16/08/2026
اياز لطيف پليجو جو NCCIA کي سوالن جو جواب
مان، اياز لطيف پليجو، ايڊووڪيٽ سپريم ڪورٽ آف پاڪستان، آئيني قانون جو وڪيل ۽ قومي عوامي تحريڪ جو صدر، ڪراچي جي نيشنل سائبر ڪرائم انويسٽيگيشن ايجنسي (NCCIA) جي پوليس اسٽيشن ۾ انڪوائري نمبر 1399/2026 جي سلسلي ۾ اوهان جي سوالنامي جو هي جواب پيش ڪريان ٿو.
شروعات ۾ مان رڪارڊ تي آڻڻ چاهيان ٿو ته مان اوهان جي طرفان جاري ڪيل ڪال اپ نوٽيس نمبر NCCIA/KHI/ENQ-1399/2026/11162، مورخہ 07-08-2026 جي تعميل ۾ 10-08-2026 تي شام 3 وڳي NCCIA گلستانِ جوهر، ڪراچي ۾ جاچ اداري آڏو پيش ٿي چڪو آهيان ۽ آئين ۽ قانون مطابق هر جائز تعاون ڪرڻ لاءِ تيار آهيان.
بهرحال، اهو عرض آهي ته سوالنامي ۾ مبينا شڪايت/ڏوهه جا بنيادي تفصيل موجود ناهن، جن ۾ هيٺيان شامل آهن:
مبينا تقرير جي تاريخ ۽ وقت؛
اها جاءِ يا هنڌ جتي تقرير ڪئي وئي؛
اهو موقعو، تقريب يا پسمنظر جنهن ۾ تقرير ڪئي وئي؛
مڪمل تقرير يا ان جو ٽرانسڪرپٽ؛
اهي مخصوص لفظ جيڪي مبينا طور ڏوهه بڻجن ٿا؛
ايجنسي طرفان جنهن وڊيو يا آڊيو رڪارڊنگ تي ڀروسو ڪيو پيو وڃي؛
اهو سوشل ميڊيا اڪائونٽ يا پليٽ فارم جتان مبينا مواد حاصل ڪيو ويو؛
لاڳاپيل URL/لنڪ يا پوسٽ؛
اها تاريخ جنهن تي مبينا مواد اپلوڊ ڪيو ويو؛
شڪايت ڪندڙ جي سڃاڻپ، جيڪڏهن ڪو شڪايت ڪندڙ موجود آهي؛
مبينا ڏوهه جا صحيح قانوني جزا.
ان جي بدران سوالنامي ۾ مبهم انداز اختيار ڪندي بار بار ”مذڪوره سوشل ميڊيا ڳالهه“، ”اوهان جي تقرير“، ”اوهان جو بيان“ ۽ ”رڪارڊ ٿيل تقرير“ جهڙا لفظ استعمال ڪيا ويا آهن، پر اها وضاحت نه ڪئي وئي آهي ته ڪهڙي مخصوص تقرير جاچ هيٺ آهي.
اهڙين حالتن ۾ مون کان اها اميد نٿي رکي سگهجي ته مان ڪنهن غير واضح تقرير يا بيان جي سڃاڻپ ڪريان يا ان بابت اندازو لڳايان، خاص طور تي جڏهن منهنجي ڊگهي عوامي ۽ سياسي زندگي دوران مون ڪيترين ئي سياسي تقريرن ۽ خطابن ۾ حصو ورتو آهي.
معزز سپريم ڪورٽ آف پاڪستان Ammad Yousaf v. The State, 2024 PLD 273 SC ۾ قرار ڏنو آهي ته شهرين کي سياسي ۽ سماجي انصاف ۽ اظهار ۽ سوچ جي آزادي جو حق حاصل آهي. معزز سپريم ڪورٽ خاص طور تي مشاهدو ڪيو آهي ته بنا ڪنهن بنيادي ۽ مضبوط دليل جي خيالن کي ”رياست مخالف“ قرار ڏيڻ ۽ شهرين خلاف بدنيتي تي ٻڌل يا بي بنياد ڪارروائي ڪرڻ بنيادي حقن کي نقصان پهچائي ٿو.
