27/04/2026
🚨 Wstrząs septyczny oporny na leczenie – nowe kryteria konsensusu SCCM i ESICM 🚨
Wstrząs septyczny jest jednym z najcięższych stanów zagrożenia życia w intensywnej terapii. Mimo wdrożenia pełnego leczenia zgodnego z aktualnymi wytycznymi, u części pacjentów dochodzi do utrzymywania się ciężkiej niestabilności hemodynamicznej.
To właśnie tę grupę chorych definiuje najnowszy konsensus ekspertów Society of Critical Care Medicine oraz European Society of Intensive Care Medicine.
🔬 Czym jest wstrząs septyczny oporny na leczenie?
To najcięższa postać wstrząsu septycznego, w której nie dochodzi do stabilizacji układu krążenia, mimo prawidłowo prowadzonego leczenia obejmującego:
• resuscytację płynową
• antybiotykoterapię o odpowiedniej skuteczności
• kontrolę źródła zakażenia
• zastosowanie wazopresorów
📌 KRYTERIA NOWEJ DEFINICJI (SCCM/ESICM 2026):
🧠 1. Utrzymująca się hipoperfuzja tkankowa:
- Podwyższone stężenie mleczanu.
- I/lub wydłużony czas nawrotu kapilarnego (CRT ≥ 3 s).
To podstawowy sygnał, że mimo leczenia nadal dochodzi do niedostatecznego ukrwienia tkanek.
Mleczan nie ma jednego progu diagnostycznego — jego wartość ocenia się dynamicznie.
Może być podwyższony nie tylko w sepsie, ale też w innych stanach (np. drgawki, niewydolność wątroby, leki), dlatego kluczowy jest trend i brak klirensu po resuscytacji, a nie pojedynczy wynik.
CRT natomiast jest szybkim wskaźnikiem przyłóżkowym oceniającym perfuzję obwodową — jego wydłużenie (≥3 s) wskazuje na zaburzenia mikrokrążenia.
💧 2. Brak płynowrażliwości:
- Brak poprawy hemodynamicznej po wstępnej resuscytacji płynowej.
- Brak reakcji na dalsze próby podaży płynów.
Pacjent znajduje się w fazie, w której dalsze płyny nie poprawiają perfuzji, a mogą prowadzić do przeciążenia objętościowego.
Dlatego zaleca się ocenę płynowrażliwości testami dynamicznymi (np. bierne uniesienie nóg z oceną rzutu serca).
💉 3. Wysokie zapotrzebowanie na wazopresory:
- Norepinephrine equivalent dose (NEE)
- NEE > 0,5 µg/kg/min
Pacjent wymaga intensywnego wsparcia wazopresyjnego, aby utrzymać perfuzję narządową.
NEE pozwala ujednolicić różne leki (noradrenalina, adrenalina, dopamina, wazopresyna) i porównać całkowite „obciążenie wazopresorowe” niezależnie od schematu terapii.
🖥️ 4. Ocena ultrasonograficzna (przyłóżkowe USG w OIT):
- Wykluczenie wstrząsu kardiogennego.
- Wykluczenie wstrząsu obturacyjnego.
- Identyfikacja wstrząsu mieszanego.
Pozwala szybko ocenić serce, objętość krwi krążącej i potencjalne odwracalne przyczyny niestabilności.
Pacjenci spełniający te kryteria charakteryzują się niezwykle wysoką śmiertelnością, sięgającą nawet 60–80%.
🩺 W przypadku rozpoznania należy niezwłocznie:
🔹 ponownie ocenić skuteczność kontroli źródła zakażenia,
🔹 zweryfikować dobór i dawkowanie antybiotyków,
🔹 wykluczyć inne przyczyny wstrząsu (krwotok, tamponada, zatorowość płucna, niewydolność serca),
🔹 monitorować perfuzję z wykorzystaniem parametrów hemodynamicznych i biochemicznych.
📌 Najważniejszy wniosek:
Wstrząs septyczny oporny na leczenie to stan alarmowy, wymagający natychmiastowej eskalacji terapii oraz ścisłej współpracy całego zespołu intensywnej terapii.
Każda minuta ma znaczenie ⏱️
Źródło: Leone M, Myatra SN, Dugar S i wsp. Clinical criteria for the definition of refractory septic shock: a joint Delphi consensus from SCCM and ESICM. Intensive Care Medicine, 2026.
