30/08/2026
***CHAPTER 2***
Habang lumilipas ang panahon, lalong napalapit ang loob ni Rina sa kanyang ama.
Malaki ang naging impluwensya nito sa kanya. Kung bakit naging matapang si Rina sa maraming bagay, malaking bahagi noon ay dahil sa kanyang ama.
Marami siyang natutunan dito.
Humahanga siya sa kabaitan nito, sa pagiging mapagbigay at sa paraan ng pakikitungo nito sa ibang tao. Para kay Rina, isa sa mga hinahangaan niya sa kanyang ama ay ang husay nitong makisama sa kahit sino.
Kapag may problema, marunong itong magdesisyon.
Kapag may nangangailangan, hindi ito nagdadalawang-isip tumulong.
At kapag si Rina naman ang may problema, alam niyang mayroon siyang isang taong pwede niyang takbuhan.
Para kay Rina, ang kanyang ama ang isa sa mga taong pinakakomportable niyang kasama.
Habang lumalaki siya, marami silang pinagsamahan.
Isa na rito ang pagtugtog ng gitara.
Noong elementary pa lamang si Rina, madalas siyang umupo sa tabi ng kanyang ama habang hawak nito ang lumang gitara.
"Ganito lang, anak. Dahan-dahan," turo ng kanyang ama.
Sinubukan ni Rina.
Mali.
Sinubukan ulit.
Mali pa rin.
Napatawa na lamang ang kanyang ama.
"Hindi ka kasi nakikinig."
"Eh, nagtuturo ka kasi nang mabilis!"
Pareho silang nagtawanan.
Hindi naman naging mahusay na gitarista si Rina.
Pero hindi niya nakalimutan ang mga araw na iyon.
Para sa kanya, hindi lang gitara ang hawak niya noon.
Isa iyong bahagi ng kanilang bonding.
Isang simpleng alaala ng pagkabata na hanggang paglaki niya ay dala-dala pa rin niya.
Lumipas ang mga taon.
Nakapagtapos si Rina sa kolehiyo.
Hindi naging madali ang lahat, pero sa wakas, nakamit din niya ang isa sa mga pangarap niya.
Nang matanggap siya sa isang kompanya, ang kauna-unahang sinabihan niya ay ang kanyang ama.
"Pa!"
"Bakit, anak?"
"Natanggap ako!"
Napatayo ang kanyang ama.
"Totoo?"
"Oo!"
Napangiti ito nang malaki.
"Sabi ko naman sa'yo kayang-kaya mo yan, anak."
Simple lang ang mga salitang iyon.
Pero para kay Rina, sapat na iyon.
Nang matanggap niya ang kanyang unang sahod, naisip niyang gamitin iyon para sa kanyang pamilya.
Isang araw, niyaya niya ang kanyang mga magulang na mamasyal sa mall.
Wala silang alam sa kanyang plano.
Pagdaan nila sa isang music store, biglang huminto si Rina.
"Pa, tingnan mo ito."
Lumapit ang kanyang ama.
"Bakit?"
"Bagay sa'yo."
"Para saan?"
Ngumiti si Rina.
"Para sa'yo."
Nakita nito ang bagong gitara.
"Anak, huwag na. May gitara pa naman ako."
"Luma na 'yung gitara mo, Pa."
Tumawa ang kanyang ama.
"Gumagana pa naman."
"Pero ito, bago."
Hindi na nakatanggi ang kanyang ama.
At habang hawak nito ang bagong gitara, naalala ni Rina ang batang siya na nakaupo sa tabi ng kanyang ama, pilit tinututunan ang bawat chord.
Ngumiti siya.
Masaya siya.
Dahil sa unang pagkakataon, pakiramdam niya ay nakabawi na siya kahit kaunti sa lahat ng ginawa ng kanyang ama para sa kanya.
Lumipas pa ang maraming taon.
May kasintahan na rin siya.
At dumating ang panahong handa na rin siyang magkaroon ng sarili niyang pamilya.
Ika-60 kaarawan ng kanyang ama nang malaman niyang buntis siya.
Hindi niya alam kung paano sasabihin.
Kaya naisip niyang gawing sorpresa.
Malaki ang naging paghahanda ng kanilang pamilya para sa kaarawan nito.
May pagkain.
May cake.
May mga bisita.
May mga kaibigan at kamag-anak.
At dahil alam ni Rina ang paboritong inumin ng kanyang ama, bumili rin siya ng mga b**r para dito.
Pero may isa pa siyang sorpresa.
Isang sorpresa na siguradong hindi nito makakalimutan.
Nang matapos ang handaan at nagsimula nang magbigay ng regalo ang mga anak, lumapit si Rina sa kanyang ama.
"Pa, may regalo ako sa'yo."
"Ano naman 'yan?"
"Basta."
Inabot niya ang isang money cake.