معزز سپريم ڪورٽ وڌيڪ تسليم ڪيو آهي ته اظهار جي آزادي ۾ اهڙو اظهار به شامل آهي جيڪو رياست يا سماج جي ڪجهه طبقن کي ناراض، حيران يا پريشان ڪري سگهي ٿو.
تنهن ڪري سياسي تنقيد، حڪومتي پاليسين سان اختلاف، سنڌ ۽ پاڪستان بابت تاريخي يا آئيني معاملن تي بحث، پاڪستان ۽ سنڌ جي عوام جي بنيادي ۽ سياسي حقن ۽ ضرورتن لاءِ آواز اٿارڻ، يا سياسي ۽ جمهوري سڌارن جي وڪالت کي صرف ”رياست مخالف“ قرار ڏيڻ سان فوجداري ڏوهه ۾ تبديل نٿو ڪري سگهجي.
1. مهرباني ڪري پنهنجو مڪمل نالو، ڄمڻ جي تاريخ، CNIC، رابطي جو نمبر، پتا، عهدو ۽ موجوده وابستگي بيان ڪريو.
مڪمل نالو: اياز لطيف پليجو
CNIC: ..........
رابطو: ...........
عهدو: ايڊووڪيٽ سپريم ڪورٽ آف پاڪستان ۽ قومي عوامي تحريڪ جو صدر
وابستگي: سپريم ڪورٽ بار ايسوسيئيشن ۽ قومي عوامي تحريڪ (QAT)
2. ڇا اوهان ڪنهن سياسي، قومپرست، سماجي يا ٻي تنظيم سان وابسته آهيو؟ جيڪڏهن ها، ته تفصيل ڏيو.
ها، مان قومي عوامي تحريڪ جو صدر آهيان، جيڪا سنڌ ۽ پاڪستان جي عوام جي سياسي، سماجي، معاشي، ثقافتي ۽ آئيني حقن لاءِ جدوجهد ڪري ٿي.
قومي عوامي تحريڪ جي پليٽ فارم تي جمهوريت، آئين جي بالادستي، قانون جي حڪمراني، صوبائي خودمختياري، سماجي انصاف، برابري، امن، انصاف، عورتن، نوجوانن، اقليتن، هارين، مزدورن ۽ ٻارن جي حقن، ۽ سنڌي ٻولي ۽ ثقافت سميت پاڪستان جي سمورين ٻولين ۽ ثقافتن جي تحفظ تي زور ڏنو وڃي ٿو.
قومي عوامي تحريڪ سياسي ۽ جمهوري سرگرمين ۾ حصو وٺندي آهي، جن ۾ عوامي گڏجاڻيون، ريليون، آگاهي مهمون، چونڊون ۽ سنڌ ۽ پاڪستان کي متاثر ڪندڙ معاملن بابت تحريڪون شامل آهن.
اسان انهن مسئلن تي ڌيان ڏيون ٿا جيڪي صرف سنڌين نه پر سمورن پاڪستانين کي متاثر ڪن ٿا، جن ۾ عورتن جا حق، ٻهراڙي جي ماڻهن لاءِ بنيادي سهولتن جي کوٽ، سنڌ ۾ ڪرپٽ ۽ آمرانه طريقا، پاڪستان جي هر ڪنڊ ۾ تعليم جي ضرورت، صاف ۽ پيئڻ لائق پاڻي ۽ بهتر صحت جو نظام شامل آهن.
منهنجي سياسي وابستگي قانوني آهي ۽ پاڪستان جي آئين جي آرٽيڪل 16 ۽ 17 ۽ پاڪستان جي لاڳو قانونن مطابق استعمال ڪئي وڃي ٿي.
3. مذڪوره سوشل ميڊيا ڳالهه جو مقصد ۽ موضوع ڇا هو؟
مون کي اڃا تائين اها ڄاڻ نه ڏني وئي آهي ته ڪهڙي مخصوص سوشل ميڊيا ڳالهه هن انڪوائري جو مرڪز آهي.
