15/06/2026
🌐 HUNYO 15, 1991: ANG ARAW NA BINAGO NG BULKANG PINATUBO ANG KASAYSAYAN NG ZAMBALES
ℹ️ Tatlumpu't limang taon na ang lumipas mula nang maganap ang isa sa pinakamalalakas at pinakamapaminsalang pagputok ng bulkan sa makabagong kasaysayan nang sumabog ang Bulkang Pinatubo noong Hunyo 15, 1991.
Bago ang pangunahing pagsabog, nasaksihan ng mga residente ng Zambales at mga karatig-lalawigan ang unang malaking pagbuga ng abo mula sa bulkan noong Hunyo 12, 1991. Ang higanteng ulap na kahawig ng isang "cauliflower" o "mushroom cloud" ay naging malinaw na babala ng nalalapit na panganib. Gayunman, hindi pa noon lubos na nauunawaan ng marami ang lawak ng pinsalang idudulot ng pag-aalboroto ng bulkan sa mga susunod na araw.
Noong Hunyo 15, 1991, naganap ang pangunahing pagputok ng Bulkang Pinatubo na kinilala bilang isa sa pinakamalalaking volcanic eruptions ng ika-20 siglo. Nagbuga ito ng napakalaking dami ng abo, bato, at volcanic gases na umabot sa matataas na bahagi ng atmospera. Dahil sa lakas ng pagsabog, natabunan ng abo ang malawak na bahagi ng Gitnang Luzon at maging ang ilang lugar sa Hilagang Luzon.
Kasabay ng pagputok ng bulkan ang pananalasa ng Bagyong Yunya, na lalo pang nagpalala sa sitwasyon. Ang malakas na ulan ay humalo sa makapal na abo na nagdulot ng pagbagsak ng mga bubong ng kabahayan, gusali, paaralan, at iba pang imprastraktura. Maraming kalsada ang hindi madaanan habang ang ilang komunidad ay tuluyang nalubog sa lahar na dumaloy mula sa kabundukan.
Libu-libong pamilya mula sa Zambales, Pampanga, Tarlac, at iba pang kalapit na lalawigan ang napilitang lumikas upang iligtas ang kanilang buhay. Maraming residente ang nawalan ng tahanan, kabuhayan, at ari-arian dahil sa sakuna. Ang mga sakahan, palaisdaan, at iba pang pinagkukunan ng ikabubuhay ng mga mamamayan ay malubhang naapektuhan ng makapal na abo at pagdaloy ng lahar.
Hindi lamang sa Pilipinas naramdaman ang epekto ng pagputok ng Bulkang Pinatubo. Ayon sa mga pag-aaral ng mga siyentipiko, ang napakalaking dami ng sulfur dioxide at volcanic ash na naibuga sa atmospera ay nagdulot ng pansamantalang pagbaba ng temperatura sa iba't ibang bahagi ng mundo sa mga sumunod na taon, dahilan upang maituring ang pagsabog bilang isang pangyayaring may pandaigdigang epekto.
Sa paggunita sa ika-35 anibersaryo ng pagputok ng Bulkang Pinatubo ngayong Hunyo 15, 2026, muling inaalala ng mga Zambaleño ang isang trahedyang humubog sa kasaysayan ng lalawigan. Kasabay nito, binibigyang-pugay ang katatagan, pagkakaisa, at kakayahang makabangon ng mga mamamayang naapektuhan ng kalamidad.
Nananatiling mahalagang aral ang trahedya ng Pinatubo sa kahalagahan ng kahandaan sa sakuna, maagap na paglikas, at pagtutulungan ng pamahalaan at mamamayan upang mabawasan ang epekto ng mga likas na panganib.
Panoorin ang video ng makasaysayang pagbuga ng Bulkang Pinatubo at balikan ang isa sa pinakamahalagang pangyayari sa kasaysayan ng Zambales at ng buong bansa.
(Video Credit to the Rightful Owner)