Napangiti ang kanyang ama.
"Anak naman."
"Birthday mo eh."
Nagtawanan ang lahat.
Pero maya-maya, humawak si Rina sa kanyang tiyan.
"Pa..."
"Ano?"
"May isa pa akong surprise."
Napatingin sa kanya ang lahat.
"Magiging lolo ka na."
Saglit na natahimik ang kanyang ama.
Parang hindi nito agad naintindihan.
"Ano?"
"Buntis ako."
Biglang nag-iba ang mukha nito.
"Talaga?"
Tumango si Rina.
At bago pa siya makapagsalita, niyakap siya ng kanyang ama.
"Magiging lolo na ako!"
Napuno ng tawanan at saya ang buong bahay.
Masaya ang lahat.
Nagkaroon agad ng usapan tungkol sa pamanhikan.
At napagkasunduan na pagkapanganak na lamang ni Rina gaganapin ang kasal.
Sa mga sumunod na buwan, naging maayos ang kanyang pagbubuntis.
At sa panahong iyon, lalo niyang naramdaman kung gaano siya kaswerte sa kanyang pamilya.
Kapag may check-up siya, madalas ay ang kanyang ama ang nagmamaneho ng service nila.
Dahil may trabaho rin ang kanyang asawa, minsan ay ang ama niya ang naghahatid at sumusundo sa kanya.
"Pa, salamat."
"Walang anuman."
"Baka napapagod ka."
"Anak kita. Hindi ako napapagod sa'yo."
Ngumingiti lamang si Rina.
Hindi niya alam kung gaano kahalaga sa kanya ang mga simpleng sandaling iyon.
Dahil si Rina ang mas sanay sa online shopping, kapag may gustong ipabili ang kanyang ama, sa kanya ito nagsasabi.
Kadalasan, mga gamit sa motor o mga kailangan sa bukid.
"Anak, paki-order nga nito."
"Sige, Pa."
"'Yung isa pa."
"Ano naman 'yon?"
"Para sa motor."
Napailing si Rina.
"Ang dami mong binibili."
"Basta ikaw ang mag-order."
"Bayaran mo ha."
Nagtawanan sila.
Isang araw, nagulat si Rina nang may ipapa-order na naman ang kanyang ama.
"Pa, ano ito?"
"Anti-aging cream."
Napatingin si Rina sa kanya.
"Anti-aging?"
"Oo."
Napatawa siya.
"Bakit? Gusto mong bumata?"
"Hindi naman. Baka makatulong lang."
"Okay. I-o-order ko."
Hindi na niya iyon pinag-isipan nang mabuti.
Baka gusto lang ng kanyang ama na mapanatili ang magandang itsura nito.
Wala namang masama roon.
At muli, lumipas ang mga araw.
Pero may isa pang bagay na napansin si Rina.
Ang cellphone ng kanyang ama.
Madalas itong hawak.
Madalas may ka-chat.
Minsan, kapag napapadaan siya, bigla itong lumalayo o ibinababa ang cellphone.
Pero hindi naman iyon pinansin ni Rina.
Marami kasing kaibigan ang kanyang ama.
May mga grupo ng magsasaka.
May mga barkada.
May mga kakilala sa kanilang lugar.
Kaya kinumbinsi niya ang sarili.
Baka trabaho lang.
Baka mga kaibigan niya.
Isang gabi, habang nasa tabi niya ang kanyang ama, hindi sinasadyang napansin ni Rina ang screen ng cellphone nito.
Hindi niya mabasa kung sino ang kausap.
Pero may isang bagay siyang napansin.
Pink ang background ng chat.
May mga puso.
Napatingin siya nang ilang segundo.
May kung anong kumurot sa kanyang dibdib.
Pero agad niyang pinilit alisin iyon sa isip niya.
Baka napindot lang.
Baka ganoon talaga ang theme.
Baka wala lang.
Malaki ang tiwala niya sa kanyang ama.
At ayaw niyang sirain iyon dahil lamang sa isang kulay ng background.
Isang araw, naiwan ng kanyang ama ang cellphone nito.
Nasa bukid ito.
Napatingin si Rina sa cellphone.
Sandali siyang nagdalawang-isip.
Naalala niya ang pink na background.
Kinuha niya ito.
Binuksan niya ang Messenger.
Puro grupo ng mga magsasaka.
Mga kaibigan.
Mga kakilala.
Wala siyang nakita.
Isa-isa niyang tiningnan.
Wala.
Baka nga wala lang.
Ibinalik niya ang cellphone.
Pero hindi nawala sa isip niya ang nakita niyang pink na background na may mga puso.
Makalipas ang ilang gabi, nakita na naman niya ang kanyang ama na may ka-chat.
At muli niyang napansin ang parehong kulay.
Pink.
May mga puso.
Napatigil si Rina.
Pero hindi siya nagsalita.