اوهان طرفان مخصوص ڳالهه جي تاريخ، هنڌ، پليٽ فارم، URL، رڪارڊنگ يا ٽرانسڪرپٽ مهيا نه ڪيو ويو آهي. تنهن ڪري ايجنسي طرفان ڀروسو ڪيل مواد مون کي فراهم ڪرڻ کان سواءِ مان ذميواري سان ان مخصوص تقرير جي سڃاڻپ نٿو ڪري سگهان، جنهن ڏانهن سوال ۾ اشارو ڪيو ويو آهي.
4. ڇا اوهان پنهنجي تقرير ذريعي سنڌ جي ڪنهن خاص گروهه يا برادري ۾ خوف، بيچيني، دشمني يا تڪرار پيدا ڪرڻ جو ارادو رکيو هو؟ جيڪڏهن ها، ته وضاحت ڪريو.
اوهان جي آفيس مون کي اڃا تائين اها مخصوص تقرير ۽ ان جي تاريخ نه ٻڌائي آهي، جنهن سبب هي انڪوائري شروع ڪئي وئي آهي.
بهرحال، اهو چوڻ ضروري آهي ته منهنجي ڪنهن به تقرير جو مقصد ڪنهن خاص گروهه ۾ خوف، بيچيني، دشمني يا تڪرار پيدا ڪرڻ نه رهيو آهي.
منهنجين تقريرن ۽ ميڊيا ڳالهين جو مقصد هميشه سنڌ ۽ پاڪستان جي شاگردن، هارين، عورتن ۽ پورهيت طبقي کي حوصلا ڏيڻ ۽ اتساهڻ رهيو آهي.
هڪ قانون جي پابند ۽ امن پسند پاڪستاني شهري جي حيثيت سان، منهنجين سمورين تقريرن جو مقصد سنڌ ۽ پاڪستان جي ماڻهن ۾ اميد پيدا ڪرڻ، کين بهتر سڀاڻي لاءِ جدوجهد ڪرڻ جي ترغيب ڏيڻ، کين اهو احساس ڏيارڻ آهي ته موجوده ڏکن ۽ محرومين کي معمول نه بڻايو وڃي، ۽ اتحاد، تعليم ۽ پنهنجن آئيني حقن بابت شعور پيدا ڪرڻ آهي.
مون هميشه اتحاد جو پيغام ڏنو آهي. مان پاڪستان جي سمورين قومن، طبقن، برادرين ۽ گروهن کي پنهنجا ساٿي شهري، ڀائر ۽ ڀينر سمجهان ٿو ۽ هميشه ان ڳالهه تي زور ڏنو آهي ته نسلي، لساني يا ثقافتي اختلافن کي اسان جي مادرِ وطن جي هم آهنگي کي تباهه ڪرڻ نه ڏنو وڃي.
وڌيڪ اهو به عرض آهي ته سوال ۾ پاڻ به ان مخصوص بيان، تقرير يا مواد جي سڃاڻپ نه ڪئي وئي آهي، جنهن جي بنياد تي هي الزام لڳايو ويو آهي.
5. اوهان پنهنجي تقرير ۾ چيو ته ”هو حالتون باهه ڏئي ساڙڻ چاهي ٿو.“ ان مان اوهان جو ڇا مطلب هو، اوهان ڪنهن ڏانهن اشارو ڪري رهيا هئا ۽ ڪهڙين حالتن يا معلومات جي بنياد تي اهو بيان ڏنو؟
جيڪڏهن ايجنسي اهڙن لفظن تي ڀروسو ڪري رهي آهي ته مهرباني ڪري مڪمل ۽ غير ايڊٽ ٿيل آڊيو/وڊيو رڪارڊنگ ۽ ان جو ٽرانسڪرپٽ فراهم ڪيو وڃي، جنهن ۾ مبينا بيان کان فوري اڳ ۽ پوءِ وارا جملا به شامل هجن.
