05/12/2025
🩸🩸🩸Jak skutecznie żądać informacji od wójta, burmistrza, prezydenta?
Czyli: co radny powinien pisać, żeby nie słyszeć „sprawa w toku”
PRAKTYCZNE UWAGI - MOŻE SIĘ PRZYDADZĄ !!!!!!!!!!
Istnieją przynajmniej dwa rodzaje radnych:
🩸ci, którzy dowiadują się o sprawach z Facebooka wójta —
🩸i ci, którzy dowiadują się z dokumentów.
Jeżeli chcesz być w tej drugiej grupie, musisz wiedzieć nie tylko co napisać, ale także jakim trybem to zrobić.
A w samorządowym świecie jest kilka narzędzi:
🩸interpelacja,
🩸zapytanie,
🩸i klasyczny, niedoceniany „wniosek na podstawie art. 24 u.s.g.”.
Każde z nich działa inaczej — i każde wójt może próbować zbyć na swój ulubiony sposób: „sprawa w toku”.
Dzisiaj o tym, jak mu to utrudnić.
‼️ 1. Art. 24 u.s.g. – najważniejsze, a często pomijane narzędzie radnego
To właśnie ten przepis daje radnemu prawo do informacji i kontroli. I to szerokie:
– żądanie dokumentów,
– wgląd do akt,
– uzyskiwanie danych w zakresie wykonywania mandatu.
W tym trybie radny działa nie jako „petent”, tylko jako organ gminy. A to oznacza jedno:
🩸urząd nie może go traktować jak obywatela piszącego o DIP [dostęp do informacji publicznej].
W DIP można odpisać: „informacja przetworzona, prosimy o uzasadnienie”.
Radnemu odpisać tak nie można.
‼️ 2. Interpelacja i zapytanie – dobre, ale nie do wszystkiego
🩸A. Interpelacja – do spraw „dużych”, systemowych, niewygodnych
Interpelacja to pismo o znaczeniu politycznym i nadzorczym. Służy do stawiania ważniejszych pytań:
– dlaczego gmina wydaje środki w określony sposób,
– czemu procedury wyglądają tak, a nie inaczej,
– dlaczego inwestycja ma opóźnienie.
🩸Interpelacja zobowiązuje wójta do odpowiedzi (zwykle w 14 dni).
Problem?
Odpowiedź jest często tak ogólna‼️, że merytorycznie nie wnosi nic‼️: „sprawa jest monitorowana”, „podejmujemy działania”, „sytuacja jest złożona”.
Dlatego interpelacji używaj wtedy, gdy chcesz postawić sprawę publicznie, ale… nie wtedy, gdy potrzebujesz konkretnego dokumentu‼️
🩸B. Zapytanie radnego – szybkie, bieżące, ale mało skuteczne
Zapytania to lżejszy kaliber niż interpelacje. Można je kierować w sprawach mniejszych, operacyjnych, „przyziemnych”.
Problem?
Zapytanie często dostaje odpowiedź w stylu:
„sprawa w toku, poinformujemy po zakończeniu procedury”
– i formalnie trudno jest to podważyć, bo zapytania nie dają radnemu aż tak silnych narzędzi.
Dlatego do informacji i dokumentów – NIE interpelacja, NIE zapytanie.
Do informacji i dokumentów – art. 24 u.s.g.
‼️ 3. Wniosek radnego o udostępnienie dokumentów – najmocniejsze i najskuteczniejsze narzędzie
I to jest miejsce, w którym większość radnych - tak sądzę - robi błąd:
🩸myślą, że informacje uzyskuje się interpelacją. W efekcie dostają odpowiedzi dyplomatyczne, polityczne, albo – wiadomo – „toku nie zakończono”.
🩸🩸🩸🩸Tymczasem wniosek radnego o dokumenty to coś zupełnie innego:
– urząd musi dać dokument,
– dokument jest konkretny,
– i nie da się go opisać wodolejstwem.
‼️ 4. Jak pisać, żeby urząd musiał odpowiedzieć rzeczowo?
🩸A. Żądaj dokumentów, nie informacji
❗️Zamiast:
„Proszę o informację, dlaczego inwestycja się opóźnia.”
pisz:
„Proszę o przesłanie harmonogramu prac, protokołów odbioru, korespondencji z wykonawcą oraz kopii aneksów do umowy.”
Dokumenty istnieją. Albo nie istnieją. W obu przypadkach — odpowiedź musi być konkretna.
🩸B. Zawsze dopisz: „Wniosek dotyczy dokumentów istniejących na dzień złożenia.”
To zabija formułkę:
„nie odpowiemy, bo sprawa w toku”.
Jeśli dokument istnieje – musi być udostępniony.
🩸C. Wskaż formę odpowiedzi
„Proszę o przesłanie skanów na mój adres mailowy.”
Nie: „odpowiemy na sesji”.
Nie: „dokumenty są do wglądu”.
Skan to skan.
🩸D. Dodaj podstawę prawną
To nie jest obowiązkowe, ale działa psychologicznie:
„W związku z wykonywaniem mandatu radnego, na podstawie art. 24 ust. 2 u.s.g., wnoszę o…”
Urząd widzi, że radny wie, co robi.
‼️ 5. Co zrobić, gdy wójt nie odpowiada, gra na czas albo udaje, że nie rozumie?
🩸1. Skarga na bezczynność (WSA)
Radny może skarżyć włodarza, jeżeli ten narusza prawo do informacji.
Tu chodzi o prawidłowe działanie organu gminy — a sądy traktują to poważnie.
🩸2. Zawiadomienie do RIO
Jeśli wniosek dotyczy finansów, inwestycji, przetargów, umów — RIO może zapytać urząd, dlaczego blokuje kontrolę radnego.
🩸3. Publiczne ujawnienie problemu
Urząd może ignorować radnego.
Ale rzadko ignoruje mieszkańców, którzy widzą, że „sprawa w toku” to pusty trik.
‼️ 6. Kiedy interpelacja i zapytanie naprawdę mają sens?
Żeby było jasne: interpelacje i zapytania są potrzebne, tylko nie jako narzędzia do uzyskiwania dokumentów.
🩸Interpelacja – używaj, gdy chcesz: – nagłośnić problem,
– postawić włodarza pod ścianą polityczną,
– wywołać dyskusję publiczną.
🩸Zapytanie – gdy chcesz: – uzyskać bieżącą, operacyjną odpowiedź,
– wyjaśnić drobne kwestie,
– otrzymać stanowisko urzędu.
🩸🩸🩸🩸🩸Ale jeśli potrzebujesz faktów, twardych danych i dokumentów –
wybieraj zawsze: wniosek z art. 24 u.s.g.
‼️ 7. Podsumowanie: radny, który zna różnicę między interpelacją, zapytaniem a wnioskiem – jest niebezpieczny
Nie dla mieszkańców.
Nie dla prawdy.
Dla wójta.
Bo radny, który wie, którego narzędzia użyć, dostaje odpowiedzi nie w formie „sprawa w toku”, ale w formie skanów, dokumentów i konkretów.
‼️‼️A konkrety w samorządzie mają jedną cechę:
‼️‼️nie da się ich zagadać.
