng tattoo ng mga Bisaya kaya tinawag nila itong “Pintados.”
Sa mga lumang manuscript, inilarawan pa nila na bawat tattoo ay may kahulugan — tagumpay sa labanan, ranggo, o protección laban sa malas.

At ang nakakatuwa?
Ang mga disenyo at techniques na ito ngayon ay pinag-aaralan sa ibang bansa para maintindihan ang lumang kultura ng Southeast Asia.
Isipin mo iyon —
Ang marka ng ating mga ninuno, ngayon ay symbol of global cultural heritage.

07/12/2025