اوهان جي آفيس مون کي اڃا تائين ان تقرير يا ميڊيا ڳالهه يا ان جي مواد بابت ڪا ڄاڻ نه ڏني آهي، جيتوڻيڪ 10-08-2026 تي اوهان جي آفيس ۾ اوهان طرفان جاري ڪيل CrPC جي سيڪشن 160 تحت ڪال اپ نوٽيس جي جواب ۾ پيش ٿيڻ وقت مون ڪيترائي ڀيرا درخواست ڪئي ته مون کي اها تقرير/ميڊيا ڳالهه ڏيکاري وڃي، پر منهنجون درخواستون رد ڪيون ويون.
مان واضح طور تي چوان ٿو ته منهنجي ڪنهن به سياسي بيان ذريعي تشدد، باهه لڳائڻ يا ڪنهن ٻي غيرقانوني سرگرمي جي حوصلا افزائي ڪرڻ جو ڪو ارادو نه هو.
اهي الزام بي بنياد، فضول ۽ مڪمل طور تي من گهڙت آهن، جن جو مقصد سنڌين ۽ پاڪستانين جي بنيادي حقن جي ڀڃڪڙي خلاف منهنجي مضبوط موقف کي خاموش ڪرائڻ آهي، جيڪي حق پاڪستان جي آئين ۾ ضمانت ٿيل آهن.
6. اوهان پنهنجي تقرير ۾ الزام لڳايو ته 1947ع کان اڄ تائين سنڌ سان فراڊ ٿيندو رهيو آهي. اوهان ڪهڙن مخصوص واقعن يا عملن ڏانهن اشارو ڪري رهيا هئا، اوهان انهن جو ذميوار ڪنهن کي سمجهو ٿا ۽ اوهان جي بيان جو بنياد ڪهڙا ثبوت يا معلومات هئا؟
ڇو ته اوهان جي آفيس مون کي ان تقرير يا ميڊيا ڳالهه بابت ڪا به تفصيل فراهم نه ڪئي آهي، جنهن ڏانهن هن انڪوائري ۾ اشارو ڪيو پيو وڃي، تنهن ڪري مان هن سوال جو جواب نٿو ڏئي سگهان.
جيستائين مون کي اها خبر نه هجي ته اوهان ڪهڙي تقرير جي ڳالهه ڪري رهيا آهيو، تيستائين مون کي ڪيئن خبر پوندي ته مون ڇا چيو هو ۽ ان ڳالهه جو پسمنظر ڇا هو؟
تنهن ڪري هڪ ڀيرو ٻيهر اوهان جي آفيس کي درخواست ڪئي وڃي ٿي ته ان تقرير/ميڊيا ڳالهه جا تفصيل فراهم ڪيا وڃن، جيڪا هن انڪوائري جو مرڪزي موضوع آهي.
تنهن هوندي به مان اهو شامل ڪرڻ چاهيان ٿو ته حقيقت ۾ جمهوريت ۾ حڪومت/حڪمران پارٽين ۽ ووٽرن/عام عوام جي وچ ۾ هڪ سماجي معاهدو هوندو آهي.
پاڪستان امن، برابري ۽ انصاف جي خواب کي حقيقت بنائڻ لاءِ قائم ڪيو ويو هو. سنڌ پاڪستان جي باني صوبن مان آهي. شروعات کان ئي سنڌ، بلوچستان، پنجاب ۽ خيبر پختونخواهه جي مظلوم ماڻهن کي ترقي، صوبائي خودمختياري، انصاف، برابري، امن، باعزت روزگار ۽ ميرٽ کان محروم رکيو ويو آهي.
گذريل ٽن کان چئن ڏهاڪن کان سنڌ جي نوجوانن کي ميرٽ کان محروم رکيو ويو آهي، نوڪريون وڪامجي رهيون آهن، زراعت تباهه ڪئي پئي وڃي، عورتون انتهائي ڏکي زندگي گذاري رهيون آهن، مٿين سنڌ جا ڪيترائي ضلعا بدامني، غربت ۽ ڏوهن کي منهن ڏئي رهيا آهن.
هيٺين سنڌ پاڻي جي شديد کوٽ، ڏڪار ۽ سنڌ جي پاڻي جي جائز حصي کان محرومي سبب انتهائي غربت کي منهن ڏئي رهي آهي.
