23/11/2025
“ANG PAGPAPALIT SA BANAL NA PANGALAN NI YAHAWAH” (Part 3)
📖 MULA SA REFORMATION HANGGANG SA MODERNONG PANAHON: ANG MULING PAGKAKATUKLAS NG PANGALAN NI YAHAWAH
I. PANAHON NG REFORMATION (~1300–1600 CE)
📍 Noong huling bahagi ng Gitnang Panahon, nagsimulang kuwestiyunin ng ilang iskolar ang awtoridad ng Simbahang Katolika sa pagpapakahulugan ng Kasulatan.
📍 Isa sa mga pangunahing layunin ng Reformation ay ibalik ang Biblia sa wika ng mga tao at alisin ang eksklusibong kapangyarihan ng simbahan sa pagsasalin.
📍 Gayunman, ginamit pa rin ng mga tagasalin tulad nina John Wycliffe (1382) at Martin Luther (1522) ang mga salitang “Lord” at “God,” sapagkat ang kanilang mga sanggunian ay nanatiling mula sa Latin Vulgate.
📍 Gayunpaman, nagsimulang lumitaw sa mga marginal notes ang mga pahayag na “Tetragrammaton YHWH” at “Jehovah” bilang transliterasyon.
🕎 Paliwanag:
Ang “Jehovah” ay unang lumitaw noong 1518 CE, nang pagsamahin ng mga tagasalin ang mga katinig ng YHWH at mga patinig ng Adonai.
Ito ay hindi orihinal na pangalan, kundi artipisyal na kombinasyon na bunga ng maling pagbasa ng mga Masorete.
II. PANAHON NG MASORETES (~600–1000 CE) – (Rewind na Bahagi)
📍 Ang mga Masorete ay mga tagapangalaga ng tekstong Hebreo na naglagay ng mga vowel points sa mga kasulatan.
📍 Upang itago pa rin ang banal na pangalan, pinalitan nila ang mga patinig ng YHWH ng mga patinig ng Adonai.
📍 Kaya nang basahin ito ng mga Europeo, nabuo ang maling anyong “YeHoWaH,” na kalaunan ay naging “Jehovah.”
➡️ Sa ganitong paraan, nagpatuloy pa rin ang pagtatago sa tunay na pangalan kahit sa ilalim ng bagong pagbasa.
III. PAGLAGANAP NG MGA MAKABAGONG SALIN (~1600–1900 CE)
📍 Nang mailimbag ang King James Version (1611 CE), ginamit ang LORD (lahat naka-capital) bilang kapalit ng YHWH sa halos 7,000 pagkakataon.
📍 Sa mga komentaryo, binanggit ng ilang iskolar na ito ay “the divine name,” ngunit hindi nila binigkas.
📍 Noong 1800s, nagsimulang lumitaw ang mga Biblical scholars at archaeologists na muling nakakita ng mga sinaunang manuskrito kung saan nakasulat pa ang יהוה (YHWH).
📍 Sa mga scroll ng Dead Sea (Qumran) na natuklasan noong 1947, malinaw na nakasulat ang YHWH sa lumang Hebrew script — patunay na ginamit ito ng mga unang tagasunod ng Tanakh.
IV. PANAHON NG MAKABAGONG PANANALIKSIK (~1900–2000 CE)
📍 Muling tiningnan ng mga Hebraista at arkeologo ang tamang pagbasa ng YHWH.
📍 Batay sa ebidensiya ng mga sinaunang pangalan gaya ng Yesha’yahu (Isaiah) at Nechemyahu (Nehemiah), napagtibay na ang tunog ay Ya-ha-wah.
📍 Simula rito, lumitaw ang mga pag-aaral na nagpapatunay na ang “Jehovah” at “Yahweh” ay mga transliterasyong banyaga, samantalang Yahawah ang mas tumpak ayon sa Hebreong ponolohiya.
📍 Sa mga bansang Israelita at mga grupong muling bumabalik sa Torah, ibinabalik ang paggamit ng orihinal na pangalan sa mga panalangin at awitin bilang tanda ng pagbabalik sa tipan.
V. KONKLUSYON NG PART 3
📍 Mula sa pagtatago at pagpapalit ng mga Gentil na simbahan, dahan-dahang muling lumitaw ang banal na pangalan sa pamamagitan ng pananaliksik at pagbalik sa Tanakh.
📍 Sa modernong panahon, ang mga tunay na naghahanap ng katotohanan ay bumabalik sa pangalan ni Yahawah (יהוה) bilang pagkilala sa Kanya bilang Aba, Lumikha, at Hari ng Israel.
📍 Ang orihinal na utos ay hindi nagbago:
> “Ito ang Aking Pangalan magpakailanman, at ito ang Aking alaala sa lahat ng salinlahi.” — Exodus 3:15
💬 May mga tanong ka?
Ibahagi mo sa comment section sa ibaba.⬇️