Hindi siya nagtanong.
Tinitigan lamang niya ang kanyang ama.
At muli niyang pinilit ang sarili na huwag mag-isip ng masama.
Hindi si Papa.
Hindi niya gagawin iyon.
Isang umaga, pagkaalis ng kanyang ama, hindi na nakapagpigil si Rina.
Kinuha niya muli ang cellphone nito.
Binuksan niya ang Messenger.
Isa-isa niyang tiningnan ang mga conversation.
Wala pa rin.
Walang pink na chat.
Walang kakaiba.
Pero nang pumunta siya sa search bar, may nakita siyang pangalan.
Isang babae.
Napatigil siya.
Kilala niya ito.
Wala namang conversation.
Walang mensahe.
Wala ring ibang makikita.
Pero bakit naroon ang pangalan?
Napaisip si Rina.
Hindi niya alam kung bakit bigla siyang kinabahan.
Pero ayaw niyang mag-isip ng masama tungkol sa kanyang ama.
Baka dahil kakilala lang.
Baka kaibigan.
Baka wala lang talaga.
Isinara niya ang cellphone.
At muli niyang pinili ang magtiwala.
Lumipas ang mga linggo.
Pitong buwan nang buntis si Rina.
Sa panahong iyon, abala siya sa trabaho at paghahanda para sa pagdating ng kanyang anak.
Masaya siya.
Excited.
Iniisip niya kung kanino magiging kamukha ang bata.
Kung ano ang magiging pangalan nito.
At kung gaano kasaya ang kanyang ama kapag unang beses nitong kargahin ang kanyang apo.
Para kay Rina, kumpleto ang buhay niya.
May pamilya.
May asawa.
May anak na paparating.
At higit sa lahat, mayroon siyang ama na buong buhay niyang hinangaan.
Hanggang isang araw—
Habang nasa trabaho si Rina, naisipan niyang buksan ang Messenger account ng kanyang ama gamit ang sarili niyang cellphone.
Hindi niya alam kung bakit niya ginawa iyon.
Siguro gusto lamang niyang patunayan sa sarili na wala siyang dapat ikatakot.
Siguro gusto niyang patahimikin ang kutob na ilang linggo nang bumabagabag sa kanya.
O baka gusto lamang niyang malaman kung bakit nandoon ang pangalang nakita niya sa search.
Binuksan niya ang account.
At doon—
tumigil ang mundo niya.
Hindi siya makakibo.
Hindi siya makapagsalita.
Parang biglang nawala ang ingay sa paligid niya.
Nakatitig lamang siya sa screen.
Binasa niya ang unang mensahe.
Pagkatapos ang kasunod.
At ang kasunod pa.
Hindi niya alam kung ilang minuto siyang ganoon.
Parang ayaw gumana ng isip niya.
Parang ayaw tanggapin ng puso niya ang nakikita ng mga mata niya.
Napaluha siya.
Isang luha.
Dalawa.
Hanggang sa tuluyan nang bumagsak ang mga luha sa kanyang pisngi.
Hindi ito totoo.
Hindi ito pwedeng totoo.
Hindi si Papa.
Gusto niyang sumigaw.
Gusto niyang sabihin sa sarili niyang nananaginip lamang siya.
Pero kahit anong gawin niya, hindi naglaho ang mga mensaheng nasa harap niya.
Biglang nagsimulang tumakbo ang napakaraming tanong sa isip niya.
Paano niya nagawa iyon?
Alam ba ito ni Mama?
Alam ba ng mga kapatid ko?
Gaano na ito katagal?
Bakit?
Napahawak si Rina sa kanyang tiyan.
Pitong buwan na ang kanyang dinadala.
At sa isang iglap, ang saya na matagal niyang pinanghahawakan ay napalitan ng takot at pangamba.
Ano na ang mangyayari sa pamilya ko?
Ayaw kong masira ito.
Nanghihina si Rina.
Gulong-gulo ang isip niya.
Hindi niya alam kung kanino siya lalapit.
Hindi niya alam kung sino ang dapat niyang kausapin.
At higit sa lahat—
Hindi niya alam kung paano niya haharapin ang kanyang ama.
Ang taong buong buhay niyang hinangaan.
Ang taong tinuruan siyang maggitara.
Ang taong una niyang sinabihan nang makakuha siya ng trabaho.
Ang taong nagmaneho sa kanya sa mga check-up niya.
Ang taong tinuring niyang sandalan.
Ang taong itinuring niyang tahanan.
At ngayon, sa unang pagkakataon, hindi na niya alam kung maaari pa ba niyang tawagin itong ganoon.
Dahil ang araw na iyon ang simula ng pagbabago ng lahat.
At hindi niya alam kung kaya pa niyang bumalik sa dating Rina—
ang anak na buong-buo ang tiwala sa kanyang ama.