ڪراچي، حيدرآباد، لاڙڪاڻو، ميرپورخاص ۽ سکر جهڙن شهرن کي شهري سهولتن، بنيادي خدمتن، بجلي، صاف پيئڻ جي پاڻي، نيڪال جي نظام ۽ روزگار جي موقعن کان محروم رکيو ويو آهي.
تشدد پسند شهري بنيادن تي قائم نسلي/نسل پرست گروهن کي سنڌ جي ورهاڱي جي ناپاڪ منصوبن ذريعي بدامني، تڪرار ۽ انتشار پيدا ڪرڻ جي اجازت ڏني وڃي ٿي.
صوبائي ۽ وفاقي حڪومت جي مختلف کاتن جا بجيٽ جاگيردارن، وڏيرن، سردارن، پيرن، بيوروڪريٽن، ناظمن، وزيرن، ايم پي ايز، ايم اين ايز ۽ سينيٽرن طرفان هڙپ ڪيا وڃن ٿا.
آزاد ۽ منصفاڻي چونڊ جو حق محدود ڪيو ويو آهي، جڏهن ته مڪاني حڪومتن ۽ پوليس کي بااختيار نه بڻايو ويو آهي.
هڪ مهذب جمهوري دنيا ۾ مٿيان سمورا عمل پاڪستان جي شهرين/ووٽرن ۽ حڪمران حڪومتن جي وچ ۾ سماجي معاهدي جي ڀڃڪڙي تصور ڪيا وڃن ها.
7. تقريب ڪنهن منظم ڪئي ۽ اوهان کي خطاب لاءِ ڪنهن دعوت ڏني؟
جيستائين اوهان جي آفيس طرفان اها وضاحت نه ڪئي وڃي ته ڪهڙي تقرير يا ميڊيا ڳالهه ڏانهن اشارو ڪيو پيو وڃي، تيستائين اهو معلوم ڪرڻ ناممڪن آهي ته اها تقريب ڪڏهن ۽ ڪنهن منظم ڪئي هئي.
هڪ سياسي اڳواڻ ۽ موٽيويشنل اسپيڪر جي حيثيت سان مون کي سڄي سال سوين تقريبن ۾ شاگردن کي حوصلا ڏيڻ ۽ عام ماڻهن جي انساني ۽ بنيادي حقن لاءِ آواز اٿارڻ خاطر دعوت ڏني ويندي آهي.
تنهن ڪري اوهان جي آفيس جي ذهن ۾ موجود مخصوص تقريب جي سڃاڻپ ڪرڻ، ائين ٿيندو جيئن گاهه جي ڍير ۾ سئي ڳولڻ.
8. ڇا اوهان تقرير پاڻ تيار ڪئي هئي؟ جيڪڏهن نه، ته اها ڪنهن تيار ڪئي يا مواد ڪنهن فراهم ڪيو؟
ڇو ته مون کي مخصوص تقرير/ميڊيا ڳالهه ۽ ان جي تاريخ بابت ڄاڻ نه آهي، تنهن ڪري هن وقت مان هن سوال جو درست جواب نٿو ڏئي سگهان.
مان آئيني قانون جو وڪيل، سياسي اڳواڻ ۽ عوامي مقرر آهيان. مون کي سياسي گڏجاڻين، تعليمي ڪانفرنسن، انساني حقن جي ڪانفرنسن ۽ ادبي ڪانفرنسن سميت مختلف سوين تقريبن ۾ دعوت ڏني ويندي آهي ۽ هر تقريب ۾ بحث جا موضوع مختلف هوندا آهن.
تنهن ڪري اوهان جي آفيس کي درخواست آهي ته جنهن مخصوص تقرير/سوشل ميڊيا ڳالهه ڏانهن اوهان جي ايجنسي اشارو ڪري رهي آهي، ان جا مڪمل تفصيل فراهم ڪيا وڃن.
9. ڇا اوهان رڪارڊ ٿيل تقرير ۾ موجود بيان ڏنا هئا؟
مون کي اڃا تائين ڪا به رڪارڊ ٿيل تقرير نه ڏيکاري وئي آهي، جيتوڻيڪ 10-08-2026 تي CrPC جي سيڪشن 160 تحت اوهان جي آفيس ۾ طلب ٿيڻ وقت مون بار بار درخواست ڪئي هئي.
تنهن ڪري مان هن سوال جو جواب نٿو ڏئي سگهان.
مهرباني ڪري اوهان جي ايجنسي طرفان ڀروسو ڪيل مڪمل اصل رڪارڊنگ، ان جو ذريعو، تاريخ، پليٽ فارم ۽ ٻيا لاڳاپيل تفصيل فراهم ڪيا وڃن، جنهن کان پوءِ مان ان بابت مناسب جواب ڏيندس.
10. ڇا اوهان تصديق ڪريو ٿا ته وڊيو/آڊيو رڪارڊنگ اوهان جي تقرير کي بنا ڪنهن تبديلي جي صحيح نموني پيش ڪري ٿي؟
اها رڪارڊنگ جيڪا مون کي فراهم ئي نه ڪئي وئي آهي، ان جي صداقت، مڪمل هجڻ يا ان جي اصل حيثيت بابت ذميواري سان ڪو نتيجو نٿو ڏئي سگهجي.
جنهن رڪارڊ ٿيل تقرير کي اوهان جي آفيس طرفان مون کي اڃا تائين ڏيکاريو ئي نه ويو آهي، ان بابت جواب ڏيڻ ممڪن ناهي.
11. ڇا اوهان کي انهن سوشل ميڊيا اڪائونٽن تائين رسائي ۽ انهن تي ڪنٽرول حاصل آهي؟
مون کي اها ڄاڻ نه ڏني وئي آهي ته اوهان جي آفيس ڪهڙن سوشل ميڊيا اڪائونٽن ڏانهن اشارو ڪري رهي آهي، جيتوڻيڪ مون اوهان جي آفيس کان ڪيترائي ڀيرا ان بابت پڇيو، پر هن انڪوائري سان لاڳاپيل ڪنهن به قسم جو گڏ ڪيل ثبوت مون کي فراهم نه ڪيو ويو.
تنهن ڪري مان NCCIA کان درخواست ڪريان ٿو ته لاڳاپيل اڪائونٽن جي سڃاڻپ ڪئي وڃي، جنهن ۾ پليٽ فارم، اڪائونٽ جو نالو/URL ۽ ڀروسو ڪيل مخصوص مواد شامل هجي.
12. مواد ڪڏهن ۽ ڪهڙي ڊوائيس/هنڌ تان اپلوڊ ڪيو ويو؟
جيستائين اوهان اهو واضح نه ڪيو ته ڪهڙي مخصوص تقرير/ميڊيا ڳالهه ڏانهن اشارو ڪيو پيو وڃي ۽ اها ڪهڙي تاريخ تي ڪئي وئي هئي، تيستائين مان هن سوال جو جواب نٿو ڏئي سگهان.
مان اهو سوال ان وقت تائين جواب نٿو ڏئي سگهان جيستائين مخصوص مواد، اڪائونٽ ۽ ايجنسي طرفان ڀروسو ڪيل اپلوڊ جي سڃاڻپ نه ڪئي وڃي.
مون کي لاڳاپيل اليڪٽرانڪ رڪارڊ يا فرانزڪ مواد به فراهم نه ڪيو ويو آهي، جيڪو مبينا طور تي تقرير/ميڊيا ڳالهه جي اپلوڊ جي تاريخ، وقت، ڊوائيس يا هنڌ کي ثابت ڪري.
13. ڇا اوهان بعد ۾ اهو مواد ڪنهن ٻئي اڪائونٽ يا پليٽ فارم ذريعي شيئر، ري پوسٽ، فارورڊ يا پروموٽ ڪيو؟
جيستائين اوهان جي ايجنسي طرفان اها وضاحت نه ڪئي وڃي ته ڪهڙي مخصوص تقرير/ميڊيا ڳالهه ڏانهن اشارو ڪيو پيو وڃي ۽ اها ڪهڙي تاريخ تي ڪئي وئي هئي، تيستائين مان هن سوال جو جواب نٿو ڏئي سگهان.
14. ڇا اوهان مواد اپلوڊ يا شيئر ڪرڻ وقت ڪو ڪيپشن، هيش ٽيگ، تبصرو يا ٻيو متن شامل ڪيو هو؟
NCCIA طرفان مخصوص مواد، اڪائونٽ ۽ اپلوڊ جي سڃاڻپ نه ڪئي وئي آهي، تنهن ڪري مان درست جواب ڏيڻ کان قاصر آهيان.
بهرحال، مون طرفان پوسٽ ڪيل وڊيوز سان عام طور تي صرف هڪ هيش ٽيگ استعمال ڪيو ويندو آهي.
15. ڇا اوهان تقرير ذريعي ڪنهن مخصوص سرگرمي جي حوصلا افزائي، حمايت، اُڪسائڻ يا ان تي اثرانداز ٿيڻ جو ارادو رکيو هو؟
منهنجو ڪنهن به غيرقانوني يا پرتشدد سرگرمي جي حوصلا افزائي، حمايت يا اُڪسائڻ جو ڪو ارادو نه هو.
منهنجين سياسي ۽ عوامي تقريرن جو مقصد صرف سنڌ جي عام ماڻهن، عورتن، هارين، مزدورن، وچولي طبقي ۽ نوجوانن کي سندن انساني، آئيني، بنيادي، سياسي ۽ قومي حقن، تعليمي موقعن ۽ سنڌ جي ماڻهن جي اجتماعي حقن لاءِ آواز اٿارڻ جي حوصلا افزائي ڪرڻ آهي.
جيڪڏهن اوهان جي ايجنسي جو الزام ان جي ابتڙ آهي ته مهرباني ڪري اهي مخصوص لفظ، پسمنظر ۽ ثبوت بيان ڪيا وڃن، جن جي بنياد تي اهڙو الزام لڳايو ويو آهي.
16. ڇا اوهان کي تقرير جي مواد بابت ڪنهن ٻئي شخص يا تنظيم کان ڪا هدايت ملي هئي؟
هڪ قانون جي پابند ۽ امن پسند پاڪستاني شهري، ڪارڪن، استاد، سياسي اڳواڻ، ليکڪ، سپريم ڪورٽ جو وڪيل، آئيني ۽ انساني حقن جو وڪيل ۽ عوامي مقرر هجڻ جي حيثيت سان مون کي سڄي سال سوين تقريبن ۾ شاگردن، وڪيلن، هارين، عورتن ۽ عام ماڻهن کي متاثر ۽ متحرڪ ڪرڻ لاءِ دعوت ڏني ويندي آهي.
هر تقريب ۾ بحث جا موضوع مختلف هوندا آهن ۽ مخصوص تقرير ۽ مبينا مواد جي سڃاڻپ کان سواءِ مان بامقصد جواب نٿو ڏئي سگهان.
17. ڇا ڪنهن اوهان کي وڊيو رڪارڊ ڪرڻ، ايڊٽ ڪرڻ، اپلوڊ ڪرڻ يا نشر ڪرڻ ۾ مدد ڪئي؟
هڪ سياسي اڳواڻ، سپريم ڪورٽ جو وڪيل، آئيني قانون جو وڪيل ۽ عوامي مقرر هجڻ جي حيثيت سان مون کي مختلف تنظيمن طرفان منعقد ڪيل سوين تقريبن ۾ دعوت ڏني ويندي آهي.
انهن ۾ شاگرد ۽ تعليمي تنظيمون، تعليمي ادارا، مزدور تنظيمون ۽ بار ايسوسيئيشنون شامل آهن. مون کي سياسي ڪانفرنسن ۽ انساني حقن جي ڪانفرنسن ۾ پڻ دعوت ڏني ويندي آهي، جڏهن ته منهنجي سياسي جماعت قومي عوامي تحريڪ پڻ جلسا، ريليون ۽ مختلف تقريبون منعقد ڪندي آهي.
هر تقريب جي نوعيت مختلف هوندي آهي ۽ مختلف تنظيمون اهي تقريبون منعقد ڪنديون آهن. انهن تقريبن ۾ منتظمين جون پنهنجون ميڊيا ٽيمون هونديون آهن، جيڪي وڊيوز رڪارڊ ۽ ايڊٽ ڪنديون آهن.
تنهن ڪري، جيستائين اوهان مخصوص تقرير/ميڊيا ڳالهه جي صحيح تاريخ ۽ وقت نه ٻڌايو، تيستائين مان هن سوال جو درست جواب نٿو ڏئي سگهان.
18. ڇا اوهان تقرير، ان جي اشاعت يا سوشل ميڊيا تي ان جي نشر ٿيڻ بابت وڌيڪ ڪجهه چوڻ چاهيو ٿا؟
مان ٻيهر واضح ڪريان ٿو ته مان پاڪستان جو قانون جي پابندي ڪندڙ ۽ امن پسند شهري، سپريم ڪورٽ آف پاڪستان جو وڪيل، انساني حقن جو وڪيل ۽ سياسي اڳواڻ آهيان.
مان هڪ متحد ۽ مضبوط سنڌ ۽ پاڪستان تي يقين رکان ٿو.
مان ڪرپشن، خراب حڪمراني، انساني حقن جي ڀڃڪڙي، امتيازي سلوڪ، بدامني، قدرتي وسيلن جي ڦرلٽ ۽ سنڌ جي ورهاڱي جي منصوبن خلاف آهيان.
منهنجون سياسي سرگرميون ۽ عوامي تقريرون پاڪستان جي آئين جي آرٽيڪل 19 تحت حاصل آئيني ۽ بنيادي حقن ۽ ذميوارين جي استعمال ۾ ڪيون وڃن ٿيون.
مون هميشه پنهنجا سياسي خيال جمهوري، قانوني، آئيني ۽ پرامن طريقن سان پيش ڪيا آهن ۽ ڪڏهن به ڪنهن به قسم جي تشدد جي حوصلا افزائي يا حمايت نه ڪئي آهي.
وڌيڪ اهو ته پاڪستان جي سپريم ڪورٽ جو وڪيل هجڻ جي حيثيت سان منهنجو پختو يقين آهي ته هي انڪوائري مون کي هراسان ۽ خاموش ڪرڻ جي ڪوشش آهي ۽ سنڌ جي نوجوانن ۽ عوام کي حوصلا ڏيڻ، متحرڪ ڪرڻ ۽ سنڌ جي ماڻهن جي انساني، آئيني، سياسي ۽ بنيادي حقن لاءِ آواز اٿارڻ جي منهنجين ڪوششن ۾ رڪاوٽ وجهڻ جي ڪوشش آهي.
جيڪڏهن هراسان ڪرڻ ۽ غيرقانوني دٻاءُ وجهڻ جون اهڙيون روشون جاري رهيون ته قومي ۽ عالمي ميڊيا ۽ عالمي فورم اسان جي ملڪ کي هڪ مطلق العنان ۽ آمرانه ملڪ طور ڏسڻ شروع ڪندا، جيڪو نه رڳو ملڪ جي معيشت کي متاثر ڪندو، پر سڄي دنيا ۾ پاڪستانين بابت مجموعي راءِ کي به متاثر ڪندو.
اسان هن وقت پنهنجي ملڪ جي تازين عالمي ڪوششن ۽ تازي جنگ دوران امن لاءِ ڪيل ڪوششن سبب امن پسند طور ڏٺا پيا وڃون. صرف جمهوريت، امن، قومي، بنيادي ۽ آئيني حقن جي تحفظ، انصاف ۽ شهرين جي وچ ۾ صوبي، عقيدي يا ٻولي جي فرق کان سواءِ برابري ذريعي ئي اسان جو ملڪ ترقي ڪندو رهي سگهي ٿو.
19. ڇا اوهان وٽ ڪنهن ٻئي ملڪ جي شهريت/قوميت آهي؟ جيڪڏهن ها، ته تفصيل فراهم ڪريو.
نه، مون وٽ ڪنهن ٻئي ملڪ جي شهريت ناهي..... اختتام .....
